Báo cáo từ Kho bạc Nhà nước (KBNN) cho biết, từ đầu năm đến nay, thị trường tài chính, tiền tệ trong nước chịu ảnh hưởng từ những biến động của kinh tế thế giới, trong đó có xung đột tại Trung Đông, áp lực lạm phát và những thay đổi trong định hướng chính sách tiền tệ của các nền kinh tế lớn. Những yếu tố này đã tác động đến tâm lý nhà đầu tư, đặt ra yêu cầu thận trọng trong điều hành hoạt động phát hành trái phiếu chính phủ (TPCP).
Trong nước, sau khi Ngân hàng Nhà nước điều chỉnh một số quy định liên quan đến các chỉ tiêu an toàn vốn của hệ thống ngân hàng, cùng với khoảng cách giữa tốc độ tăng trưởng tín dụng và huy động vốn cũng dần được thu hẹp đã giúp thanh khoản hệ thống ngân hàng đến cuối quý III/2026 được cải thiện đáng kể so với những tháng đầu năm. Điều này thể hiện qua việc lãi suất liên ngân hàng các kỳ hạn ngắn giảm, đặc biệt kỳ hạn qua đêm có thời điểm lãi suất đã xuống mức thấp nhất kể từ đầu năm (xuống 0,2%/năm vào ngày 29/9/2026).
 |
| Nguồn: Kho bạc Nhà nước. Đồ họa: Phương Anh |
Tuy nhiên, mặt bằng lãi suất liên ngân hàng vẫn có biến động mạnh ở các kỳ hạn ngắn và duy trì ở mức cao đối với các kỳ hạn dài. Diễn biến này cho thấy những yếu tố bất định vẫn hiện hữu, ảnh hưởng đến kỳ vọng của nhà đầu tư trên thị trường trái phiếu.
Bám sát chỉ đạo của Đảng, Quốc hội, Chính phủ và nhiệm vụ huy động vốn do Bộ Tài chính giao, KBNN đã chủ động triển khai các phiên đấu thầu TPCP, nhằm huy động nguồn lực cho ngân sách nhà nước (NSNN), đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và góp phần giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô.
Cụ thể, tính đến hết tháng 9/2026, KBNN đã tổ chức 38 phiên đấu thầu TPCP, với tổng khối lượng gọi thầu 629.500 tỷ đồng. Khối lượng dự thầu đạt 560.094 tỷ đồng, tương đương khoảng 89% khối lượng gọi thầu, cao hơn mức bình quân khoảng 86% của 8 tháng trước đó.
Tính chung 9 tháng, khối lượng TPCP trúng thầu đạt 299.061 tỷ đồng, bằng 74,8% kế hoạch phát hành năm 2026 đã điều chỉnh (ở mức 400.000 tỷ đồng). Như vậy, trong quý IV, KBNN cần huy động thêm khoảng 100.939 tỷ đồng để hoàn thành kế hoạch năm.
Theo thông tin của KBNN, nhóm nhà đầu tư tham gia chủ yếu trong các phiên đấu thầu là Bảo hiểm xã hội Việt Nam và các ngân hàng thương mại. Đồng thời, khối lượng dự thầu chưa đồng nghĩa với lượng vốn huy động thực tế, bởi kết quả phát hành còn phụ thuộc vào mức lãi suất nhà đầu tư chấp nhận và khối lượng trúng thầu trong từng phiên. Theo đó, trong những tháng cuối năm, việc duy trì khả năng hấp thụ vốn của thị trường sẽ là một trong những yếu tố ảnh hưởng đến tiến độ huy động vốn.
Trước những biến động của thị trường, KBNN cho biết sẽ tiếp tục chủ động điều tiết khối lượng phát hành ở mức hợp lý, cân nhắc nhu cầu huy động vốn của NSNN với kỳ vọng lợi suất của nhà đầu tư và diễn biến lãi suất trên thị trường thứ cấp.
Việc điều hành đòi hỏi sự cân đối giữa yêu cầu huy động vốn và chi phí vay. Nếu khối lượng phát hành không đáp ứng nhu cầu, nguồn lực dành cho NSNN có thể bị ảnh hưởng; ngược lại, huy động vốn trong điều kiện nhà đầu tư yêu cầu lợi suất cao hơn có thể làm tăng chi phí vay. Vì vậy, khối lượng và lãi suất phát hành cần được điều chỉnh phù hợp với diễn biến thị trường.
Ngân quỹ nhàn rỗi góp phần giảm chi phí vayBên cạnh phát hành trái phiếu chính phủ, Kho bạc Nhà nước sẽ phối hợp với các đơn vị liên quan đánh giá khả năng ngân quỹ nhà nước tạm thời nhàn rỗi để ưu tiên cho ngân sách trung ương vay. Việc sử dụng nguồn lực này nhằm hỗ trợ cân đối nhu cầu chi, giảm áp lực huy động vốn trên thị trường và tiết kiệm chi phí vay cho ngân sách nhà nước. Tuy nhiên, nguồn ngân quỹ chỉ có thể sử dụng trên cơ sở đánh giá sát tình hình thu, chi và khả năng đáp ứng các nghĩa vụ thanh toán. Bảo đảm ngân quỹ sẵn sàng phục vụ nhu cầu chi vẫn là điều kiện quan trọng khi phối hợp giữa quản lý ngân quỹ và huy động vốn. |
Tính đến hết tháng 9/2026, kỳ hạn phát hành bình quân lũy kế của TPCP đạt 8,84 năm. Lãi suất phát hành bình quân ở mức 4,20%/năm, tăng 0,05 điểm phần trăm so với mức bình quân 8 tháng đầu năm.
Theo KBNN, lãi suất phát hành TPCP được điều hành phù hợp với tình hình thị trường và định hướng điều hành chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Cùng với lựa chọn khối lượng phát hành, việc duy trì lãi suất phù hợp nhằm đáp ứng nhu cầu vốn ngân sách, đồng thời góp phần ổn định mặt bằng lãi suất thị trường.
Hơn nữa, lợi suất phát hành chịu tác động từ nhu cầu vốn và kỳ vọng của nhà đầu tư về diễn biến lãi suất. Khi các yếu tố bên ngoài thay đổi, nhà đầu tư có thể điều chỉnh mức
lợi suất mong muốn, khiến kết quả đấu thầu giữa các phiên khác nhau. Do đó, điều hành linh hoạt là yêu cầu quan trọng để KBNN chủ động trước biến động thị trường.
Sau 9 tháng, khối lượng huy động đã đạt gần 3/4 kế hoạch năm. Tuy nhiên, hơn 100.000 tỷ đồng còn phải huy động trong quý IV vẫn là nhiệm vụ đáng kể. Do đó, KBNN đang theo sát khả năng hấp thụ vốn của thị trường, duy trì nhịp độ phát hành phù hợp và hạn chế tạo áp lực không cần thiết lên mặt bằng lãi suất.
Những tháng cuối năm 2026, thị trường tài chính, tiền tệ được dự báo còn nhiều biến động khó lường. Trong khi đó, yêu cầu thúc đẩy tăng trưởng gắn với ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm các cân đối lớn tiếp tục đặt ra nhiệm vụ huy động vốn kịp thời cho NSNN.
KBNN cho biết, đơn vị sẽ tiếp tục bám sát tình hình thị trường, triển khai đồng bộ các giải pháp huy động vốn, bảo đảm đáp ứng đầy đủ, kịp thời nhu cầu vốn của NSNN. Việc tổ chức phát hành sẽ gắn với diễn biến lãi suất, nhu cầu của nhà đầu tư và kế hoạch huy động vốn được giao.
Một nội dung đáng chú ý là KBNN sẽ phối hợp với các đơn vị liên quan đánh giá tình hình thu, chi NSNN, tiến độ giải ngân vốn đầu tư công trong những tháng còn lại của năm và khả năng ngân quỹ nhà nước tạm thời nhàn rỗi. Trên cơ sở đó, KBNN ưu tiên sử dụng ngân quỹ nhà nước để cho ngân sách trung ương vay.
Giải pháp này hướng tới phối hợp giữa kế hoạch huy động vốn với khả năng cân đối ngân quỹ. Khi có nguồn ngân quỹ tạm thời nhàn rỗi phù hợp, việc sử dụng nguồn lực này cho ngân sách trung ương có thể hỗ trợ cân đối nhu cầu chi, giảm áp lực huy động vốn trên thị trường và tiết kiệm chi phí vay cho NSNN.
Tuy nhiên, theo KBNN, việc đánh giá cần gắn với tình hình thu, chi và nhu cầu vốn thực tế, đồng thời bảo đảm ngân quỹ luôn sẵn sàng đáp ứng các nghĩa vụ thanh toán của Nhà nước. Qua đó, công tác huy động vốn TPCP và quản lý ngân quỹ được phối hợp chặt chẽ hơn trong điều hành tài chính ngân sách những tháng cuối năm.
Trong bối cảnh thị trường còn nhiều yếu tố bất định, nhiệm vụ đặt ra không chỉ là hoàn thành khối lượng phát hành được giao, mà còn phải cân đối giữa nhu cầu vốn, chi phí vay và ổn định thị trường. Đây là cơ sở để KBNN tiếp tục chủ động trong tổ chức phát hành, phối hợp quản lý ngân quỹ và đáp ứng yêu cầu điều hành ngân sách trong quý cuối năm 2026.
