Ưu tiên phát triển các dự án đốt rác phát điện

Theo số liệu của Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Hải Phòng, khối lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh trên toàn địa bàn hiện khoảng 3.300 tấn/ngày. Đây là áp lực rất lớn đối với hệ thống thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải của thành phố. Tỷ lệ chất thải rắn sinh hoạt được thu gom và xử lý hiện đạt khoảng 95% tại khu vực đô thị và khoảng 90% tại khu vực nông thôn. Tỷ lệ tái chế, tái sử dụng và sản xuất phân compost đạt khoảng 24%.

Tại khu vực đô thị, rác thải cơ bản được thu gom hằng ngày. Đối với khu vực nông thôn, việc thu gom được tổ chức từ 2 - 3 lần/tuần tùy điều kiện từng địa phương. Các khu vực công cộng, chợ dân sinh, tuyến phố chính được tăng tần suất thu gom nhằm bảo đảm vệ sinh môi trường và mỹ quan đô thị.

Nhà máy xử lý chất thải rắn Tràng Cát.

Tuy nhiên, công tác xử lý chất thải vẫn còn nhiều thách thức. Toàn thành phố hiện có 796 bãi chôn lấp, trong đó 314 bãi đã dừng hoạt động. Nhiều bãi rác quy mô nhỏ chưa đáp ứng đầy đủ các yêu cầu kỹ thuật về chống thấm, thu gom nước rỉ rác và hệ thống cây xanh cách ly.

Để khắc phục tình trạng này, Hải Phòng đang từng bước nâng cấp các bãi rác hiện hữu, đồng thời ưu tiên phát triển các dự án đốt rác phát điện. Đây được xem là hướng đi phù hợp với xu thế kinh tế tuần hoàn, giúp xử lý chất thải triệt để hơn, giảm áp lực lên môi trường và tạo ra nguồn năng lượng tái tạo phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Trong đó, thành phố đẩy mạnh đầu tư công nghệ xử lý rác hiện đại. Thành phố hiện có 2 dự án đốt rác với tổng công suất khoảng 1.400 tấn/ngày đã được quyết định chủ trương đầu tư. Đồng thời, thành phố cũng đang đề xuất triển khai thêm dự án xử lý chất thải rắn sinh hoạt và chất thải công nghiệp bằng công nghệ đốt rác phát điện tại khu vực tiếp giáp khu xử lý chất thải rắn Gia Minh, công suất khoảng 2.000 tấn/ngày.

Khi các dự án trên được đi vào vận hành, lượng rác phải chôn lấp sẽ giảm đáng kể, đồng thời góp phần thu hồi năng lượng và tài nguyên từ chất thải.

Biến rác thải trở thành nguồn tài nguyên

Thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp theo quy định mới, UBND TP. Hải Phòng giao Sở Nông nghiệp và Môi trường tổ chức lựa chọn nhà thầu thực hiện dịch vụ thu gom, vận chuyển tại 12 phường và khu vực Trung tâm Chính trị - Hành chính thành phố. Các xã, phường, đặc khu còn lại tổ chức lựa chọn đơn vị thu gom, vận chuyển, xử lý, vệ sinh công cộng.

Về mặt pháp lý, Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 quy định, từ ngày 1/1/2025, chất thải rắn sinh hoạt sẽ được phân loại tại từng hộ gia đình, sau đó được thu gom, tập kết, vận chuyển. Ðây được coi là một bước “đột phá” nhằm tiến tới biến rác thải trở thành nguồn tài nguyên; đồng thời giảm áp lực lên quy trình xử lý chất thải rắn sinh hoạt ở các địa phương.

Tuy nhiên, thực tế đến thời điểm này cho thấy, hầu hết các địa phương còn khá lúng túng khi triển khai, kể cả một số địa phương đã ban hành Kế hoạch phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn. Các hộ gia đình, các chủ nguồn thải vẫn chưa hiểu rõ phải phân loại như thế nào, phải trả tiền thu gom rác thải ra sao; đổ rác phân loại ở đâu, như thế nào…

Ngoài ra, lực lượng cán bộ làm việc trong công tác bảo vệ môi trường, quản lý chất thải rắn tại các xã, phường còn mỏng; hạ tầng thu gom, xử lý chất thải rắn sinh hoạt chưa đồng bộ, nhiều khu vực bãi rác tập trung thiếu hệ thống xử lý nước rác, từ đó gây ra hiện tượng ô nhiễm môi trường. Trong khi, các nhà máy xử lý chất thải còn “ngại” tiếp nhận chất thải sinh hoạt, do giá dịch vụ thu gom, vận chuyển thấp, thu không đủ bù chi.

Để việc phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn đúng quy đinh, theo các chuyên gia, cần tiếp tục có những chỉ đạo cụ thể, căn cơ đối với từng địa phương. Bên cạnh đó, chính quyền các địa phương có trách nhiệm bố trí, lựa chọn hạ tầng thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn sinh hoạt, giám sát việc thực thi, tuyên truyền, vận động, hướng dẫn người dân thực hiện; xây dựng và ban hành quy định chi tiết về giá đối với dịch vụ thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn sinh hoạt. Cùng với đó, cung cấp cho người dân cách thức và phương tiện để phân loại rác một cách dễ dàng nhất như thùng rác, nơi đổ rác, thời gian thu gom, vận chuyển.../.