Bà Nguyễn Vũ Tố Quyên - Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Quản lý Khu kinh tế Phú Yên cho biết, Đắk Lắk sau sáp nhập là địa phương có không gian phát triển rất đặc thù, kết hợp giữa lợi thế cao nguyên, vùng nguyên liệu nông - lâm sản quy mô lớn với lợi thế duyên hải, cảng biển, khu kinh tế, hành lang kết nối Đông - Tây giữa Tây Nguyên và Duyên hải Nam Trung Bộ.
Đây là điều kiện rất quan trọng để tỉnh tái cấu trúc mô hình phát triển công nghiệp theo hướng không chỉ “sản xuất tại chỗ”, mà phải hình thành chuỗi giá trị hoàn chỉnh từ vùng nguyên liệu - chế biến sâu - lưu thông - logistics - xuất khẩu.
 |
| Cảng Vũng Rô là điểm trung chuyển hàng hóa quan trọng của Đắk Lắk sau sáp nhập. |
Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Thành Sơn - Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Cảng Cát Lái, nhìn vào thực tế, bức tranh hạ tầng giao thông và logistics của Đắk Lắk nói riêng và Tây Nguyên nói chung đang đặt ra những thách thức rất lớn.
Trước hết là sự thiếu hụt trầm trọng về hạ tầng giao thông kết nối. Cụ thể, theo thống kê từ Viện Nghiên cứu và Phát triển Logistics Việt Nam (VLI), toàn vùng Tây Nguyên trước đây với diện tích rộng lớn 54.508 km2 và dân số 5,8 triệu người nhưng chỉ sở hữu vỏn vẹn 19 km đường cao tốc và 3.059 km đường quốc lộ (trong tổng số 24.321km của cả nước). Kế đến là khoảng trống hạ tầng cảng cạn (ICD). Đó là, cả nước có 744,83 ha diện tích cảng cạn thì khu vực miền Trung - Tây Nguyên vẫn là “vùng trũng” khi chưa có cảng cạn nào được công bố đưa vào khai thác chính thức.
“Đắk Lắk dù có khối lượng luân chuyển đường bộ lên đến 3.730,14 triệu tấn.km (năm 2024) nhưng vẫn thiếu vắng một trung tâm logistics, cảng cạn, ICD trung chuyển đúng nghĩa để xuất nhập khẩu trực tiếp, cắt giảm chi phí trucking container rỗng. Hệ quả là chỉ số hiệu quả logistics (LCI) dựa trên tổng hòa các thông số GRDP, khối lượng luân chuyển và số lượng doanh nghiệp của Đắk Lắk chỉ xếp hạng 14/21 vùng, ở mức trung bình thấp” - ông Sơn nhìn nhận.
Ông Phan Ngọc Vĩnh - Chủ tịch Công ty TNHH MTV Cảng Vũng Rô, Uỷ viên Ban chấp hành Hiệp hội Logistics và Cảng biển tỉnh Đắk Lắk cho rằng, Đắk Lắk hiện là trung tâm sản xuất nông sản lớn với các sản phẩm chủ lực quy mô toàn cầu như cà phê, sầu riêng, hồ tiêu và trái cây. Tuy nhiên, tổn thất sau thu hoạch và chi phí vận hành vẫn đang là điểm nghẽn lớn. Tỷ lệ hao hụt đối với nông sản tươi có thể lên tới 10% - 15% trong quá trình thu hoạch và bảo quản.
Trong mô hình phát triển mới của tỉnh Đắk Lắk, logistics không chỉ là dịch vụ vận tải, mà là cầu nối kết nối các chuỗi ngành hàng. Đối với địa phương, logistics có ý nghĩa đặc biệt quan trọng vì tỉnh vừa có vùng nguyên liệu lớn ở phía Tây, vừa có không gian cảng biển, khu kinh tế và công nghiệp ven biển ở phía Đông. Nếu tổ chức tốt logistics liên vùng, Đắk Lắk có thể rút ngắn khoảng cách từ vùng nguyên liệu Tây Nguyên ra biển, giảm chi phí vận chuyển, nâng cao năng lực xuất khẩu, tăng sức hấp dẫn đối với nhà đầu tư chế biến sâu và nhà đầu tư hạ tầng công nghiệp.
Bà Quyên cho rằng, trục kết nối Đông - Tây giữa Tây Nguyên và Duyên hải Nam Trung Bộ cần được nhìn nhận như một hành lang kinh tế công nghiệp - logistics. Trên hành lang đó, các khu, cụm công nghiệp phía Tây đóng vai trò gắn với vùng nguyên liệu, sơ chế, chế biến nông - lâm sản; các khu công nghiệp, khu kinh tế phía Đông đóng vai trò cửa ngõ logistics, chế biến sâu, xuất khẩu, công nghiệp quy mô lớn và dịch vụ hậu cần cảng biển. Khi hai không gian này được kết nối hiệu quả, Đắk Lắk có thể hình thành chuỗi giá trị liên hoàn: nguyên liệu - chế biến - lưu kho - vận chuyển - cảng biển - xuất khẩu.
Nâng cao chất lượng hạ tầng khu, cụm công nghiệpÔng Đào Mỹ - Phó chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk đề nghị các sở, ngành, địa phương tập trung tái cấu trúc không gian và nâng cao chất lượng hạ tầng khu, cụm công nghiệp; đẩy mạnh thu hút các doanh nghiệp đầu tàu, tập đoàn lớn đầu tư vào chế biến sâu các sản phẩm chủ lực như cà phê, ca cao, sầu riêng, hồ tiêu, trái cây, gỗ và sản phẩm chăn nuôi; ưu tiên phát triển hệ thống logistics, kho lạnh, trung tâm phân phối nhằm hình thành hành lang kinh tế công nghiệp - logistics liên thông từ vùng nguyên liệu đến cảng biển xuất khẩu. Đồng thời, Sở Công thương tham mưu xây dựng danh mục các dự án trọng điểm về hạ tầng khu, cụm công nghiệp, chế biến sâu và logistics liên vùng giai đoạn 2026 - 2030; nghiên cứu đề xuất các cơ chế, chính sách đặc thù nhằm tạo thuận lợi cho doanh nghiệp và nhà đầu tư trong thời gian tới. |
Tuy nhiên, logistics của tỉnh hiện nay vẫn còn nhiều điểm nghẽn như hạ tầng kết nối chưa đồng bộ; thiếu trung tâm logistics có quy mô và chức năng phù hợp; thiếu kho lạnh, kho ngoại quan, trung tâm phân phối; chi phí vận chuyển còn cao; liên kết giữa doanh nghiệp sản xuất, doanh nghiệp xuất nhập khẩu và doanh nghiệp logistics chưa chặt chẽ; dữ liệu thị trường, dữ liệu hàng hóa, dữ liệu vận tải chưa được chia sẻ hiệu quả.
Vì vậy, Đắk Lắk cần có các giải pháp đồng bộ về quy hoạch trung tâm logistics, kết nối hạ tầng giao thông, thu hút doanh nghiệp logistics chiến lược, phát triển dịch vụ logistics lạnh, chuyển đổi số trong quản lý chuỗi cung ứng và hình thành các tuyến vận tải ổn định từ vùng nguyên liệu đến cảng biển.
Ông Phan Ngọc Vĩnh - Chủ tịch Công ty TNHH MTV Cảng Vũng Rô, Uỷ viên Ban Chấp hành Hiệp hội Logistics và Cảng biển tỉnh Đắk Lắk cho rằng, đây là thời điểm đặc biệt quan trọng đối với tỉnh nhà khi Quy hoạch tỉnh giai đoạn mới đã được triển khai đồng bộ, mở ra tầm nhìn định vị Đắk Lắk trở thành trung tâm liên kết kinh tế xanh và dịch vụ logistics trọng điểm của cả vùng Tây Nguyên và duyên hải Nam Trung Bộ.
Cùng với việc tuyến cao tốc Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột (quy mô đầu tư gần 22.000 tỷ đồng) đang trong giai đoạn tăng tốc nước rút bứt phá, hành lang kinh tế Đông - Tây chiến lược đang từng bước được hiện thực hóa, kết nối trực tiếp thủ phủ nông sản đại ngàn với mạng lưới cảng biển quốc tế và thị trường toàn cầu.
“Nếu hệ thống hạ tầng giao thông được ví như những tuyến đường huyết mạch, thì logistics chính là dòng máu lưu thông trong cơ thể kinh tế. Giao thông là điều kiện cần, nhưng logistics mới là điều kiện đủ để hình thành năng lực cạnh tranh và tạo sức hấp dẫn thực chất đối với nhà đầu tư. Một địa phương có đường cao tốc rộng mở nhưng chi phí logistics đắt đỏ, chuỗi cung ứng đứt gãy, thiếu hụt kho bãi hiện đại thì vẫn khó có thể giữ chân dòng vốn bền vững. Ngược lại, một hệ sinh thái logistics đồng bộ, kết nối hiệu quả các ngành kinh tế sẽ giúp tối ưu hóa giá trị sản xuất và gia tăng sức cạnh tranh cho toàn bộ nền kinh tế địa phương” - ông Vĩnh chia sẻ.
Ông Đào Mỹ - Phó chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk cho biết, trong không gian phát triển mới sau sáp nhập đơn vị hành chính, Đắk Lắk đang sở hữu những lợi thế nổi trội khi hội tụ vùng nguyên liệu nông - lâm sản quy mô lớn ở phía Tây với tiềm năng kinh tế biển, cảng biển nước sâu ở phía Đông.
Vì vậy, tỉnh cần xây dựng hệ sinh thái công nghiệp đồng bộ, có khả năng liên kết vùng mạnh mẽ, lấy hạ tầng làm nền tảng, doanh nghiệp làm trung tâm, chế biến sâu làm động lực, logistics làm mạch kết nối và khoa học công nghệ, chuyển đổi số, phát triển xanh làm phương thức đột phá.
