Chuyển đổi xanh: “Luật chơi” mới buộc doanh nghiệp Việt tăng tốc thích nghi

(TBTCO) - Khi các thị trường toàn cầu siết chặt tiêu chuẩn môi trường, phát thải carbon và ESG, chuyển đổi xanh đang trở thành điều kiện bắt buộc để doanh nghiệp Việt duy trì xuất khẩu, tham gia chuỗi cung ứng quốc tế và tiếp cận dòng vốn xanh. Trong cuộc cạnh tranh mới, lợi thế không còn thuộc về doanh nghiệp lớn nhất mà thuộc về doanh nghiệp thích nghi nhanh nhất.
aa

ESG không còn là khẩu hiệu

Tại nhiều hội thảo, diễn đàn kinh tế gần đây, cụm từ ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị) xuất hiện với tần suất dày đặc. Điều này phản ánh thực tế rằng các tiêu chuẩn phát triển bền vững đang trở thành “ngôn ngữ chung” của thương mại toàn cầu.

Theo các chuyên gia, doanh nghiệp hiện nay không còn được đánh giá đơn thuần qua doanh thu hay năng lực sản xuất, mà ngày càng bị chi phối bởi khả năng minh bạch dữ liệu, kiểm soát phát thải, truy xuất nguồn gốc và quản trị chuỗi cung ứng.

Những thị trường lớn như Liên minh châu Âu (EU), Hoa Kỳ, Hàn Quốc hay Nhật Bản đang liên tục đưa ra các yêu cầu mới liên quan đến cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM), luật chống phá rừng, hộ chiếu số sản phẩm, trách nhiệm xã hội và dấu chân carbon của hàng hóa.

Ông Đặng Huy Đông - Chủ tịch Hiệp hội Chuyển đổi Xanh Việt Nam nhận định: “Các tiêu chuẩn ESG và kiểm toán carbon giờ đây giống như một loại ‘thị thực xanh’ để hàng hóa Việt Nam tham gia sâu hơn vào thị trường toàn cầu”.

Cùng quan điểm, ông Nguyễn Đoàn Thông - đại diện Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, CN TP. Hồ Chí Minh cho rằng ISO, ESG hay Net Zero không còn là lựa chọn mang tính xu hướng mà đã trở thành “tấm vé hội nhập” giúp doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng quốc tế và tiếp cận nguồn vốn xanh.

Thực tế cho thấy, áp lực chuyển đổi hiện nay không chỉ đến từ khách hàng quốc tế mà còn đến từ các quỹ đầu tư, tổ chức tín dụng và hệ thống phân phối toàn cầu. Các nhà đầu tư ngày càng quan tâm tới mức độ minh bạch ESG, chiến lược phát triển bền vững và khả năng quản trị rủi ro dài hạn của doanh nghiệp.

Chuyển đổi xanh: “Luật chơi” mới buộc doanh nghiệp Việt tăng tốc thích nghi
Ngành dệt may hướng đến chuyển đổi xanh. Ảnh minh họa

Doanh nghiệp Việt đứng trước sức ép chưa từng có

Là quốc gia có độ mở kinh tế lớn, phụ thuộc mạnh vào xuất khẩu, Việt Nam đang chịu tác động trực tiếp từ “luật chơi xanh” toàn cầu.

Trong ngành dệt may - lĩnh vực xuất khẩu hàng chục tỷ USD mỗi năm, hơn 90% sản phẩm hướng tới các thị trường khó tính như EU, Mỹ và Nhật Bản. Điều này khiến áp lực xanh hóa trở thành yêu cầu sống còn.

Tuy nhiên, theo Hiệp hội Dệt may Việt Nam, phần lớn doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, vẫn đang gặp khó khăn về vốn, công nghệ và nhân lực để triển khai chuyển đổi xanh. Nhiều đơn vị mới dừng ở mức “nhận thức xanh” mà chưa đủ điều kiện để đầu tư bài bản.

Tương tự, ngành nhựa, sơn, mực in hay công nghiệp hỗ trợ cũng đang đối mặt áp lực lớn về giảm phát thải, sử dụng nguyên liệu thân thiện môi trường và minh bạch chuỗi cung ứng.

Ông Nguyễn Xuân Hòa - Tổng Thư ký Hiệp hội Sơn - Mực in Việt Nam cho rằng, chuyển đổi xanh không còn là xu hướng lựa chọn mà đã trở thành điều kiện cần để doanh nghiệp duy trì năng lực cạnh tranh và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Một thực tế đáng chú ý là nhiều doanh nghiệp Việt vẫn còn thiếu hệ thống dữ liệu minh bạch, quy trình quản trị chuẩn hóa và đội ngũ nhân sự đủ năng lực duy trì tiêu chuẩn ESG trong dài hạn. Đây được xem là “điểm nghẽn” lớn nhất của doanh nghiệp Việt hiện nay.

Theo TS. Trịnh Bá Dương - Giám đốc Phát triển BAH Group, khoảng cách giữa doanh nghiệp Việt và doanh nghiệp quốc tế không nằm ở quy mô hay năng lực tài chính, mà ở tư duy minh bạch và khả năng vận hành theo chuẩn quốc tế.

Dù còn nhiều khó khăn, nhiều doanh nghiệp Việt đã bắt đầu xem chuyển đổi xanh như cơ hội tái cấu trúc mô hình tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Công ty TNHH Tương Lai tại Đồng Nai là ví dụ điển hình khi triển khai các công cụ cải tiến năng suất, phát triển nhà máy thông minh và chuyển đổi số trong quản trị sản xuất. Nhờ áp dụng các giải pháp vận hành tinh gọn, doanh nghiệp đã nâng năng suất lao động thêm 20%, hiệu suất thiết bị tăng mạnh và tỷ lệ giao hàng đúng hạn đạt 100%.

Trong ngành cao su, Tổng công ty Cao su Đồng Nai đang tập trung sản xuất các dòng sản phẩm “xanh”, giảm phát thải và xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc nguyên liệu nhằm đáp ứng yêu cầu quốc tế.

Ở lĩnh vực nhựa, Công ty TNHH Chất dẻo thân thiện đã chủ động tái sử dụng nguyên liệu tái chế, tự động hóa sản xuất và duy trì chất lượng ổn định cho vật liệu tái chế để chinh phục các thị trường khó tính như Mỹ và châu Âu.

Nhiều doanh nghiệp lớn cũng đang lựa chọn chiến lược “chuyển đổi kép” - kết hợp chuyển đổi số với chuyển đổi xanh.

Công ty Cổ phần Dây Cáp Điện Việt Nam hiện phát triển các dòng dây điện không chì, cáp chậm cháy, ít khói, không halogen và tích hợp ESG vào toàn bộ hệ thống vận hành. Trong khi đó, GreenFeed đã triển khai kiểm kê khí nhà kính từ năm 2021, đầu tư điện mặt trời áp mái, chuyển đổi nhiên liệu sinh khối và xây dựng lộ trình Net Zero.

Theo các chuyên gia, giá trị lớn nhất của ESG không chỉ nằm ở chứng nhận mà ở khả năng giúp doanh nghiệp tối ưu vận hành, tiết kiệm năng lượng, giảm chi phí và gia tăng giá trị thương hiệu. Đặc biệt, người tiêu dùng toàn cầu hiện sẵn sàng trả giá cao hơn cho các sản phẩm xanh, có nguồn gốc minh bạch và trách nhiệm môi trường rõ ràng. Đây được xem là dư địa tăng trưởng rất lớn cho doanh nghiệp Việt.

Nút thắt lớn nhất vẫn là vốn và cơ chế

Dù chuyển đổi xanh mang lại nhiều cơ hội, song chi phí đầu tư lớn vẫn là rào cản đáng kể, nhất là với doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Theo nhiều doanh nghiệp, tín dụng xanh hiện còn hạn chế và chủ yếu tập trung vào năng lượng tái tạo. Trong khi đó, các dự án chuyển đổi công nghệ, cải tiến quy trình sản xuất hay xử lý môi trường lại khó tiếp cận nguồn vốn ưu đãi.

Không ít doanh nghiệp cho rằng họ đang phải chịu áp lực “chuyển đổi kép”: vừa số hóa vừa xanh hóa trong khi nguồn lực hạn chế.

Ngoài vấn đề vốn, doanh nghiệp còn gặp khó khăn do thiếu bộ tiêu chuẩn ESG thống nhất tại Việt Nam. Hiện mỗi thị trường, mỗi đối tác quốc tế lại yêu cầu một bộ tiêu chí khác nhau khiến doanh nghiệp lúng túng trong triển khai.

Các thủ tục hành chính liên quan đến môi trường, cấp phép đầu tư, đánh giá tác động môi trường hay cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) cũng được phản ánh còn phức tạp và mất nhiều thời gian.

Đối với các ngành sản xuất như dệt may hay nhựa, yêu cầu đầu tư công nghệ xanh, năng lượng tái tạo và hệ thống xử lý chất thải đang tạo áp lực tài chính rất lớn.

Theo ông Đào Anh Thắng - Phó Tổng Giám đốc Nhựa Tiền Phong, chuyển đổi xanh là hành trình dài hạn đòi hỏi nguồn lực lớn về tài chính, công nghệ, con người và hạ tầng. Doanh nghiệp cần được hỗ trợ tín dụng xanh, tiêu chuẩn kỹ thuật rõ ràng và hệ sinh thái công nghiệp sinh thái để giảm chi phí chuyển đổi.

Chính sách carbon mở đường cho chuyển đổi xanh

Trong bối cảnh khoảng 140 quốc gia đã cam kết Net Zero và hàng chục quốc gia áp dụng quy định bắt buộc công bố thông tin ESG, xu hướng xanh hóa đang dịch chuyển rất nhanh từ “khuyến khích” sang “bắt buộc”. Tại Việt Nam, hàng loạt chính sách liên quan đến giảm phát thải khí nhà kính, thị trường carbon và tín chỉ carbon quốc tế cũng đang dần hoàn thiện, cho thấy yêu cầu chuyển đổi xanh sẽ ngày càng rõ nét hơn trong giai đoạn tới.

Nguyên Phương

Đọc thêm

Tập đoàn Phenikaa cùng đoàn công tác Bộ Giáo dục và Đào tạo thăm hỏi, tri ân cô giáo Hoàng Thị Hiền - người xả thân vì học trò

Tập đoàn Phenikaa cùng đoàn công tác Bộ Giáo dục và Đào tạo thăm hỏi, tri ân cô giáo Hoàng Thị Hiền - người xả thân vì học trò

(TBTCO) - Nhân dịp Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11/2026, tại Bệnh viện Đa khoa Cửa Đông (Nghệ An), Tập đoàn Phenikaa, cùng đoàn công tác Bộ Giáo dục và Đào tạo đã đến thăm hỏi, động viên cô giáo Hoàng Thị Hiền, giáo viên Trường Mầm non Phú Sơn - người đã không quản hiểm nguy, lao mình cứu học trò khỏi tai nạn giao thông. Giữa những ngày cả nước hướng về các thầy cô, câu chuyện của cô Hiền nhắc mỗi chúng ta nhớ rằng: phía sau mỗi bài học là một trái tim sẵn sàng hy sinh vì học trò.
Phát hiện lô hàng dâu tây dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, Hải quan siết kiểm soát nhập khẩu

Phát hiện lô hàng dâu tây dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, Hải quan siết kiểm soát nhập khẩu

(TBTCO) - Một lô dâu tây tươi nhập khẩu bị phát hiện có dư lượng Cypermethrin cao gần 6 lần, Deltamethrin gần 2 lần giới hạn cho phép. Cục Hải quan yêu cầu các đơn vị chủ động kiểm soát thủ tục đối với các lô hàng liên quan, tăng cường kiểm tra nhằm ngăn nguy cơ mất an toàn thực phẩm.
Nâng cao hiểu biết, chủ động kiểm soát tuân thủ pháp luật thuế cho doanh nghiệp

Nâng cao hiểu biết, chủ động kiểm soát tuân thủ pháp luật thuế cho doanh nghiệp

Trước những yêu cầu ngày càng cao về tuân thủ nghĩa vụ thuế, minh bạch tài chính, doanh nghiệp cần nâng cao năng lực quản trị, chủ động kiểm soát tuân thủ pháp luật và phòng ngừa rủi ro trong hoạt động kinh doanh. Đây là nội dung được đặt ra tại Hội nghị đối thoại về chính sách tài chính, thuế và giải quyết tranh chấp kinh doanh, tổ chức ngày 20/11 tại Hà Nội.
Thanh tra chỉ ra thiếu sót trong quản lý, theo dõi hợp đồng xuất khẩu tại Công ty Tỷ Xuân

Thanh tra chỉ ra thiếu sót trong quản lý, theo dõi hợp đồng xuất khẩu tại Công ty Tỷ Xuân

(TBTCO) - Theo thông báo kết luận thanh tra của Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Khu vực 14, công tác quản lý, theo dõi thực hiện hợp đồng thương mại xuất khẩu tại Công ty TNHH Tỷ Xuân còn thiếu sót kỹ thuật, chưa thực hiện tính, thu lãi chậm trả theo thỏa thuận.
TikTok PayLater đến gần người dùng qua TikTok Shop Fun Fest 2026

TikTok PayLater đến gần người dùng qua TikTok Shop Fun Fest 2026

(TBTCO) - Vừa qua, TikTok Shop Fun Fest 2026 đã mang đến cơ hội trải nghiệm trực tiếp và đăng ký TikTok PayLater - phương thức mua trước, trả sau trên TikTok Shop do VietCredit vận hành tại Việt Nam.
AgriS đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhất, cùng VINASME kiến tạo hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp phía Nam

AgriS đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhất, cùng VINASME kiến tạo hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp phía Nam

(TBTCO) - Công ty cổ phần Thành Thành Công - Biên Hòa (AgriS) vinh dự đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhất do Chủ tịch nước tặng thưởng, ghi nhận những thành tích xuất sắc trong sản xuất, kinh doanh và hoạt động vì cộng đồng, cùng những đóng góp cho sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Cùng dịp, bà Đặng Huỳnh Ức My, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam (VINASME), Chủ tịch HĐQT AgriS vinh dự đón nhận Huân chương Lao động hạng Ba.
Tập đoàn Hòa Phát: Top 2 doanh nghiệp tư nhân lớn nhất Việt Nam, theo bảng xếp hạng VNR500

Tập đoàn Hòa Phát: Top 2 doanh nghiệp tư nhân lớn nhất Việt Nam, theo bảng xếp hạng VNR500

(TBTCO) - Vietnam Report phối hợp cùng Báo VietNamNet công bố Bảng xếp hạng VNR500 - Top 500 Doanh nghiệp lớn nhất Việt Nam năm 2026. Tập đoàn Hòa Phát được vinh danh doanh nghiệp tư nhân lớn thứ 2 Việt Nam và Top 10 doanh nghiệp lớn nhất cả nước. Theo đó, Hòa Phát 5 năm liên tiếp (2022 - 2026) nằm trong Top 2 doanh nghiệp tư nhân lớn nhất Việt Nam.
Hải quan Việt Nam - Lào chia sẻ kinh nghiệm về kiểm tra sau thông quan

Hải quan Việt Nam - Lào chia sẻ kinh nghiệm về kiểm tra sau thông quan

(TBTCO) - Trong hai ngày 17 - 18/11/2026, Hải quan Việt Nam và Hải quan Lào tổ chức chương trình làm việc, trao đổi kinh nghiệm về kiểm tra sau thông quan (hậu kiểm) tại Hà Nội và Bắc Ninh, trong khuôn khổ Kế hoạch hợp tác năm 2026 giữa cơ quan Hải quan hai nước.
Xem thêm

Mới nhất Đọc nhiều