Nắng nóng gay gắt đang bao trùm nhiều khu vực trên cả nước, đặc biệt tại miền Bắc, nền nhiệt liên tục duy trì ở mức cao khiến nhu cầu sử dụng điện tăng đột biến, tạo sức ép rất lớn lên công tác vận hành hệ thống điện quốc gia.
Theo báo cáo của Bộ Công thương, các cơ quan khí tượng trong nước và quốc tế đều nhận định, năm 2026 đang đối mặt với nhiều hiện tượng dị thường khí hậu, trong đó nguy cơ xuất hiện hiện tượng “siêu El Nino” từ tháng 7 lên tới khoảng 80%. Hiện tượng này có thể dẫn tới nắng nóng kéo dài, hạn hán và suy giảm lượng nước về các hồ thủy điện.
 |
| Nắng nóng gay gắt kéo dài trên diện rộng khiến nhu cầu sử dụng điện tăng đột biến. Ảnh: Đức Thanh |
Không chỉ tác động đến đời sống dân sinh, thời tiết cực đoan đang tạo áp lực chưa từng có lên hệ thống điện. Từ đầu tháng 4 đến nay, đặc biệt trong các đợt nắng nóng từ ngày 13 - 15/5 và 23 - 27/5, phụ tải điện toàn quốc liên tục xác lập các mức kỷ lục mới.
Số liệu từ Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và thị trường điện Quốc gia (NSMO) cho thấy, đến ngày 25/5, công suất cực đại toàn hệ thống đã đạt 57.120 MW, tăng 13,5% so với cùng kỳ năm 2025; sản lượng tiêu thụ điện đạt 1,171 tỷ kWh, tăng 11,8%. Riêng miền Bắc, công suất cực đại đạt 29.667 MW, tăng tới 26,2% so với cùng kỳ năm trước; sản lượng điện tiêu thụ đạt 603 triệu kWh, tăng 20,2%.
Đặc biệt, đỉnh phụ tải hiện không còn tập trung vào ban ngày, mà đã dịch chuyển mạnh sang khung giờ tối, từ 20 - 23h. Đây là thời điểm hệ thống điện chịu áp lực lớn nhất do nguồn điện mặt trời không còn phát điện, trong khi nhiều hồ thủy điện nhỏ thiếu nước, khả năng huy động nguồn bị hạn chế đáng kể.
Trong bối cảnh nền kinh tế bước vào giai đoạn tăng trưởng mới với mục tiêu tăng trưởng hai con số, nhu cầu điện dự báo sẽ tiếp tục tăng rất cao. Theo Bộ Công thương, nếu GDP tăng trưởng trên 10%, nhu cầu phụ tải điện cũng sẽ tăng tương ứng hoặc cao hơn, tạo áp lực lớn đối với cả nguồn điện, lưới truyền tải và công tác điều độ hệ thống.
Trước nhu cầu điện tăng cao trong mùa nắng nóng, Bộ Công thương đã chỉ đạo ngành điện triển khai nhiều giải pháp nhằm bảo đảm cung ứng điện an toàn, ổn định. Các đơn vị điện lực đang tập trung nâng cao khả năng vận hành của hệ thống truyền tải và phân phối, đặc biệt tại các công trình cấp điện cho miền Bắc.
| Bên cạnh việc điều tiết nhu cầu sử dụng điện, Bộ Công thương cũng yêu cầu rà soát toàn bộ hệ thống điện, từ hạ tầng truyền tải đến phân phối, kịp thời sửa chữa những điểm có nguy cơ xảy ra sự cố nhằm bảo đảm vận hành ổn định trong cao điểm nắng nóng mùa hè. |
Đối với thủy điện, các hồ chứa được vận hành linh hoạt, ưu tiên tích nước và phát điện vào giờ cao điểm tối. Toàn bộ 301 nhà máy thủy điện nhỏ ở miền Bắc với tổng công suất khoảng 3.000 MW cũng đã điều chỉnh kế hoạch phát điện để hỗ trợ hệ thống khi phụ tải
tăng cao.
Các nhà máy nhiệt điện than được huy động tối đa công suất khả dụng nhằm tăng nguồn dự phòng. Đồng thời, nguồn điện khí và nhiệt điện dầu cũng được vận hành linh hoạt thông qua việc tối ưu nguồn cung khí và chuyển đổi nhiên liệu phù hợp để bảo đảm phát điện ổn định.
Bên cạnh đó, NSMO đề xuất áp dụng khung giờ cao điểm, thấp điểm và bình thường mới từ tháng 6/2026 nhằm điều tiết nhu cầu sử dụng điện, nhất là trong khung giờ từ 17h30 đến 22h30.
Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng ngoài giải pháp kỹ thuật, việc sử dụng điện tiết kiệm và hiệu quả từ người dân, doanh nghiệp vẫn là yếu tố quan trọng để giảm áp lực cho hệ thống điện quốc gia.
Trước tình trạng nắng nóng kéo dài và nhu cầu sử dụng điện tăng mạnh trong mùa hè, Bộ Công thương kêu gọi người dân, doanh nghiệp và các cơ sở sản xuất chủ động điều chỉnh thời gian sử dụng điện để giảm áp lực cho hệ thống điện quốc gia. Theo Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân, hoạt động sản xuất, kinh doanh đang phục hồi và gia tăng mạnh, trong khi thời tiết khắc nghiệt khiến nhu cầu tiêu thụ điện tăng cao, đặc biệt vào các khung giờ cao điểm.
Để bảo đảm nguồn điện phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, bên cạnh các giải pháp kỹ thuật của ngành điện, Bộ Công thương mong muốn toàn xã hội cùng chung tay sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả.
Ngoài những nội dung đã được nêu trong Chỉ thị số 09/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về tiết kiệm năng lượng và thúc đẩy chuyển dịch năng lượng xanh, Bộ tiếp tục đề xuất giải pháp chuyển dịch thời gian sử dụng điện, hạn chế tiêu thụ vào giờ cao điểm nhằm giảm tải cho hệ thống điện.
