Biến số El Nino và giá LNG

Cập nhật tình hình sản xuất và kinh doanh 2 tháng đầu năm, Tổng công ty Phát điện 3 (EVNGENCO3) và Tổng công ty Điện lực Dầu khí Việt Nam (PV Power) - hai doanh nghiệp phát điện quy mô vốn hoá top đầu trên sàn chứng khoán Việt Nam đều tăng trưởng so với cùng kỳ. Tuy nhiên, doanh thu các đơn vị thành viên cho thấy có sự phân hoá giữa các nhà máy.

Tại EVNGENCO3, sản lượng điện tại nhà máy thủy điện như Buôn Kuốp thấp hơn cùng kỳ, trong khi các nhà máy nhiệt điện như Phú Mỹ và Mông Dương ghi nhận mức tăng trưởng hai chữ số. Tương tự, tại PV Power khi Thủy điện Đakđrinh giảm sản lượng, trong khi sản lượng tại Thuỷ điện Hủa Na và Nậm Nơm tăng.

Nhà máy điện Nhơn Trạch 3 - 4 thuộc Tổng công ty Điện lực Dầu khí Việt Nam. Ảnh: An Thư

Xu hướng giảm sản lượng tại các nhà máy thuỷ điện có thể sẽ còn rõ ràng hơn trong thời gian tới. Theo dự báo của các chuyên gia, hình thái La Nina nhiều khả năng sẽ sớm kết thúc và chuyển sang El Nino trong thời gian tới, khiến sản lượng thủy điện tiếp tục chịu áp lực suy giảm. Điều này có thể có thể khiến sản lượng thủy điện sụt giảm và gia tăng huy động nhiệt điện nhằm đáp ứng nhu cầu điện tăng.

Bên cạnh biến số về thời tiết, rủi ro địa chính trị chỉ xuất hiện mới đây cũng trở thành một biến số mới có tác động trực tiếp đến ngành điện. Xung đột tại Trung Đông từ cuối tháng 2/2026 đã gây ra cú sốc giá trên thị trường năng lượng toàn cầu, đẩy giá dầu thô, dầu nhiên liệu (FO) và khí tự nhiên/LNG tăng mạnh tại cả châu Âu và châu Á. Theo chuyên gia từ Chứng khoán Yuanta, giá FO đã tăng gấp đôi lên khoảng 700 USD/tấn chỉ trong vài ngày.

Chi phí sản xuất điện khí có thể leo thang nhanh chóng do giá khí đầu vào của các nhà máy điện được tính theo công thức gắn với FO. Áp lực chi phí này đang bộc lộ rõ trong thực tế vận hành. Trong báo cáo gửi đến các nhà đầu tư, PV Power cho biết trong tháng 2/2026, giá thị trường điện toàn phần (FMP) chỉ đạt trung bình khoảng 1.137 đồng/kWh, thấp hơn đáng kể so với chi phí biến đổi của các nhà máy điện khí. Khoảng chênh lệch này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng huy động và hiệu quả vận hành của các tổ máy.

Trong khi đó, việc gia tăng nhập khẩu LNG là yếu tố không thể thiếu nhằm đáp ứng nhu cầu nhiên liệu cho các nhà máy điện khí song song cùng việc phát triển các mỏ khí mới. Rủi ro địa chính trị là một yếu tố bất định mới. Diễn biến này làm gia tăng lo ngại đối với hoạt động đầu tư và sản xuất điện khí tự nhiên và LNG tại Việt Nam. Tuy nhiên, theo đánh giá của ông Đào Minh Châu, Phó giám đốc Trung tâm phân tích và tư vấn đầu tư Chứng khoán SSI, tác động trong ngắn hạn có thể chưa nhiều nhờ nguồn cung khí nội địa vẫn đủ đáp ứng, cùng với việc sản lượng hợp đồng (Qc) đã được chốt cho nửa đầu năm.

Tuy nhiên, rủi ro dài hạn được đánh giá đáng lưu ý hơn khi các mỏ khí nội địa suy giảm theo thời gian, buộc hệ thống phải phụ thuộc ngày càng nhiều vào LNG nhập khẩu với chi phí cao và biến động mạnh. Nếu giá LNG duy trì ở mức cao, không chỉ khả năng huy động các nhà máy điện khí bị hạn chế, mà tính khả thi của các dự án LNG trong tương lai cũng có thể bị ảnh hưởng.

Trong khi điện khí chịu áp lực, năng lượng tái tạo lại nổi lên như một lựa chọn cạnh tranh hơn về giá. Giá điện gió hiện dao động từ 1.800 - 2.000 đồng/kWh, trong khi điện mặt trời ở mức 1.900 - 2.220 đồng/kWh, thấp hơn đáng kể. Theo chuyên gia từ Chứng khoán Yuanta, xung đột địa chính trị có thể còn nới rộng khoảng cách này, thúc đẩy xu hướng dịch chuyển sang năng lượng sạch.

Đồ họa: Phương Anh

Cơ hội đầu tư từ chu kỳ mới của ngành điện

Trong khi các biến số ngắn hạn tạo ra áp lực, nền tảng dài hạn của ngành điện lại đang cho thấy những tín hiệu tích cực hơn. Theo ông Nguyễn Xuân Bình - Giám đốc Khối Phân tích, Công ty Chứng khoán KB Việt Nam (KBSV), tiêu thụ điện trong năm 2026 có thể bước vào chu kỳ tăng trưởng cao hơn, với ba động lực chính từ sự phục hồi của sản xuất công nghiệp và đầu tư công kéo theo nhu cầu điện gia tăng cùng nền nhiệt cao hơn làm tăng nhu cầu sử dụng điện trong sinh hoạt, đặc biệt vào mùa cao điểm. Cùng đó, việc đưa vào vận hành nhiều dự án nguồn điện mới giúp mở rộng khả năng đáp ứng của hệ thống.

Trong báo cáo mới đây về ngành điện của Chứng khoán SSI, nhu cầu điện năm 2026 theo kịch bản cơ sở dự kiến tăng khoảng 8,5% so với cùng kỳ, trong khi có thể ở mức tăng trưởng 10 - 15% trong kịch bản tích cực hơn. Trong bối cảnh đó, các chuyên gia từ SSI dự báo giá thị trường điện (FMP) sẽ phục hồi khoảng 29% so với cùng kỳ.

Nhìn rộng hơn trong giai đoạn 2026-20230, ông Đào Minh Châu cho rằng ngành điện đang tới bước ngoặt chu kỳ 5 năm do cần bước vào quá trình tái cấu trúc toàn diện. Trong đó, trọng tâm là mở rộng nguồn cung, hoàn thiện cơ chế giá điện, phát triển thị trường điện cạnh tranh và nâng cấp hệ thống truyền tải.

Cũng theo chuyên gia từ Chứng khoán SSI, cơ hội đầu tư vào doanh nghiệp ngành điện có thể mang tính chọn lọc hơn là theo xu hướng chung của ngành. Công ty cổ phần Nhơn Trạch 2 (NT2) được kỳ vọng hưởng lợi nhờ chạy hoàn toàn bằng khí tự nhiên, máy móc và thiết bị đã được khấu hao hết, qua đó hỗ trợ triển vọng lợi nhuận tích cực trong dài hạn. Trong khi đó, PV Power dự kiến chịu áp lực lợi nhuận trong năm đầu vận hành Nhơn Trạch 3 & 4, trong khi triển vọng trong trung dài hạn vẫn tích cực.

EVN GENCO3 và NT2 là hai doanh nghiệp hiếm hoi sở hữu hợp đồng cung cấp khí dài hạn với PV GAS tại khu vực Đông Nam Bộ. Bên cạnh lợi thế trên, EVNGENCO3 còn được kỳ vọng hưởng lợi dài hạn từ thu nhập bồi thường lỗ tỷ giá từ EVN, phát sinh từ các khoản nợ vay bằng ngoại tệ. Ở nhóm năng lượng tái tạo, các doanh nghiệp trên sàn chứng khoán như REE Corp hay Tập đoàn Hà Đô đón đầu xu hướng chuyển dịch năng lượng và ít phụ thuộc vào biến động nhiên liệu.