Chiều 3/10, tại Hà Nội, Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam và Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đồng chủ trì, phối hợp với Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam và Tạp chí Kinh tế Việt Nam tổ chức Diễn đàn Kinh tế Mới lần thứ tư, năm 2026.

Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị và Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng đồng chủ trì Diễn đàn. Sự kiện quy tụ khoảng 400 đại biểu, gồm đại diện các cơ quan Trung ương, Quốc hội, địa phương, cơ quan ngoại giao, tổ chức quốc tế, hiệp hội, tập đoàn, doanh nghiệp, định chế tài chính cùng các chuyên gia, nhà khoa học.

Các đại biểu tham dự Diễn đàn chụp ảnh lưu niệm.

Được khởi xướng từ năm 2023, Diễn đàn đã trở thành một kênh đối thoại chính sách giữa cơ quan hoạch định chính sách, cơ quan quản lý, địa phương, doanh nghiệp, tổ chức quốc tế và giới nghiên cứu.

Đo kết quả thực thi bằng thời gian, chi phí được cắt giảm

Phát biểu khai mạc và đề dẫn, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị cho biết Diễn đàn kỳ vọng có những đóng góp chính sách trước Hội nghị Trung ương 4 khóa XIV, trong đó có nội dung đánh giá kinh tế - xã hội năm 2026 và kế hoạch năm 2027.

Theo đồng chí Nguyễn Thanh Nghị, trong bối cảnh thế giới có nhiều biến động phức tạp, nền kinh tế nước ta vẫn giữ được đà tăng trưởng qua từng quý. GDP quý I tăng 7,83%, quý II tăng 8,39%, quý III ước tăng 9,95%; tính chung 9 tháng tăng 9,01%. Kinh tế vĩ mô cơ bản ổn định, lạm phát được kiểm soát.

Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị phát biểu tại Diễn đàn.

Sự bứt phá của nhiều địa phương thể hiện qua kết quả 12/34 tỉnh, thành phố đạt tốc độ tăng trưởng GRDP hai con số; 27/34 địa phương có tốc độ tăng trưởng quý III cao hơn quý II.

Tuy nhiên, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương lưu ý, những kết quả đạt được mới ở bước đầu, sức bật ở các địa phương và khu vực doanh nghiệp chưa đồng đều, còn nhiều điểm nghẽn cần tập trung tháo gỡ. Để đạt mục tiêu cả năm tăng trên 10%, quý IV cần tăng 12,5%; trong khi tiêu dùng chưa đột phá, đầu tư tư nhân chưa đạt kỳ vọng, một số địa phương có kết quả tăng trưởng còn thấp so với yêu cầu.

“Mục tiêu đặt ra cho năm 2026 và cả giai đoạn 2026 - 2030 là rất thách thức, đòi hỏi không chỉ nỗ lực cao mà còn đòi hỏi sự sáng tạo, thay đổi cách nghĩ, cách làm để thực sự tạo được đột phá trong phát triển đất nước”, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị nhấn mạnh.

Gợi ý 6 nhóm vấn đề thảo luận, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương đặt yêu cầu trước hết phải chuyển từ chủ trương đúng sang đột phá về thực thi. Các nghị quyết của Đảng đã khẳng định rõ yêu cầu thay đổi phương thức quản lý nhà nước, kiên quyết chấm dứt tư duy “không quản được thì cấm”, chuyển trọng tâm từ tiền kiểm sang hậu kiểm và quản lý theo kết quả đầu ra.

Vấn đề tiếp theo là nâng cao năng lực quản trị của chính quyền địa phương, nhất là cấp cơ sở, sau khi vận hành chính quyền hai cấp.

Về khơi thông và sử dụng hiệu quả nguồn lực, nhiều nguồn lực đang bị đóng băng, chưa được phát huy, nhất là trong đất đai, các dự án tồn đọng kéo dài, tài sản công chưa khai thác. Đây chính là dư địa tăng trưởng rất lớn trong cả trước mắt và dài hạn. Cùng với đó, đầu tư công phải thực sự là vốn mồi, dẫn dắt đầu tư xã hội; hệ thống tài chính phải đủ sức đáp ứng cho chu kỳ tăng trưởng mới. Tuy nhiên, nguồn vốn dài hạn chỉ đi được vào nền kinh tế khi có những dự án dài hạn đủ chất lượng.

Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương đề nghị Diễn đàn làm rõ vốn cho giai đoạn tới đến từ đâu, làm sao vừa đáp ứng lượng vốn lớn cho nền kinh tế, vừa củng cố cơ cấu lành mạnh, giữ vững an toàn tài chính quốc gia; cần có những mô hình mới gì để huy động nguồn lực xã hội và quốc tế cho phát triển kinh tế.

Toàn cảnh Diễn đàn Kinh tế Mới năm 2026

Một yêu cầu quan trọng khác là đưa khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thực sự đi vào sản xuất, kinh doanh. Đây là động lực chính của mô hình phát triển mới nhưng nhìn chung chưa tạo được sự lan tỏa rộng khắp và đi vào chiều sâu. Nghị quyết 57-NQ/TW phải nhanh chóng đi vào cuộc sống, tạo nên sự thay đổi trong sản xuất, kinh doanh, quản trị của từng địa phương, doanh nghiệp.

Dẫn lại khái quát của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm rằng tri thức phải chuyển thành kỹ năng, kỹ năng thành năng suất, năng suất thành năng lực cạnh tranh, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị đặt câu hỏi: “Chuỗi chuyển hóa đó đang tắc ở khâu nào” và đề nghị Diễn đàn đóng góp câu trả lời.

Không để có vốn, có cơ chế nhưng chậm triển khai

Phát biểu tại Diễn đàn, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng đánh giá chủ đề năm nay đặt đúng vào yêu cầu then chốt: không chỉ cần chính sách đúng, chính sách đột phá, mà quan trọng hơn là phải chuyển hóa nhanh, hiệu quả chính sách thành kết quả phát triển cụ thể, tạo sức bật thực chất cho địa phương và doanh nghiệp, góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Trong đó, Phó Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu chuyển mạnh từ tư duy ban hành chính sách sang tư duy tổ chức thực hiện và đo lường kết quả; cụ thể hóa mục tiêu thành chương trình, kế hoạch và nhiệm vụ cụ thể. Phải xác định rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm và kết quả; gắn kết quả, sản phẩm, tiến độ thực hiện với trách nhiệm của người đứng đầu.

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng phát biểu tại Diễn đàn

Ghi nhận sự nỗ lực của địa phương và cộng đồng doanh nghiệp thời gian qua, Phó Thủ tướng đồng thời chỉ rõ: yêu cầu hiện nay không chỉ là huy động thêm nguồn lực, mà phải nâng cao năng lực hấp thụ và hiệu quả sử dụng nguồn lực; biến cơ chế, chính sách và nguồn vốn thành công suất, sản lượng, năng suất, việc làm và giá trị gia tăng.

Theo Phó Thủ tướng, tăng trưởng 9 tháng tích cực nhưng mục tiêu cả năm vẫn là thách thức rất lớn. Dư địa tăng trưởng còn, song để khai thác cần cách làm sáng tạo, phương thức tổ chức thực hiện quyết liệt, linh hoạt, hiệu quả hơn; thúc đẩy tăng trưởng đi đôi với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, các cân đối lớn và an toàn hệ thống tài chính.

Phó Thủ tướng cho biết tổng vốn đầu tư thực hiện toàn xã hội 9 tháng đạt trên 3,11 triệu tỷ đồng, tăng 15,1%, nhưng mới đáp ứng hơn 60% nhu cầu. Quá trình chuyển hóa thành sản lượng và năng lực sản xuất thực tế còn chậm. Trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, nguồn lực đã được bố trí, cơ chế đã được khơi thông nhưng chưa chuyển hóa tương ứng thành sản phẩm, năng suất và giá trị gia tăng; giải ngân vốn còn chậm.

Do đó, trong quý IV, cần khẩn trương tháo gỡ vướng mắc về thủ tục, mặt bằng, hạ tầng, năng lượng, dữ liệu và phối hợp thực hiện; bảo đảm nguồn lực đã có sớm được đưa vào vận hành, tạo ra sản lượng, công suất và kết quả cụ thể, không để tình trạng có vốn, có cơ chế nhưng chậm triển khai.

Từ thực tiễn này, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng đề nghị các đại biểu tập trung hiến kế về đột phá quản trị và tổ chức thực thi; phát huy sức bật của địa phương, doanh nghiệp, các động lực tăng trưởng mới; huy động, phân bổ và sử dụng hiệu quả nguồn lực, nhất là nguồn lực tài chính cho chu kỳ tăng trưởng mới.

Phó Thủ tướng khẳng định Chính phủ sẽ nghiêm túc nghiên cứu, tiếp thu các đề xuất thuộc thẩm quyền; tiếp tục giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, đẩy nhanh giải ngân đầu tư công, nâng cao hiệu quả phân cấp, phân quyền và cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh.