Tiềm năng thị trường tài sản số rất lớn

Phát biểu tại Hội thảo chuyên đề Liên kết để bảo vệ - hành động để duy trì niềm tin trong khuôn khổ Diễn đàn Digital Trust in Finance 2026 diễn ra chiều ngày 12/5, ông Bùi Hoàng Hải - Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) cho rằng, chủ đề hội thảo rất có ý nghĩa trong bối cảnh hệ sinh thái tài chính đang bước vào giai đoạn phát triển mới với sự xuất hiện ngày càng mạnh mẽ của dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo, tài sản số, tài sản mã hóa và nhiều mô hình dịch vụ tài chính hiện đại.

Sự phát triển của công nghệ đang mở ra nhiều cơ hội cho thị trường tài chính, giúp người dân và nhà đầu tư tiếp cận các sản phẩm, dịch vụ nhanh chóng, thuận tiện và hiệu quả hơn. Tuy nhiên, đi cùng với cơ hội là không ít rủi ro và thách thức. Các nguy cơ lừa đảo trực tuyến, tấn công mạng, đánh cắp dữ liệu, giả mạo nền tảng, sản phẩm thiếu minh bạch, cũng như những rủi ro phát sinh từ các mô hình tài sản mới có thể tác động trực tiếp đến quyền lợi của người dùng, nhà đầu tư và niềm tin đối với thị trường tài chính số.

Ông Bùi Hoàng Hải - Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước phát biểu tại Hội thảo.

“Niềm tin không chỉ được xây dựng từ uy tín của các định chế tài chính, từ khuôn khổ pháp lý hay sự giám sát của cơ quan quản lý nhà nước. Niềm tin còn phụ thuộc vào mức độ an toàn của hệ thống công nghệ, khả năng bảo vệ dữ liệu, tính minh bạch trong vận hành, năng lực quản trị rủi ro và hiệu quả phối hợp giữa các chủ thể trong toàn bộ hệ sinh thái” - Phó Chủ tịch UBCKNN cho hay.

Chính vì vậy, bảo vệ người tiêu dùng trong môi trường tài chính số không thể là nỗ lực riêng lẻ của bất kỳ cơ quan, tổ chức hay doanh nghiệp nào. Đây cần phải là quá trình liên kết đa bên, trong đó cơ quan quản lý, tổ chức tài chính, doanh nghiệp công nghệ, đơn vị bảo mật, hiệp hội nghề nghiệp và chính người dùng cùng tham gia, cùng chia sẻ trách nhiệm và cùng hành động.

“Cần chung tay xây dựng một môi trường tài chính số phát triển lành mạnh, trong đó vừa khuyến khích sáng tạo, vừa có khả năng nhận diện sớm, phòng ngừa và xử lý kịp thời các rủi ro phát sinh. Tôi tin tưởng rằng, thông qua hội thảo ngày hôm nay, các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và chuyên gia sẽ cùng chia sẻ nhiều kinh nghiệm thực tiễn, đề xuất nhiều giải pháp thiết thực, qua đó đóng góp các ý kiến quan trọng cho quá trình hoàn thiện cơ chế, chính sách, nâng cao hiệu quả quản lý, giám sát và thúc đẩy sự phát triển an toàn, bền vững của hệ sinh thái tài chính số tại Việt Nam” - ông Hải chia sẻ.

Tại hội thảo, ông Tô Trần Hòa - Phó Trưởng ban Thường trực Ban Quản lý thị trường giao dịch tài sản mã hóa (UBCKNN) nhận định, tiềm năng của thị trường này tại Việt Nam là rất lớn.

Dẫn chứng dữ liệu từ Chainalysis, ông Hòa cho biết, tốc độ tăng trưởng người dùng tài sản mã hóa tại Việt Nam đã bứt phá mạnh mẽ từ năm 2017 đến nay, ước tính đạt gần 16 triệu tài khoản vào năm 2025. Việt Nam cũng nằm trong top đầu thế giới về chỉ số chấp nhận tài sản mã hóa toàn cầu năm 2025, thu hút sự quan tâm của các tổ chức quốc tế. Về quy mô, tổng giá trị giao dịch trong năm 2025 ước đạt 220 tỷ USD, một con số đầy ấn tượng, cho thấy sức hút mạnh mẽ của thị trường trong tương lai.

Trước bối cảnh đó, Chính phủ và các cơ quan quản lý đã sớm có những bước đi chiến lược nhằm xây dựng niềm tin số và thị trường minh bạch. Ông Hòa khẳng định, chủ trương này được nhất quán qua các Nghị quyết quan trọng được Bộ Chính trị ban hành thời gian qua, tất cả đều hướng tới mục tiêu phát triển kinh tế số an toàn và thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia.

Hiện nay, hệ thống chính sách đã hình thành được nền tảng pháp lý cốt lõi, bắt đầu từ Luật Công nghiệp công nghệ số. Đây là văn bản pháp lý nền tảng đầu tiên định nghĩa rõ về tài sản số, tài sản ảo và tài sản mã hóa, đồng thời chính thức thừa nhận và bảo vệ các loại hình này theo quy định pháp luật. Song song đó, Luật Đầu tư sửa đổi đã tháo gỡ nút thắt về mã ngành nghề, xác định kinh doanh tài sản mã hóa là ngành nghề kinh doanh có điều kiện.

Đặc biệt, Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP của Chính phủ được xem là “kim chỉ nam” cho việc xây dựng thị trường giao dịch tài sản mã hóa tại Việt Nam, phân định rõ rệt giữa thị trường sơ cấp và thứ cấp. Đáng chú ý, khái niệm ICO (phát hành tài sản mã hóa trên cở sở tài sản thức) lần đầu tiên được chính thức hóa, cho phép hoạt động phát hành diễn ra dựa trên cơ sở đăng ký tương tự như mô hình IPO trong thị trường chứng khoán.

Hệ thống pháp lý ngày càng hoàn thiện

Để cụ thể hóa các hoạt động này, Bộ Tài chính đã ban hành các thông tư hướng dẫn chi tiết về kế toán và thuế. Theo Thông tư số 15/2026/TT-BTC, các tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa (VASP) và các nhà đầu tư tổ chức đã có hướng dẫn hạch toán minh bạch trong bảng cân đối kế toán, thay vì phải ghi nhận vào danh mục “chi phí khác” như trước đây.

Về nghĩa vụ thuế, Thông tư số 32/2026/TT-BTC và Thông tư số 41/2026/TT-BTC đã thiết lập chế quản lý chặt chẽ nhưng linh hoạt. Trong khi các tổ chức trong nước chịu mức thuế thu nhập doanh nghiệp chung là 20%, thì các nhà đầu tư cá nhân và tổ chức nước ngoài được áp dụng mức thuế 0,1%. Đáng chú ý, các doanh nghiệp VASP sẽ thực hiện nghĩa vụ nộp thuế thay cho nhóm đối tượng này nhằm tối ưu hóa thủ tục hành chính.

Các chuyên gia thảo luận tại phiên tọa đàm.

Hệ thống quản lý thuế cũng được liên kết đồng bộ với Cổng Dịch vụ công quốc gia và dữ liệu của Bộ Công an, bảo đảm tính nghiêm minh và minh bạch. Với sự tham gia của các công ty chứng khoán vào hệ sinh thái, Việt Nam đang từng bước hoàn thiện một thị trường tài sản số chuyên nghiệp, sẵn sàng cho những vận hội mới trong kỷ nguyên AI.

Để nâng cao tính minh bạch và tạo dựng niềm tin cho nhà đầu tư khi tham gia thị trường tài sản mã hóa, ông Hòa nhấn mạnh các nhóm giải pháp và trách nhiệm cốt lõi của các bên liên quan.

Trước hết, theo tinh thần của Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP, yêu cầu then chốt là tính công khai, minh bạch trong hoạt động của các VASP. Các tổ chức này có nghĩa vụ thực hiện công bố thông tin định kỳ, bất thường hoặc theo yêu cầu, đồng thời phải công khai toàn bộ biểu phí dịch vụ và các hợp đồng ký kết với bên thứ ba cho nhà đầu tư.

Song song với minh bạch thông tin, trách nhiệm của VASP là cần xác thực danh tính (KYC), yêu cầu này được đặt lên hàng đầu nhằm bảo vệ thị trường khỏi các rủi ro phi pháp. Mọi nhà đầu tư tham gia giao dịch bắt buộc phải thực hiện KYC, đảm bảo tài khoản giao dịch được gắn với tài khoản ngân hàng chính chủ.

Một nguyên tắc quan trọng nữa là các tổ chức cung cấp dịch vụ phải có trách nhiệm bảo vệ tài sản của nhà đầu tư, đồng thời tách biệt tài sản của nhà đầu tư với tài sản của tổ chức để tránh việc sử dụng tài sản của nhà đầu tư cho hoạt động giao dịch của doanh nghiệp.