Điều chỉnh chính sách phù hợp với quy mô người nộp thuế

Theo tổng hợp của Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội chuẩn bị cho hoạt động chất vấn, một số cử tri và nhân dân phản ánh những vướng mắc trong hoàn thuế, thực hiện nghĩa vụ thuế.

Các đoàn đại biểu Quốc hội cũng quan tâm đến chính sách thuế, hóa đơn điện tử, chi phí tuân thủ đối với hộ, cá nhân kinh doanh; quản lý thuế thương mại điện tử, nền tảng số, ngăn ngừa thất thu và điều hành chính sách thuế nhằm hỗ trợ sản xuất, kinh doanh.

Tại báo cáo gửi Quốc hội, Bộ Tài chính cho biết đã chủ động phối hợp với các bộ, ngành trình cấp có thẩm quyền ban hành đồng bộ, kịp thời các giải pháp về thuế, phí, lệ phí nhằm giảm chi phí, hỗ trợ dòng tiền, tạo thêm nguồn lực để doanh nghiệp duy trì, phục hồi và mở rộng sản xuất, kinh doanh.

Nguồn: Bộ Tài chính. Đồ họa: Phương Anh

Bên cạnh đó, chính sách thuế cũng được hoàn thiện theo hướng phù hợp hơn với quy mô người nộp thuế. Luật số 09/2026/QH16 sửa đổi, bổ sung một số điều của 4 luật về thuế tạo cơ sở điều chỉnh chính sách đối với hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp quy mô nhỏ. Nghị quyết số 43/2026/QH16 quyết nghị giảm 30% thuế thu nhập cá nhân và thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cá nhân và doanh nghiệp có doanh thu hằng năm không quá 10 tỷ đồng trong kỳ tính thuế năm 2026 và năm 2027.

Bộ Tài chính đã tham mưu Chính phủ nâng ngưỡng doanh thu không chịu thuế giá trị gia tăng và không phải nộp thuế thu nhập cá nhân từ 500 triệu đồng/năm lên 1 tỷ đồng/năm đối với hộ, cá nhân kinh doanh; áp dụng chính sách thuế thu nhập doanh nghiệp ưu đãi theo quy mô và đối tượng.

Đối với khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, Nghị định số 20/2026/NĐ-CP hướng dẫn Nghị quyết số 198/2025/QH15 quy định nhiều ưu đãi như miễn thuế thu nhập doanh nghiệp 3 năm, nâng mức trích lập Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ từ 10% lên tối đa 20% thu nhập tính thuế và khấu trừ thuế đối với chi phí nghiên cứu, phát triển. Bộ Tài chính cũng triển khai miễn, giảm thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân đối với thu nhập từ hoạt động khởi nghiệp đổi mới sáng tạo.

Cùng với chính sách hỗ trợ, hệ thống quản lý thuế được đổi mới theo hướng phân nhóm mức độ tuân thủ, áp dụng quản lý rủi ro toàn diện, tự động hóa quy trình hoàn thuế, miễn giảm thuế. Hình thức thuế khoán đối với hộ, cá nhân kinh doanh chính thức được xóa bỏ từ năm 2026.

Để hỗ trợ người nộp thuế thực hiện, trong 10 tháng năm 2026, ngành Thuế tổ chức hơn 4,2 nghìn lớp tập huấn, khoảng 1,7 nghìn buổi đối thoại với người nộp thuế, thu hút hơn 1,3 triệu lượt người tham dự; xây dựng trên 47,5 nghìn tin, bài, cẩm nang, video, sản phẩm thông tin trên trang thông tin điện tử.

Chống thất thu gắn với giảm kiểm tra chồng chéo

Báo cáo của Bộ Tài chính cho biết, các hành vi trốn thuế, tránh thuế, trục lợi ngân sách ngày càng tinh vi, như thành lập chuỗi doanh nghiệp “ma” mua bán hóa đơn, chiếm đoạt tiền hoàn thuế; che giấu doanh thu qua tài khoản cá nhân; kê khai hai giá trong chuyển nhượng bất động sản; chuyển giá, làm xói mòn cơ sở thuế.

Để phòng ngừa, ngành Thuế đã vận hành hệ thống phân tích cơ sở dữ liệu và quản lý rủi ro hóa đơn điện tử ứng dụng trí tuệ nhân tạo, áp dụng bộ chỉ số cảnh báo sớm để tự động rà soát doanh nghiệp rủi ro cao.

Công tác kiểm tra chuyển từ diện rộng, dàn trải sang có trọng tâm, trọng điểm dựa trên dữ liệu lớn và chấm điểm rủi ro tự động. Ngành Thuế thực hiện nguyên tắc không kiểm tra chồng chéo, không kiểm tra quá một lần/năm đối với một doanh nghiệp, trừ trường hợp có dấu hiệu vi phạm rõ ràng.

Trong giai đoạn từ năm 2022 đến tháng 10/2026, ngành Thuế đã thực hiện hơn 351,6 nghìn cuộc thanh tra, kiểm tra tại trụ sở người nộp thuế. Tổng số tiền kiến nghị xử lý đạt 380,8 nghìn tỷ đồng, trong đó số tăng thu là 105,5 nghìn tỷ đồng; chuyển kiến nghị khởi tố 472 hồ sơ.

Riêng với doanh nghiệp có giao dịch liên kết, ngành Thuế đã thanh tra, kiểm tra 4.267 doanh nghiệp; truy thu, truy hoàn và phạt gần 12,3 nghìn tỷ đồng; điều chỉnh giảm lỗ gần 92 nghìn tỷ đồng, điều chỉnh tăng thu nhập chịu thuế gần 42,2 nghìn tỷ đồng.

Theo Bộ Tài chính, kết quả chống thất thu đã góp phần quan trọng giúp tổng thu ngân sách do cơ quan thuế quản lý hằng năm đều vượt dự toán Quốc hội giao, nâng cao tính minh bạch, công bằng trong môi trường kinh doanh.

Đồng thời, Bộ cũng nhìn nhận dữ liệu quản lý còn phân tán, chưa đồng bộ; khó kiểm soát doanh thu đa kênh, giao dịch xuyên biên giới. Kiểm soát hoàn thuế phải vừa chặt chẽ, vừa đáp ứng tiến độ, không gây chậm trễ.

Thời gian tới, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục hoàn thiện chính sách, làm sạch, chuẩn hóa dữ liệu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo; tăng phối hợp liên ngành và hợp tác quốc tế. Việc lựa chọn đối tượng kiểm tra sẽ dựa trên chấm điểm rủi ro, rà soát lịch sử kiểm tra, hạn chế trùng lắp; đồng thời tăng kiểm soát nội bộ, kiên quyết xử lý hành vi sách nhiễu, gây khó khăn cho doanh nghiệp.