Áp lực chi phí gia tăng, người chăn nuôi “kẹt giữa hai đầu”

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, từ đầu năm 2026, nhiều doanh nghiệp sản xuất thức ăn chăn nuôi (TACN) đã điều chỉnh tăng giá từ 100 - 300 đồng/kg do giá nguyên liệu đầu vào tăng cao. Đến đầu tháng 3/2026, căng thẳng tại Trung Đông khiến giá nhiên liệu tăng, kéo theo chi phí logistics leo thang, tiếp tục đẩy giá thức ăn chăn nuôi trong nước tăng thêm.

Tại nhiều địa phương như An Giang, giá TACN đã tăng 7.000 - 12.000 đồng/bao (25 - 40 kg). Hiện thức ăn cho lợn con khoảng 480.000 đồng/bao 25 kg; thức ăn cho lợn thịt dao động 360.000 - 370.000 đồng/bao; thức ăn gia cầm phổ biến từ 260.000 - 370.000 đồng/bao; một số loại thức ăn cho gia súc khác ở mức 330.000 - 350.000 đồng/bao. Đây là mức tăng đáng kể trong bối cảnh người chăn nuôi vốn đã chịu nhiều áp lực chi phí.

Từ đầu năm 2026, nhiều doanh nghiệp sản xuất thức ăn chăn nuôi đã điều chỉnh tăng giá từ 100 - 300 đồng/kg. Ảnh: Đức Thanh

Nguyên nhân chính đến từ sự phụ thuộc lớn vào nguyên liệu nhập khẩu. Việt Nam hiện phải nhập khẩu phần lớn ngô, đậu tương từ Mỹ và Brazil. Trong khi đó, giá các mặt hàng này trên thị trường quốc tế đều tăng: ngô tăng 2 - 4%, đậu tương tăng 1 - 2%... Đặc biệt, các phụ gia quan trọng như lysine, methionine tăng mạnh 25 - 60% do nguy cơ gián đoạn nguồn cung toàn cầu.

Hệ quả là giá TACN thành phẩm trong nước có thể tăng thêm 5 - 10%. Thực tế, từ đầu tháng 3/2026, nhiều doanh nghiệp đã tăng giá cám lợn, cám gia cầm và thức ăn đậm đặc thêm 200 - 300 đồng/kg để bù đắp chi phí.

Trong khi đó, giá sản phẩm chăn nuôi lại diễn biến theo chiều ngược lại. Giá lợn hơi trong tháng 3 giảm mạnh tại cả ba miền, xuống còn 61.000 - 69.000 đồng/kg.

Giá gà thịt và gà công nghiệp cũng giảm sâu, có nơi giảm tới 10.000 đồng/kg. Nguyên nhân chủ yếu do nguồn cung dồi dào trong khi sức mua chưa phục hồi.

Điểm sáng hiếm hoi là giá trứng gà tăng nhẹ tại cả ba miền, nhưng mức tăng không đủ bù đắp chi phí đầu vào. Điều này khiến người chăn nuôi rơi vào thế “kẹt giữa hai đầu”: chi phí tăng nhưng giá bán giảm, lợi nhuận bị bào mòn đáng kể.

Hai kịch bản thị trường: Biến động hay sớm ổn định?

Mới đây, Cục Chăn nuôi và Thú y (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đã đưa ra hai kịch bản cho thị trường TACN và chăn nuôi trong thời gian tới, phụ thuộc lớn vào diễn biến địa chính trị.

Ở kịch bản tích cực, nếu xung đột tại Trung Đông sớm kết thúc và các tuyến vận tải, đặc biệt là eo biển Hormuz được khai thông, giá nguyên liệu nhập khẩu sẽ giảm dần. Khi đó, chi phí TACN có thể giảm khoảng 3 - 5%, giúp thị trường ổn định trở lại.

Ngược lại, nếu xung đột kéo dài sang quý II/2026, tác động sẽ nghiêm trọng hơn. Giá dầu có thể duy trì ở mức 90-100 USD/thùng, kéo theo giá nguyên liệu TACN tăng thêm 5-10%. Trong kịch bản này, giá thức ăn chăn nuôi có thể tăng tới 15-20%, còn thức ăn bổ sung tăng 25-40%.

Không chỉ vậy, sự gián đoạn nguồn cung phân bón từ Trung Đông có thể khiến thế giới thiếu hụt 20 - 30% nguồn cung nitơ, góp phần đẩy lạm phát thực phẩm toàn cầu tăng thêm 3 - 5%. Tại châu Á, nguy cơ thiếu hụt cục bộ nguyên liệu hoàn toàn có thể xảy ra trong giai đoạn từ tháng 4 đến tháng 6/2026.

Với Việt Nam, chi phí chăn nuôi có thể tăng 10 - 15%, khiến lợi nhuận giảm 10 - 20%. Các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ vốn có sức chống chịu yếu có nguy cơ thua lỗ hoặc phải thu hẹp sản xuất.

Ông Phạm Kim Đăng - Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi và Thú y nhấn mạnh, trong bối cảnh này, cần khẩn trương tối ưu chi phí logistics, lựa chọn phương án vận chuyển hợp lý và ký kết hợp đồng dài hạn để ổn định chi phí. Đồng thời, các trang trại nên đẩy mạnh sử dụng năng lượng tái tạo như biogas, điện mặt trời nhằm giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.

Về dài hạn, các chuyên gia cho rằng Việt Nam cần phát triển mạnh vùng nguyên liệu trong nước, đặc biệt là ngô và đậu tương. Đồng thời, cần đẩy mạnh nghiên cứu khoa học để xây dựng công thức thức ăn tối ưu, tận dụng phụ phẩm nông nghiệp nhằm giảm chi phí nhưng vẫn đảm bảo dinh dưỡng.

Bên cạnh thách thức, thị trường cũng mở ra những cơ hội mới. Theo ông Nguyễn Thanh Sơn - Chủ tịch Hiệp hội Gia cầm Việt Nam, dù chịu ảnh hưởng của xung đột, khu vực Trung Đông vẫn duy trì nhu cầu nhập khẩu nông sản khoảng 1,5 tỷ USD/năm từ Việt Nam. Trong thời gian tới, nhu cầu đối với sản phẩm chế biến sâu như thịt gà đóng hộp, thực phẩm chế biến sẵn và thuốc thú y được dự báo sẽ tăng.

Đây là cơ hội để ngành chăn nuôi chuyển từ xuất khẩu thô sang sản phẩm giá trị gia tăng cao. Tuy nhiên, để tận dụng cơ hội, cần cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian kiểm dịch, cấp phép và hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thị trường nhanh hơn.