Việt Nam ở đâu trên bản đồ điện gió châu Á?

Tại cuộc họp báo thông tin về Hội nghị Năng lượng gió khu vực châu Á - Thái Bình Dương 2026 (APAC Wind Energy Summit 2026) do Hội đồng Năng lượng Gió Toàn cầu (GWEC) phối hợp với Báo Tài chính - Đầu tư tổ chức ngày 26/5, ông Bùi Vĩnh Thắng - Giám đốc Quốc gia tại Việt Nam của GWEC chia sẻ, theo Quy hoạch điện VIII, Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030 phát triển khoảng 26 - 38 GW điện gió trên bờ và khoảng 6 GW điện gió ngoài khơi.

Với quy mô này, nếu so sánh trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương và không tính Trung Quốc, Ấn Độ, Việt Nam có thể được xem là một trong những quốc gia dẫn đầu về phát triển điện gió.

Theo ông Thắng, Việt Nam sở hữu tiềm năng điện gió ngoài khơi rất lớn, khoảng 600 GW. Đặc biệt, thềm lục địa nông giúp phần lớn dự án có thể sử dụng móng cố định, qua đó giảm chi phí đầu tư so với các thị trường như Hàn Quốc, Nhật Bản hay Đài Loan - nơi phải phát triển điện gió móng nổi.

Đối với điện gió trên bờ, mục tiêu 26 - 38 GW được đánh giá là tham vọng nhưng khả thi nếu có cơ chế chính sách đồng bộ, thúc đẩy chuỗi cung ứng nội địa và thu hút hiệu quả dòng vốn FDI. Trong bối cảnh nhu cầu điện của Việt Nam tăng trưởng ở mức hai con số, điện gió sẽ giữ vai trò quan trọng trong cơ cấu năng lượng quốc gia.

Các đại biểu thông tin về tiềm năng phát triển điện gió Việt Nam. Ảnh: Chí Cường

Ông Alessandro Antonioli - Giám đốc Quốc gia tại Việt Nam, CIP (Copenhagen Infrastructure Partners) cho rằng, Việt Nam sở hữu lợi thế cạnh tranh lớn trong phát triển điện gió nhờ nguồn tài nguyên thiên nhiên thuận lợi như tốc độ gió cao, chất lượng gió ổn định và đường bờ biển dài.

Theo ông Alessandro Antonioli, nhu cầu năng lượng lớn từ nền kinh tế đang tăng trưởng nhanh cùng xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng sản xuất từ châu Âu, Mỹ sang Việt Nam đang tạo ra nhu cầu mạnh mẽ về năng lượng xanh. Đây vừa là thách thức, vừa là cơ hội để Việt Nam phát triển nếu có chính sách hỗ trợ phù hợp, khung pháp lý rõ ràng và nâng cao năng lực chuỗi cung ứng nội địa.

Đại diện CIP cũng đánh giá cao lợi thế của Việt Nam khi sở hữu nhiều doanh nghiệp có kinh nghiệm trong lĩnh vực dầu khí ngoài khơi, tạo nền tảng quan trọng cho phát triển điện gió ngoài khơi.

Doanh nghiệp Việt bước vào chuỗi cung ứng toàn cầu

Nếu trước đây điện gió chủ yếu được nhìn nhận như một lĩnh vực năng lượng đơn thuần, thì hiện nay nhiều tập đoàn quốc tế đánh giá đây là “hạt nhân” cho một ngành công nghiệp mới.

Ông Ngô Tiến Đạt - đại diện Suzlon Energy - nhà cung cấp tuabin điện gió hàng đầu của Ấn Độ nhận định, Việt Nam là một quốc gia rất tiềm năng trong khu vực APAC nhờ tốc độ tăng trưởng GDP cao, nhu cầu điện lớn và lực lượng lao động trẻ.

Đáng chú ý, sức hút của Việt Nam không chỉ đến từ nhu cầu tiêu thụ điện mà còn từ khả năng hình thành chuỗi cung ứng nội địa. Khác với nhiều quốc gia mới nổi khác, Việt Nam có nền tảng công nghiệp biển, dầu khí và cơ khí chế tạo khá phát triển - yếu tố được xem là “bệ phóng” quan trọng cho điện gió ngoài khơi.

Là doanh nghiệp đã tham gia thi công hơn 2.000 MW điện gió và điện mặt trời tại Việt Nam cũng như nhiều thị trường trong khu vực như Philippines, ông Nguyễn Ngọc Tú - Giám đốc Kinh doanh và phát triển dự án - phụ trách thị trường phía Nam (Công ty cổ phần Xây dựng Công trình IPC E&C) nhìn nhận tiềm năng điện gió Việt Nam là rất tốt. Nhu cầu phụ tải của Việt Nam rất lớn, điện phải đi trước một bước để phục vụ tăng trưởng GDP và dân số. “Xu hướng xanh hóa là tất yếu toàn cầu và Việt Nam đang đi đúng hướng”- ông Tú nhận định.

Việt Nam sở hữu tiềm năng điện gió ngoài khơi rất lớn. Ảnh minh họa

Một trong những điểm đáng chú ý của ngành điện gió Việt Nam hiện nay là sự xuất hiện ngày càng rõ nét của các doanh nghiệp nội địa trong chuỗi cung ứng quốc tế.

Ông Nguyễn Tuấn - Trưởng ban Thương mại tại Tổng công ty cổ phần Dịch vụ Kỹ thuật Dầu khí Việt Nam (PTSC) thông tin, trong bối cảnh Chính phủ đặt mục tiêu tăng trưởng 2 con số, rõ ràng, nguồn điện gió ngoài khơi sẽ giúp mang lại công suất điện lớn. Các doanh nghiệp Việt không còn đứng ngoài cuộc chơi mà đã trực tiếp tham gia vào chuỗi cung ứng điện gió ngoài khơi toàn cầu.

Ông Nguyễn Tuấn cho biết, các doanh nghiệp Việt Nam như PTSC hay IPC đã bắt đầu tham gia chuỗi cung ứng điện gió ngoài khơi toàn cầu. Tuy nhiên, để nâng cao năng lực cạnh tranh, doanh nghiệp trong nước cần tập trung vào ba yếu tố chính.

Thứ nhất, doanh nghiệp phải chủ động nâng cao nội lực thông qua đầu tư hạ tầng, trang thiết bị, hoạt động marketing và dịch vụ khách hàng nhằm tối ưu chi phí và nâng cao chất lượng dịch vụ.

Thứ hai, cần tăng cường liên kết giữa các doanh nghiệp nội địa. Theo ông Tuấn, trong các dự án chế tạo chân đế điện gió ngoài khơi cho khách hàng châu Âu và Đài Loan, PTSC đã phối hợp với gần 100 doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi cung ứng.

Thứ ba là vai trò hỗ trợ của Chính phủ thông qua các cơ chế, chính sách thúc đẩy ngành công nghiệp điện gió ngoài khơi phát triển. Ông nhấn mạnh điều quan trọng nhất là cần xây dựng một “Stable Pipeline” - tức danh mục dự án ổn định, được triển khai đều đặn hằng năm. Đây sẽ là cơ sở để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư lớn vào hạ tầng và thiết bị chuyên dụng./.