Hành động quyết liệt để giữ hệ sinh thái biển đảo

Sở hữu hơn 2.000 hòn đảo cùng hệ sinh thái biển, rừng và đất ngập nước đa dạng, Quảng Ninh được đánh giá là một trong những địa phương có giá trị đa dạng sinh học cao nhất cả nước. Đây không chỉ là nguồn tài nguyên quý giá cho phát triển du lịch, kinh tế biển, mà còn giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong bảo vệ môi trường và ứng phó biến đổi khí hậu.

Đặc khu Cô Tô sở hữu đa dạng sinh học, cảnh quan thiên nhiên hoang sơ - nguồn tài nguyên quý giá cho phát triển du lịch xanh. Ảnh: TL

Những năm gần đây, tỉnh xác định bảo vệ môi trường biển đảo không chỉ là nhiệm vụ trước mắt, mà là chiến lược lâu dài nhằm giữ dư địa phát triển bền vững. Tinh thần này được cụ thể hóa trong Nghị quyết số 10-NQ/TU của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về tăng cường quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường và ứng phó biến đổi khí hậu giai đoạn 2022 - 2030.

Từ định hướng đó, Quảng Ninh triển khai hàng loạt giải pháp quản lý và bảo tồn hệ sinh thái biển theo hướng đồng bộ, bài bản. Điểm nhấn nổi bật là việc thành lập Khu bảo tồn biển Cô Tô - Đảo Trần theo Quyết định số 4508/QĐ-UBND vào cuối năm 2025. Khu bảo tồn có tổng diện tích hơn 18.400 ha, bao gồm các phân khu bảo vệ nghiêm ngặt, phục hồi sinh thái và vùng đệm.

Việc hình thành khu bảo tồn biển này được xem là bước đi quan trọng trong chiến lược bảo vệ hệ sinh thái biển đảo, bảo tồn nguồn gen quý hiếm và phát triển kinh tế biển theo hướng xanh, bền vững.

Cùng với đó, tỉnh tiếp tục duy trì và bảo vệ nhiều khu vực có giá trị đa dạng sinh học cao như vịnh Hạ Long, vịnh Bái Tử Long, vườn quốc gia Bái Tử Long, rừng quốc gia Yên Tử hay khu bảo tồn thiên nhiên Đồng Sơn - Kỳ Thượng.

Theo thống kê, toàn tỉnh hiện ghi nhận hơn 6.200 loài sinh vật thuộc nhiều hệ sinh thái khác nhau, trong đó có hàng trăm loài quý hiếm nằm trong Sách đỏ Việt Nam và danh mục bảo tồn quốc tế. Riêng khu vực vịnh Hạ Long ghi nhận gần 3.000 loài sinh vật, với nhiều loài đặc hữu có giá trị khoa học và bảo tồn cao.

Không chỉ bảo vệ hệ sinh thái, Quảng Ninh còn đẩy mạnh phục hồi nguồn lợi thủy sản và bảo tồn nguồn gen bản địa. Toàn tỉnh đã quy hoạch 13 khu bảo vệ nguồn lợi thủy sản; thường xuyên tổ chức thả giống tái tạo nguồn lợi tại các vùng biển ven bờ, cửa sông và khu vực nuôi trồng thủy sản.

Nhiều địa phương ven biển như Cô Tô, Vân Đồn, Tiên Yên duy trì các chương trình thả cá giống, tôm giống, nhuyễn thể ra môi trường tự nhiên nhằm phục hồi hệ sinh thái biển và nâng cao sinh kế bền vững cho người dân.

Kiểm soát ô nhiễm, xây dựng kinh tế biển xanh

Song song với công tác bảo tồn, Quảng Ninh đặc biệt chú trọng kiểm soát ô nhiễm môi trường biển. Tỉnh triển khai nhiều giải pháp mạnh nhằm hạn chế nguồn thải phát sinh từ hoạt động du lịch, nuôi trồng thủy sản, khai thác biển và sinh hoạt ven bờ.

Tại vịnh Hạ Long và vịnh Bái Tử Long, các hoạt động kiểm tra, giám sát môi trường được duy trì thường xuyên. Tỉnh yêu cầu 100% tàu du lịch lắp đặt thiết bị phân ly dầu - nước, thực hiện thu gom toàn bộ rác thải đưa về bờ xử lý, không xả trực tiếp xuống biển.

Nhiều khu vực có giá trị đa dạng sinh học cao trên vịnh được khoanh vùng bảo vệ nghiêm ngặt. Hoạt động khai thác thủy sản tại các vùng bảo vệ tuyệt đối bị cấm hoàn toàn nhằm phục hồi hệ sinh thái tự nhiên.

Một trong những chuyển biến rõ nét là việc toàn tỉnh triển khai thay thế phao xốp trong nuôi biển bằng vật liệu nổi HDPE thân thiện với môi trường. Giải pháp này góp phần giảm đáng kể rác thải nhựa trên biển, hạn chế tình trạng phao vỡ trôi nổi gây ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng cảnh quan du lịch.

Cùng với kiểm soát ô nhiễm, Quảng Ninh đẩy mạnh xây dựng cơ sở dữ liệu đa dạng sinh học, điều tra, cập nhật thông tin các loài quý hiếm và nguồn gen đặc hữu. Bộ bản đồ, atlat đa dạng sinh học được hoàn thiện phục vụ công tác quản lý, giám sát và quy hoạch phát triển.

Nhiều hoạt động truyền thông, giáo dục môi trường cũng được triển khai rộng khắp trong trường học và cộng đồng dân cư ven biển. Hàng nghìn poster, sách chuyên đề, phim tài liệu về bảo vệ đa dạng sinh học được phát hành nhằm nâng cao nhận thức của người dân về bảo vệ tài nguyên biển đảo.

Song song với đó, tỉnh tiếp tục đầu tư các công trình ứng phó biến đổi khí hậu và phòng chống thiên tai. Giai đoạn 2018 - 2025, hàng trăm công trình thủy lợi, hồ chứa và đê điều được xây dựng, nâng cấp nhằm tăng khả năng chống chịu trước mưa bão, nước biển dâng và thời tiết cực đoan.

Theo các chuyên gia môi trường, việc bảo tồn đa dạng sinh học và giữ gìn hệ sinh thái biển không chỉ mang ý nghĩa bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, mà còn tạo nền tảng cho phát triển du lịch sinh thái, kinh tế xanh và nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.