Hệ thống thu gom rác quá tải, hạ tầng kỹ thuật xuống cấp

Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị, toàn tỉnh có 7 bãi chôn lấp rác thải sinh hoạt lớn đang trong tình trạng quá tải, tập trung tại các xã, phường gồm: Đông Hà, Quảng Trị, Gio Linh, Triệu Phong, Vĩnh Linh, Trường Phú và Quảng Trạch. Ngoài ra, tại đặc khu Cồn Cỏ, lò đốt rác tại đây sau nhiều năm sử dụng cũng đã xuống cấp nghiêm trọng, không còn khả năng vận hành.

Tại nhiều khu xử lý rác thải, khối lượng rác tồn lưu lớn, chiều cao chôn lấp vượt thiết kế ban đầu từ 1,5 - 3,5m; hệ thống thu gom và xử lý nước rỉ rác xuống cấp, không còn đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm môi trường. Trong khi đó, các bãi rác vẫn phải tiếp nhận lượng rác sinh hoạt phát sinh hàng ngày, gây áp lực lớn đối với công tác quản lý, xử lý chất thải trên địa bàn.

Khu vực Nhà máy xử lý chất thải sinh hoạt và công nghiệp, công thương tại xã Trung Thuần, tỉnh Quảng Trị. Ảnh: Tiến Nhất

Theo thống kê, lượng rác tiếp nhận mỗi ngày tại các bãi rác quá tải khá lớn, trong đó, bãi rác phường Đông Hà tiếp nhận khoảng 101 tấn/ngày, xã Quảng Trạch khoảng 100 tấn/ngày, xã Trường Phú khoảng 77 tấn/ngày, xã Vĩnh Linh khoảng 55,3 tấn/ngày, xã Triệu Phong khoảng 35,6 tấn/ngày và xã Gio Linh khoảng 32 tấn/ngày.

Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình trạng quá tải được xác định là do hạ tầng xử lý rác được đầu tư từ nhiều năm trước, công nghệ xử lý chủ yếu vẫn là chôn lấp, trong khi khối lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh ngày càng tăng. Bên cạnh đó, nguồn lực đầu tư để nâng cấp, mở rộng các khu xử lý rác còn hạn chế.

Trước thực trạng trên, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị đã tiến hành khảo sát thực tế tại các bãi chôn lấp quá tải; đồng thời đề nghị các địa phương khẩn trương xây dựng phương án xử lý, cải tạo, nâng cấp hoặc mở rộng các khu xử lý rác hiện có.

Các giải pháp trọng tâm được định hướng gồm điều tiết lượng rác trong quá trình thu gom, vận chuyển và xử lý; mở rộng tạm thời một số bãi rác hiện hữu; nâng công suất, cải tiến công nghệ xử lý nhằm giảm áp lực quá tải trước mắt. Bên cạnh đó, tỉnh Quảng Trị sẽ từng bước đóng cửa các bãi chôn lấp không còn phù hợp với quy hoạch hoặc không đảm bảo yêu cầu về môi trường.

Cùng với việc xử lý tình trạng quá tải trước mắt, tỉnh Quảng Trị đang tập trung triển khai và kêu gọi đầu tư các dự án xử lý chất thải rắn theo hướng hiện đại, giảm tỷ lệ chôn lấp, tăng cường tái chế và phát điện từ rác nhằm giải quyết vấn đề lâu dài.

Kêu gọi đầu tư dự án mới

Theo Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Quảng Trị Hoàng Nam, trước mắt, tỉnh đẩy mạnh kêu gọi đầu tư xây dựng 2 nhà máy xử lý rác thải trên địa bàn tỉnh với công suất dự kiến khoảng từ 400 - 600 tấn rác mỗi ngày.

Đồng thời, UBND tỉnh Quảng Trị cũng đang lấy ý kiến các bộ, ngành liên quan để làm cơ sở xem xét chấp thuận chủ trương đầu tư dự án xử lý chất thải rắn bằng công nghệ đốt rác phát điện tại xã Nam Trạch. Sau khi có quyết định chủ trương đầu tư, các bước lựa chọn nhà đầu tư sẽ được UBND tỉnh triển khai theo đúng quy định. Một số nhà đầu tư trong nước và quốc tế đã quan tâm đề xuất đầu tư các dự án nhà máy xử lý rác tại 2 khu vực phía Nam và phía Bắc tại tỉnh.

Cụ thể, tại khu vực phía Nam Quảng Trị, Công ty CP Đầu tư xây lắp và Thương mại Minh Lộc và Công ty CP Khoa học công nghệ môi trường Trung Thành Việt (Trung Quốc) đề xuất dự án đầu tư xây dựng nhà máy xử lý rác thải sinh hoạt có công suất xử lý khoảng 500 tấn rác thải sinh hoạt/ngày, địa điểm thực hiện đang được nhà đầu tư cân nhắc, xem xét. Đáng chú ý, công nghệ được nhà đầu tư giới thiệu tại dự án có khả năng xử lý rác hỗn hợp mà không yêu cầu phân loại rác tại nguồn, qua đó góp phần giảm áp lực cho công tác thu gom, vận chuyển và xử lý rác tại các địa phương.

Đại diện doanh nghiệp cũng cho biết, hệ thống công nghệ hướng tới mục tiêu xử lý triệt để chất thải sinh hoạt, hạn chế tối đa lượng rác chôn lấp, đồng thời tận dụng nhiệt lượng trong quá trình xử lý để phục vụ phát điện và tái sử dụng năng lượng. Đây được xem là xu hướng xử lý rác hiện đại đang được nhiều địa phương quan tâm nhằm giải quyết bài toán ô nhiễm môi trường và quá tải tại các bãi chôn lấp truyền thống.

Còn tại phía Bắc Quảng Trị, liên danh Công ty CP The Garden Việt Nam và Tập đoàn GrandTop (Trung Quốc) đã đề xuất dự án nhà máy điện rác tỉnh Quảng Trị với tổng diện tích khoảng 12 ha tại Khu liên hiệp xử lý rác thải sinh hoạt thuộc địa bàn xã Nam Trạch.

Nhà máy dự kiến có công suất xử lý 1.000 tấn rác/ngày với cấu hình 2 lò đốt ghi cơ học (2x500 tấn/ngày), cùng tổ máy phát điện tua bin hơi công suất 25MW. Về hệ thống xử lý xỉ lò và tro bay, xỉ của nhà máy được đưa đến bể chứa xỉ để lưu trữ tạm thời, thông qua thiết bị thu gom và vận chuyển, sau đó được đưa đến nơi tái sử dụng xỉ.

Liên danh nhà đầu tư đưa ra cam kết áp dụng công nghệ xử lý khí thải đạt chuẩn với mức phát thải cực thấp, nghiêm ngặt hơn cả tiêu chuẩn EU 2010; công nghệ này cho phép xử lý rác thải không cần phân loại tại nguồn. Nhà đầu tư cho biết, nếu được bàn giao mặt bằng thuận lợi, dự án sẽ đi vào vận hành sau 20 tháng, mục tiêu xây dựng một nhà máy điện rác đạt tiêu chuẩn 5 sao.

Ông Hoàng Nam - Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Quảng Trị khẳng định, xử lý rác thải là lĩnh vực ưu tiên hàng đầu của tỉnh trong bối cảnh phần lớn lượng rác hiện nay vẫn đang phải chôn lấp. Tuy nhiên, để bảo đảm tính khả thi, các nhà đầu tư cần khảo sát kỹ lưỡng lượng rác đầu vào phục vụ đủ với nhu cầu công suất, đồng thời tránh chồng chéo với các dự án đang triển khai.

Ông Hoàng Nam yêu cầu Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp chặt chẽ với các nhà đầu tư để rà soát quy trình, thủ tục, bảo đảm công nghệ đề xuất thực sự phù hợp với đặc thù địa phương.

Khu vực bãi rác xã Gio Linh, tỉnh Quảng Trị hiện nay đang quá tải. Ảnh: Ngọc Tân