Theo Bộ Tài chính, tổng kế hoạch vốn ngân sách nhà nước năm 2026 đã được Bộ Xây dựng và các địa phương phân bổ chi tiết cho các dự án giao thông trọng điểm là 245.053,2 tỷ đồng, chiếm khoảng 22% tổng kế hoạch vốn đầu tư công cả nước. Trong đó, vốn ngân sách trung ương là 198.131,2 tỷ đồng, vốn ngân sách địa phương là 46.921,9 tỷ đồng.

Đến hết tháng 6/2026, các dự án đã giải ngân 59.288,6 tỷ đồng, đạt 24,2% kế hoạch được giao. Cụ thể, vốn ngân sách trung ương giải ngân 38.562,8 tỷ đồng, đạt 19,5% kế hoạch; vốn ngân sách địa phương giải ngân 20.731,1 tỷ đồng, đạt 44,2% kế hoạch.

Giải ngân các dự án giao thông trọng điểm đạt hơn 59 nghìn tỷ đồng trong 6 tháng. Ảnh minh họa

Báo cáo từ Bộ Tài chính cho biết, riêng 2 dự án quan trọng quốc gia thuộc lĩnh vực đường sắt được giao kế hoạch vốn lớn (khoảng 101 nghìn tỷ đồng, chiếm 75,6% kế hoạch vốn năm 2026 của Bộ Xây dựng), việc giải ngân 2 dự án này tác động quan trọng đến tỷ lệ giải ngân của Bộ Xây dựng và giải ngân các dự án trọng điểm quốc gia song tiến độ đang chậm hơn so với yêu cầu. Trong đó, dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam mới giải ngân 1.068,8 tỷ đồng, đạt 2% kế hoạch; dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng giải ngân 1.193,4 tỷ đồng, đạt 2,5% kế hoạch.

Nếu không tính kế hoạch vốn và kết quả giải ngân của 2 dự án đường sắt này, tỷ lệ giải ngân của các dự án giao thông trọng điểm đạt 40,8% kế hoạch, cao hơn mức bình quân chung của cả nước. Tuy nhiên, vẫn còn 24 dự án, dự án thành phần có tỷ lệ giải ngân dưới 5%, trong đó 13 dự án chưa giải ngân kế hoạch vốn.

Theo Bộ Tài chính, tiến độ giải ngân của các dự án giao thông trọng điểm vẫn chịu tác động bởi nhiều khó khăn như thiếu nguồn cung và biến động giá vật liệu xây dựng, công tác giải phóng mặt bằng còn chậm, một số dự án chưa hoàn thiện thủ tục đầu tư theo quy định.

Đối với 2 dự án đường sắt trọng điểm, trên cơ sở nhu cầu vốn và khả năng giải ngân thực tế, Bộ Xây dựng đã đề nghị điều chỉnh giảm 79,92 nghìn tỷ đồng kế hoạch vốn do chưa có nhu cầu sử dụng để điều chuyển cho các bộ, cơ quan trung ương, địa phương có nhu cầu bổ sung vốn hoặc đưa vào phần kế hoạch vốn năm 2026 chưa phân bổ; đồng thời đề nghị điều chuyển 10,82 nghìn tỷ đồng cho các địa phương và Tập đoàn Điện lực Việt Nam thực hiện 16 dự án độc lập về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thuộc dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam.

Theo đánh giá của Bộ Tài chính, việc Bộ Xây dựng đề nghị hoàn trả 79,92 nghìn tỷ đồng, tương đương khoảng 7,8% kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 của cả nước, sẽ ảnh hưởng đến mục tiêu giải ngân vốn đầu tư công cũng như mục tiêu tăng trưởng kinh tế năm 2026.