Tăng trưởng cao từ sự phục hồi đồng bộ của các động lực

Theo số liệu được Cục Thống kê công bố sáng 3/7, tổng sản phẩm trong nước (GDP) quý II/2026 ước đạt tốc độ tăng 8,39%, đưa GDP 6 tháng đầu năm tăng 8,18% so với cùng kỳ năm trước. Đây được coi là kết quả tăng trưởng khá ấn tượng trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục bất ổn và nhiều rủi ro gia tăng. Sự bứt phá này không đến từ một vài yếu tố đơn lẻ, mà là sự phục hồi đồng bộ, vững chắc của cả nền kinh tế.

Nhìn từ phía cung, ngành công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục khẳng định vai trò “đầu tàu” dẫn dắt khi đạt mức tăng 10,23% trong 6 tháng đầu năm, đóng góp tới 33,07% vào mức tăng tổng giá trị tăng thêm toàn nền kinh tế. Sự phục hồi mạnh mẽ của các đơn hàng xuất khẩu, năng lực sản xuất mới từ dòng vốn FDI và hiệu ứng lan tỏa của đầu tư công đã tiếp sức cho khu vực này. Trong khi đó, khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản với mức tăng 3,87% tiếp tục làm tốt vai trò “trụ đỡ”. Khu vực dịch vụ tăng 8,09%, thể hiện sự phục hồi tích cực nhờ sức cầu tiêu dùng và du lịch nội địa, quốc tế sôi động.

Nguồn: Cục Thống kê. Đồ họa: Phương Anh

Nhìn từ phía cầu, sự phục hồi của tiêu dùng cuối cùng của hộ gia đình (tăng 9,48% trong 6 tháng) cho thấy sức cầu dân cư được cải thiện rõ nét. Đồng thời, tích lũy tài sản tăng mạnh 15,2% phản ánh niềm tin của nhà đầu tư và những cải thiện đáng kể trong giải ngân đầu tư công. Đặc biệt, hoạt động xuất nhập khẩu ghi nhận tổng kim ngạch đạt 549,69 tỷ USD, tăng 27,1% so với cùng kỳ, tiếp tục là điểm tựa vững chắc cho sản xuất.

Dù đạt kết quả khả quan, song theo phân tích của Cục Thống kê, nền kinh tế vẫn đang phải đối mặt với nhiều rủi ro và những điểm nghẽn chưa được khơi thông triệt để.

Trước hết, cầu nội địa đã cải thiện nhưng chưa thực sự bền vững. Mặc dù tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 12,9%, nhưng nếu loại trừ yếu tố giá, mức tăng thực tế chỉ là 7,3%, thấp hơn mức 7,4% của cùng kỳ năm 2025. Thu nhập bình quân của người lao động tăng 8,7%, đạt 9 triệu đồng/tháng, song nếu tính trượt giá, mức tăng thực tế chỉ khoảng 3%. “Nếu sức mua nội địa tiếp tục yếu sẽ tạo thành một vòng lặp đi xuống: doanh nghiệp không tiêu thụ được hàng, thu hẹp quy mô, cắt giảm lao động, dẫn tới tổng cầu tiếp tục giảm" - bà Nguyễn Thị Mai Hạnh - Trưởng Ban Hệ thống tài khoản quốc gia (Cục Thống kê) cảnh báo.

Bên cạnh đó, sức khỏe doanh nghiệp nội địa vẫn là điều đáng lo ngại. Trong 6 tháng đầu năm, số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường lên tới 151,1 nghìn doanh nghiệp, tăng 18,8% so với cùng kỳ.

Một vấn đề cũng đang nổi lên là cán cân thương mại chuyển sang nhập siêu 16,65 tỷ USD. Mặc dù việc nhập siêu chủ yếu do doanh nghiệp tăng cường nhập khẩu máy móc, linh kiện điện tử để mở rộng sản xuất là một tín hiệu cho thấy kỳ vọng đầu tư tích cực, nhưng “nhập siêu lớn mà không nhanh chóng đi vào sản xuất sẽ tạo ra ứ đọng vốn, làm giảm vòng quay vốn trong nền kinh tế” - bà Nguyễn Thị Mai Hạnh lưu ý. Thêm vào đó, khối FDI vẫn chiếm tới 79,9% tổng kim ngạch xuất khẩu, cho thấy nền kinh tế vẫn chịu sự phụ thuộc lớn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Áp lực bứt tốc để giải bài toán 10%

Theo tính toán của Cục Thống kê, để đạt mục tiêu tăng trưởng 10% cả năm 2026, GDP quý III phải tăng 11,16%, quý IV phải tăng 12,09%. Đây là những mức tăng trưởng cực kỳ thách thức.

Thực tế cho thấy, áp lực trong nửa cuối năm đến từ cả bên ngoài lẫn bên trong. Trên thị trường thế giới, xu hướng bảo hộ thương mại, cước phí vận tải biển leo thang. Dù căng thẳng ở Trung Đông có dấu hiệu hạ nhiệt nhưng chưa bền vững, các xung đột địa chính trị tiếp tục đe dọa chuỗi cung ứng và gia tăng áp lực lạm phát nhập khẩu. Trong nước, tiến độ giải ngân đầu tư công giữa các địa phương còn thiếu đồng đều; thị trường bất động sản phân hóa và áp lực lạm phát chi phí đẩy vẫn hiện hữu.

Theo Cục Thống kê, hiện nay, các nghị quyết quan trọng của Trung ương, Quốc hội và Chính phủ đều được thiết kế theo hướng tập trung tối đa nguồn lực, hoàn thiện thể chế và cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, nhằm hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng cao. Trọng tâm là thúc đẩy mạnh mẽ các động lực truyền thống như đầu tư công, sản xuất - xuất khẩu, tiêu dùng trong nước, đồng thời khơi thông và phát triển các động lực mới như khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và kinh tế số. Điều này cho thấy định hướng điều hành không phải là “lựa chọn kịch bản”, mà là chủ động kiến tạo điều kiện để đạt kịch bản mục tiêu.

Tuy nhiên, cần nhìn nhận một cách khách quan rằng triển vọng tăng trưởng vẫn chịu tác động của nhiều yếu tố bất định, có thể làm thay đổi mức độ đạt được của mục tiêu đề ra.

Trước hết, bối cảnh kinh tế quốc tế tiếp tục là biến số quan trọng. Tốc độ phục hồi của các nền kinh tế lớn, xu hướng chính sách tiền tệ toàn cầu, biến động địa chính trị và thương mại có thể ảnh hưởng trực tiếp đến cầu xuất khẩu, dòng vốn đầu tư và ổn định tài chính của Việt Nam.

Thứ hai, hiệu quả triển khai chính sách trong nước, đặc biệt là tiến độ giải ngân đầu tư công, khả năng phối hợp chính sách tài khóa, tiền tệ và mức độ tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, sẽ quyết định việc chuyển hóa các chủ trương thành kết quả thực tế. Nếu các “điểm nghẽn” về thủ tục, giải phóng mặt bằng, hay tiếp cận vốn không được xử lý kịp thời, dư địa tăng trưởng sẽ bị thu hẹp.

Thứ ba, sức chống chịu và khả năng phục hồi của khu vực doanh nghiệp vẫn là yếu tố then chốt. Năng lực thích ứng với biến động thị trường, khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị và mức độ đổi mới công nghệ sẽ quyết định chất lượng và tính bền vững của tăng trưởng.

Cuối cùng, các rủi ro nội tại của nền kinh tế, như áp lực lạm phát, biến động thị trường tài chính, bất động sản, hay những hạn chế về năng suất lao động và chất lượng nguồn nhân lực, cũng có thể ảnh hưởng đến quỹ đạo tăng trưởng.

Tóm lại, mục tiêu tăng trưởng 10% là định hướng xuyên suốt và nhất quán, song mức độ hiện thực hóa mục tiêu này sẽ phụ thuộc vào khả năng kiểm soát rủi ro, tận dụng cơ hội và đặc biệt là hiệu quả điều hành chính sách trong bối cảnh nhiều biến động. Điều này đòi hỏi sự chủ động, linh hoạt và quyết liệt hơn nữa trong quản lý, điều hành kinh tế vĩ mô thời gian tới.