Niềm tin số chính là “hạ tầng mềm”

Với chủ đề “Xây dựng niềm tin số tài chính trong kỷ nguyên AI”, Diễn đàn Digital Trust in Finance 2026 đã diễn ra vào ngày 12/5/2026, tại Hà Nội. Sự kiện do Liên minh Niềm tin số tổ chức phối hợp chuyên môn cùng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Hiệp hội An ninh mạng quốc gia, Công ty cổ phần Dịch vụ Di động Trực tuyến (MoMo) đồng tổ chức, dưới sự bảo trợ của Bộ Công an, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Bộ Tài chính.

Phát biểu khai mạc Diễn đàn, Thứ trưởng Bộ Công an Phạm Thế Tùng cho rằng, niềm tin số chính là “hạ tầng mềm” quyết định khả năng vận hành của nền kinh tế số. Theo ông, nếu dữ liệu được xem là nhiên liệu, thì niềm tin là điều kiện để toàn bộ hệ thống hoạt động an toàn và hiệu quả. Tuy nhiên, trong kỷ nguyên AI, rủi ro đã chuyển từ lỗi công nghệ sang yếu tố con người, đặc biệt là các hình thức lừa đảo tinh vi sử dụng công nghệ Deepfake.

Thứ trưởng Phạm Thế Tùng nhấn mạnh, các hành vi chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng đang ngày càng có tổ chức và khó nhận diện hơn. Điều đó đặt ra yêu cầu phải thay đổi tư duy bảo vệ an ninh tài chính từ “phòng thủ bị động” sang “chủ động kiến tạo niềm tin”. Một hệ thống tài chính an toàn không chỉ hạn chế rủi ro, mà còn phải giúp người dùng được bảo vệ, được trang bị kỹ năng nhận diện nguy cơ và được hỗ trợ kịp thời khi xảy ra sự cố.

Thứ trưởng Bộ Công an Phạm Thế Tùng phát biểu tại Diễn đàn.

Đại diện Bộ Công an khẳng định, lực lượng công an sẽ tiếp tục giữ vai trò nòng cốt trong bảo vệ an ninh quốc gia trên không gian mạng. Bộ Công an cam kết chủ động đấu tranh với tội phạm tài chính công nghệ cao và tăng cường hợp tác quốc tế để xử lý các hành vi phạm tội xuyên biên giới. Tuy nhiên, theo ông Phạm Thế Tùng, niềm tin số không thể được xây dựng bởi một cơ quan riêng lẻ, mà cần sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, tổ chức tài chính, doanh nghiệp công nghệ và toàn xã hội.

Phát biểu tại Diễn đàn, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Tiến Dũng cho biết, ngành ngân hàng đã đạt nhiều kết quả quan trọng trong chuyển đổi số. Hiện nhiều ngân hàng có trên 95% giao dịch thực hiện qua kênh số. Theo lãnh đạo Ngân hàng Nhà nước, toàn bộ tài khoản ngân hàng hiện nay đã được xác thực với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Đây là nền tảng quan trọng nhằm loại bỏ tài khoản rác và nâng cao mức độ an toàn cho các giao dịch điện tử.

Ông Phạm Tiến Dũng khẳng định, dù công nghệ phát triển nhanh đến đâu, niềm tin của người dân và doanh nghiệp vẫn là yếu tố quyết định. Nếu người dân không tin vào độ an toàn của giao dịch số, mọi thành tựu công nghệ sẽ mất ý nghĩa.

Từ thực tiễn hoạt động ngân hàng, Phó Thống đốc Phạm Tiến Dũng cho rằng, AI đang mở ra cơ hội lớn trong tối ưu vận hành, cá nhân hóa dịch vụ và phòng chống rửa tiền. Tuy nhiên, công nghệ này cũng kéo theo nhiều nguy cơ mới như Deepfake, lừa đảo cá nhân hay rủi ro từ các mô hình thuật toán thiếu minh bạch. Ông nhấn mạnh, cần xây dựng “lá chắn chung” cho toàn hệ sinh thái tài chính nhằm phát hiện sớm, cảnh báo sớm và phản ứng nhanh trước các nguy cơ.

Chuyển đổi số mạnh mẽ trong lĩnh vực tài chính

Phát biểu tại Diễn đàn, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi nhấn mạnh, chuyển đổi số trong lĩnh vực tài chính đang trở thành yêu cầu tất yếu nhằm xây dựng nền tài chính số an toàn, minh bạch và bền vững, đồng thời tạo nền tảng cho phát triển kinh tế số quốc gia.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi, trong bối cảnh nhiều quốc gia đẩy mạnh chuyển đổi số, Việt Nam cũng đứng trước yêu cầu phải xây dựng “niềm tin số” trong phát triển kinh tế - tài chính số, vừa thúc đẩy đổi mới sáng tạo, vừa bảo đảm an toàn hệ thống tài chính quốc gia. Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đặt mục tiêu đến năm 2030, quy mô kinh tế số chiếm khoảng 30% GDP, giao dịch không dùng tiền mặt đạt 80% và tỷ lệ doanh nghiệp đổi mới sáng tạo vượt 40% trên tổng số doanh nghiệp.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi phát biểu tại Diễn đàn.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Bộ Tài chính đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trước hết là rà soát, hoàn thiện cơ chế, chính sách, tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho đổi mới sáng tạo, phát triển công nghệ nói chung và lĩnh vực tài chính nói riêng.

Cụ thể, Bộ Tài chính đã trình Chính phủ, trình Quốc hội sửa đổi Luật Ngân sách nhà nước, khơi thông nguồn lực, đơn giản hóa thủ tục hành chính. Từ năm 2025, ngân sách nhà nước dành tối thiểu 3% cho hoạt động đổi mới sáng tạo và khoa học công nghệ. Bên cạnh đó, Luật Quản lý thuế cũng được sửa đổi theo hướng hiện đại hóa quản lý thuế, tạo thuận lợi cho người nộp thuế và doanh nghiệp. Hóa đơn điện tử đã được triển khai trên phạm vi toàn quốc nhằm minh bạch hóa dòng tiền, ngăn chặn gian lận, bảo vệ quyền lợi của doanh nghiệp và người dân.

Quang cảnh Diễn đàn

Bộ Tài chính cũng đẩy mạnh cải cách thuế, triển khai các chính sách tín dụng ưu đãi để thúc đẩy đầu tư vào khoa học công nghệ. Trong Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, lĩnh vực khoa học công nghệ tiếp tục được hưởng mức ưu đãi thuế cao nhất. Đồng thời, các quy định liên quan đến đầu tư công, đấu thầu cũng được sửa đổi nhằm tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho các dự án công nghệ thông tin và chuyển đổi số sử dụng vốn ngân sách nhà nước.

Ngoài ra, Bộ Tài chính còn triển khai hàng loạt dự án chuyển đổi số quy mô lớn nhằm phục vụ người dân và doanh nghiệp. Đó là hệ thống công nghệ thông tin thực hiện hải quan số, hệ thống tái thiết kế quy trình nghiệp vụ và chuyển đổi số trong quản lý thuế, hệ thống thông tin ngân sách và kế toán nhà nước, hệ thống công nghệ thông tin KRX phục vụ thị trường chứng khoán…, hướng tới hiện đại hóa toàn diện hệ thống công nghệ thông tin ngành Tài chính, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số quốc gia. Theo Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi, yêu cầu đặt ra không chỉ là hiện đại hóa, mà còn phải bảo đảm an toàn thông tin và xây dựng niềm tin số cho người dân, doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, Bộ Tài chính cũng đẩy mạnh xây dựng hệ sinh thái dịch vụ công trực tuyến, tích hợp toàn bộ thủ tục hành chính lên Cổng dịch vụ công quốc gia, số hóa 100% văn bản theo quy định; triển khai nhiều giải pháp bảo đảm an toàn hệ thống công nghệ thông tin, nghiên cứu ứng dụng các lớp bảo mật tiên tiến trong quản lý, giám sát tài chính.

Theo lãnh đạo Bộ Tài chính, chuyển đổi số chỉ có thể thành công khi được triển khai đồng bộ giữa các bộ, ngành và địa phương. “Không ai có thể đi một mình trong quá trình chuyển đổi số” - Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi nhấn mạnh, đồng thời cho rằng, việc phối hợp, kết nối dữ liệu và xây dựng niềm tin số là yếu tố then chốt cho sự phát triển kinh tế số bền vững./.