Tại Hội nghị, dưới sự chủ trì của Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, lãnh đạo Bộ Tài chính và các đơn vị thuộc Bộ đã phân tích, đánh giá về kết quả đạt được, từ đó nhận định về triển vọng các tháng tới. Các ý kiến đi sâu vào phân tích những rủi ro, từ áp lực lạm phát, giải ngân đầu tư công đến những “nút thắt” thể chế, từ đó đưa ra các giải pháp tháo gỡ.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn chủ trì Hội nghị sáng 11/5. Ảnh: Đức Minh

Áp lực lạm phát và tỷ giá

Trong đó, một vấn đề nổi cộm của tình hình kinh tế vĩ mô thời gian tới là sức ép về lạm phát và tỷ giá, cùng với tình trạng nhập siêu tăng.

Đối với nhập siêu, Thứ trưởng Trần Quốc Phương lưu ý một nguyên nhân quan trọng dẫn đến nhập siêu là do giá nguyên, nhiên, vật liệu nhập khẩu tăng cao, đặc biệt là xăng dầu. Sự gia tăng này một phần do tác động từ chính sách thuế của Hoa Kỳ, khiến doanh nghiệp có xu hướng tích lũy nguyên liệu trước khi áp dụng mức thuế mới. Thứ trưởng cũng đề xuất tổ chức họp phân tích kinh tế - xã hội định kỳ hằng tháng trước kỳ họp Chính phủ để có những báo cáo “sắc nét” phục vụ công tác tham mưu.

Về thu ngân sách, Cục trưởng Cục Thuế Mai Xuân Thành cho biết, số thu 4 tháng đầu năm tăng 16,7%, nhưng nếu loại trừ phần gia hạn của năm trước, thì mức tăng thực tế “không lớn so với mục tiêu tăng trưởng hai con số”. Trước tình hình này, Cục Thuế đã có các chuyên đề theo từng ngành nghề, từng lĩnh vực chỉ đạo các thuế địa phương thực hiện.

Đáng chú ý, thu từ đất đai mới đạt 29,4% dự toán, được đánh giá là “tương đối khiêm tốn” và có thể tác động đáng kể tới tăng trưởng. Về vấn đề này, Thứ trưởng Cao Anh Tuấn lưu ý, năm 2025 là năm cuối địa phương được giữ lại 100% nguồn thu từ đất, nên đã dồn thu rất cao, do đó phải nhìn rõ thực trạng để có giải pháp điều hành phù hợp.

Cũng liên quan đến thu ngân sách và kiểm soát thị trường, Cục trưởng Cục Hải quan Nguyễn Văn Thọ thông tin, ngành Hải quan đã đạt 38,6% dự toán thu. Để tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, Hải quan chuẩn bị triển khai mô hình thông quan tập trung nhằm giảm thủ tục và đẩy mạnh phân quyền. Tuy nhiên, Hải quan đang chịu áp lực rất lớn trong đấu tranh chống buôn lậu, đặc biệt là vi phạm sở hữu trí tuệ. Ngay từ đầu năm, cơ quan này đã chủ động tăng tần suất kiểm tra và trong 4 tháng đầu năm đã phát hiện 30 vụ, đang kiến nghị khởi tố 2 vụ.

Thứ trưởng Lê Tấn Cận, Thứ trưởng Cao Anh Tuấn, Thứ trưởng Trần Quốc Phương, Thứ trưởng Nguyễn Đức Tâm phát biểu tại hội nghị. Ảnh: Đức Minh

Một nhiệm vụ trọng tâm để hỗ trợ tăng trưởng là thúc đẩy đầu tư công. Bên cạnh những kết quả đạt được, Thứ trưởng Nguyễn Đức Tâm đã chỉ ra một vướng mắc lớn hiện nay là trượt giá nguyên, nhiên, vật liệu. Có những dự án ký hợp đồng không điều chỉnh, nên nếu thực hiện là lỗ, dẫn đến tình trạng không lựa chọn được nhà thầu. Thứ trưởng nhắc lại kiến nghị Bộ Xây dựng cần trình Chính phủ ban hành một nghị quyết để hướng dẫn thống nhất trên cả nước nhằm tháo gỡ vấn đề này.

Cũng để hỗ trợ tăng trưởng, việc phát triển các thị trường tài chính đang được Bộ Tài chính đẩy mạnh. Bà Vũ Thị Chân Phương - Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước chia sẻ nhiều tín hiệu tích cực khi chỉ số VN-Index đã tăng 10,7% từ đầu năm, quy mô giao dịch tăng 12%. Giao dịch bình quân đạt khoảng 32.000 tỷ đồng/phiên. Đặc biệt, thị trường chứng khoán Việt Nam đang có cơ hội lớn khi được tổ chức FTSE công bố đạt chuẩn nâng hạng và MSCI cũng đang quan tâm xem xét. Ủy ban Chứng khoán Nhà nước sẽ kết hợp làm việc với MSCI cũng như các nhà đầu tư nước ngoài để thị trường Việt Nam có thể nằm trong danh sách theo dõi nâng hạng của MSCI. Bên cạnh đó, Ủy ban cũng đang gấp rút chuẩn bị để hệ thống giao dịch tín chỉ các-bon ra mắt vào đúng ngày 5/6.

Ưu tiên hàng đầu là xây dựng thể chế

Kết luận hội nghị, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn đã đưa ra những chỉ đạo cụ thể trong công tác triển khai các nhiệm vụ của ngành Tài chính thời gian tới.

Trong đó, Bộ trưởng nhấn mạnh ưu tiên hàng đầu là công tác xây dựng thể chế. Một yêu cầu được đặt ra là chấm dứt tình trạng đùn đẩy trách nhiệm, hoàn thiện hệ thống phần mềm theo dõi tiến độ công việc của Bộ với cơ chế cảnh báo liên tục đối với các nhiệm vụ quá hạn để gắn trực tiếp trách nhiệm cho các cá nhân, đơn vị.

Đối với các mục tiêu kinh tế vĩ mô, đặc biệt là hoàn thiện kịch bản tăng trưởng hai con số, Bộ trưởng yêu cầu đánh giá kỹ và phân giao trách nhiệm rõ ràng cho từng tập đoàn, bộ, ngành và địa phương, kèm theo cơ chế giám sát, đánh giá tiến độ chặt chẽ. Trước sức ép hội nhập và rủi ro thương mại, toàn ngành phải chủ động chuẩn bị kịch bản ứng phó để hạn chế tác động tiêu cực đến tăng trưởng.

Về công tác quản lý tài khóa, Bộ trưởng chỉ đạo các cơ quan thuế, hải quan phải rà soát lại cơ chế, chính sách để đảm bảo nguyên tắc thu đúng, thu đủ, thu kịp thời, nhưng phải “dễ hiểu, dễ làm, dễ kiểm tra”. Đối với các nguồn thu mới phát sinh như thương mại điện tử hay thu từ tài sản, yêu cầu đặt ra là phải có cách thức quản lý phù hợp để vừa đảm bảo cân đối ngân sách và phải hỗ trợ doanh nghiệp trong nước lớn hơn, Bộ trưởng nhấn mạnh.

Ở chiều ngược lại, công tác chi ngân sách được yêu cầu kiểm soát chặt chẽ. Với giới hạn tổng chi thường xuyên không được vượt quá 52% cho cả giai đoạn, Bộ trưởng nêu rõ phải rà soát kỹ lưỡng các cơ chế đặc thù, các đề xuất tăng phụ cấp, chế độ để tránh gây áp lực lên ngân sách.

Về giải ngân đầu tư công, Bộ trưởng yêu cầu những cá nhân, cơ quan làm công tác thẩm định phải chịu trách nhiệm đến cùng về tính thiết thực và hiệu quả kinh tế - xã hội của danh mục dự án.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị. Ảnh: Mạnh Tuấn

Đối với công tác điều hành giá, Bộ trưởng đề nghị phân tích kỹ về áp lực tăng CPI, trong đó có tác động của giá xăng dầu. Mặc dù chúng ta đã có biện pháp hiệu quả để ổn định giá trong nước, song về lâu dài phải tính toán kỹ, bởi không thể bao cấp quá lâu. “Cơ bản là đảm bảo tác động thấp nhất đến đối tượng yếu thế và quan trọng là không để trục lợi” - Bộ trưởng nêu rõ.

Đối với việc phát triển các thị trường tài chính, Bộ trưởng yêu cầu phải thiết lập cơ chế công khai, minh bạch, bảo vệ nhà đầu tư và kiên quyết không để xuất hiện tình trạng thao túng thị trường chứng khoán. Tương tự, thị trường bảo hiểm cũng được yêu cầu phải minh bạch hơn nữa cơ chế bồi thường, thu phí để thị trường này vừa là kênh huy động vốn, vừa đảm bảo an sinh xã hội. Bộ trưởng cũng gợi mở định hướng xem xét giao cơ quan Thuế thu hộ bảo hiểm xã hội để nâng cao tính hiệu quả và đảm bảo an toàn cho quỹ.

Nhận định khối lượng công việc phía trước là rất lớn, Bộ trưởng yêu cầu Vụ Tổ chức cán bộ tiếp tục rà soát lại chức năng, nhiệm vụ toàn ngành theo nguyên tắc tinh gọn, hiệu quả, “một việc chỉ một người chịu trách nhiệm”. Trong điều hành công việc hàng ngày, phải đổi mới phương thức làm việc, giảm thiểu thủ tục hành chính nội bộ, lãnh đạo các cấp khi dự họp phải đủ thẩm quyền quyết định và chịu trách nhiệm toàn diện về ý kiến của mình.