Chính sách tốt phải chuyển hóa thành lợi thế kinh doanh

Chiều 11/10, trong chuỗi sự kiện kỷ niệm Ngày Doanh nhân Việt Nam (13/10), Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức Diễn đàn “Doanh nhân tiên phong - Chính phủ kiến tạo trong kỷ nguyên mới”, tập trung vào yêu cầu nâng cao hiệu quả thực thi chính sách, tạo môi trường thuận lợi để doanh nghiệp đầu tư, đổi mới sáng tạo và phát triển dài hạn.

PGS.TS Hồ Sỹ Hùng, Chủ tịch VCCI phát biểu tại sự kiện. Ảnh: CTV

Phát biểu khai mạc Diễn đàn, PGS.TS Hồ Sỹ Hùng - Chủ tịch VCCI cho rằng, “Chính phủ kiến tạo” và “Doanh nhân tiên phong” là hai điều kiện phải song hành để tạo ra một giai đoạn tăng trưởng mới. Nhà nước có thể mở rộng không gian phát triển bằng thể chế tốt hơn, nhưng doanh nghiệp phải biến những điều kiện đó thành đầu tư, sản xuất, sản phẩm, việc làm và giá trị mới.

Theo ông Hồ Sỹ Hùng, hai năm qua, tốc độ đổi mới chính sách diễn ra mạnh mẽ. Nhiều nghị quyết quan trọng của Bộ Chính trị được ban hành; các luật, cơ chế mới được khẩn trương xây dựng, triển khai; việc sắp xếp tổ chức bộ máy, phân cấp, phân quyền và đơn giản hóa thủ tục hành chính tiếp tục được đẩy mạnh. Những thay đổi này đang mở rộng không gian phát triển cho cộng đồng doanh nghiệp.

Thực tế đã ghi nhận những chuyển biến tích cực tại một số địa phương, từ rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục đầu tư đến áp dụng mô hình “luồng xanh”, số hóa quy trình tại cửa khẩu để đẩy nhanh thông quan hàng hóa. Khi thời gian xử lý được rút ngắn, doanh nghiệp có thể giảm chi phí, tăng tốc độ quay vòng vốn và chủ động hơn trong thực hiện hợp đồng.

Tuy nhiên, theo Chủ tịch VCCI, chính sách tốt chưa tự động tạo ra kết quả tốt. Khoảng cách giữa chủ trương và thực thi vẫn là vấn đề cần giải quyết. Cùng một quy định nhưng cách áp dụng khác nhau giữa các địa phương có thể dẫn đến trải nghiệm khác biệt, khiến cơ hội kinh doanh bị ảnh hưởng bởi tiến độ xử lý và cách hiểu quy định.

“Nếu giai đoạn trước chúng ta nói nhiều về đột phá thể chế, thì giai đoạn tới phải nói mạnh hơn về đột phá thực thi”, ông Hồ Sỹ Hùng nhấn mạnh.

Từ góc độ doanh nghiệp, chi phí tuân thủ không chỉ nằm ở các khoản phí trực tiếp. Một quy định thay đổi nhưng doanh nghiệp không có đủ thời gian thích ứng, hai văn bản thiếu thống nhất, thủ tục không xác định được thời hạn giải quyết hoặc quyết định đầu tư bị kéo dài đều có thể làm phát sinh chi phí, thậm chí khiến doanh nghiệp bỏ lỡ cơ hội thị trường.

Tại Hội nghị Thường trực Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp tháng 7/2026, từ gần 900 phản ánh cụ thể của doanh nghiệp, VCCI đã tổng hợp thành 53 nhóm vướng mắc thuộc 10 lĩnh vực. Theo ông Hồ Sỹ Hùng, những phản ánh này cho thấy yêu cầu cải thiện môi trường kinh doanh không dừng ở tháo gỡ từng thủ tục riêng lẻ, mà cần xử lý các vấn đề mang tính hệ thống, tác động trực tiếp đến khả năng lập kế hoạch và quyết định đầu tư của doanh nghiệp.

Trong bối cảnh mục tiêu phát triển của đất nước ngày càng cao, doanh nghiệp cần một môi trường kinh doanh ổn định, nhất quán và có khả năng dự báo để mạnh dạn đầu tư dài hạn. Cải cách vì thế không chỉ được đo bằng số lượng thủ tục được cắt giảm, mà còn bằng việc doanh nghiệp tiết kiệm được bao nhiêu thời gian, chi phí và có thêm điều kiện gì để nâng cao năng suất, mở rộng thị trường.

VCCI thúc đẩy chính sách sát thực tiễn

Từ thực tế phản ánh của cộng đồng doanh nghiệp, Chủ tịch VCCI Hồ Sỹ Hùng cho rằng, các kiến nghị chính sách cần đi thẳng vào điểm nghẽn, xác định rõ nội dung cần sửa đổi và đề xuất giải pháp có cơ sở thực tiễn, thay vì chỉ dừng ở việc mô tả khó khăn.

VCCI xác định tham gia xây dựng và phản biện chính sách là một trong những nhiệm vụ cốt lõi, đồng thời hướng tới vai trò cầu nối chính sách dựa trên dữ liệu, phân tích và theo dõi kết quả. Các ý kiến đóng góp cần xuất phát từ hoạt động thực tế của doanh nghiệp, dựa trên bằng chứng và đánh giá được tác động dài hạn của chính sách.

Cùng với việc tiếp nhận, tổng hợp kiến nghị, VCCI sẽ tăng cường theo dõi độc lập quá trình thực hiện các nghị quyết và chính sách lớn liên quan đến môi trường kinh doanh. Qua đó, tổ chức này hướng tới nhận diện những vướng mắc phát sinh trong quá trình triển khai, đồng thời thúc đẩy các giải pháp đã phát huy hiệu quả được nhân rộng.

Theo Chủ tịch VCCI, điều cần quan tâm không chỉ là có bao nhiêu mô hình cải cách thành công, mà là làm thế nào để những kết quả đó trở thành mặt bằng chung của môi trường kinh doanh Việt Nam. Nếu một địa phương rút ngắn được thời gian xử lý thủ tục, một cửa khẩu đẩy nhanh thông quan nhờ số hóa, những kinh nghiệm hiệu quả cần được tổng kết, chia sẻ và vận dụng phù hợp ở những nơi khác.

Điều này cũng đặt ra yêu cầu nâng cao trách nhiệm thực thi ở từng cấp, từng cơ quan. Một chính sách có mục tiêu đúng nhưng triển khai chậm, thiếu thống nhất hoặc không rõ trách nhiệm giải quyết sẽ khó tạo ra tác động như kỳ vọng. Ngược lại, khi quy trình minh bạch, thời hạn xử lý rõ ràng và vướng mắc được giải quyết kịp thời, doanh nghiệp có thêm cơ sở để chủ động trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Về phía doanh nghiệp, bên cạnh việc kỳ vọng môi trường kinh doanh thuận lợi hơn, yêu cầu đặt ra là chủ động nắm bắt cơ hội, nâng cao năng lực quản trị, đổi mới công nghệ và cải thiện sức cạnh tranh. Chính sách có thể mở ra cơ hội, nhưng khả năng tận dụng cơ hội phụ thuộc vào năng lực thích ứng và tổ chức hoạt động của từng doanh nghiệp.

VCCI sẽ tiếp tục kết nối cơ quan quản lý với cộng đồng doanh nghiệp thông qua đối thoại, phản biện và giám sát thực thi chính sách, hướng các kiến nghị vào những giải pháp cụ thể, có thể kiểm chứng bằng kết quả.