Làm thế nào để hóa giải được nghịch lý cho ngành rau quả Việt?

Tố Uyên
(TBTCO) - Mặt hàng rau quả là một “điểm sáng” trong bức tranh xuất khẩu của Việt Nam. Tuy nhiên, ngành này đang tồn tại nghịch lý khi tốc độ tăng trưởng của cán cân nhập khẩu nhanh hơn xuất khẩu và tại thị trường trong nước, nhiều mặt hàng nhập ngoại vẫn lấn át hàng nội cùng chủng loại.
aa

Chi hơn nửa tỷ USD nhập khẩu rau quả

Số liệu mới công bố của Hiệp hội Rau quả Việt Nam cho thấy, 4 tháng đầu năm 2023, nước ta chi tới 559,507 triệu USD để nhập khẩu rau quả, tăng 1,57% so với cùng kỳ năm ngoái.

Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, quý I/2023, Việt Nam nhập khẩu các loại rau quả chủ yếu từ thị trường Trung Quốc, Hoa Kỳ, Myanma, Australia và Campuchia. Các loại rau quả nhập khẩu nhiều nhất gồm: Táo chiếm 13%; nho, quýt, tỏi và đậu xanh mỗi loại chiếm 8%; hạt dẻ 7%; anh đào 4%; các loại khác chiếm 37%.

Riêng rau quả nhập khẩu từ thị trường Trung Quốc chiếm 41% trong quý I/2023, trong đó, tỏi và quýt đứng đầu bảng các với tỷ lệ 19% mỗi loại. Đứng là ba là nấm, chiếm 15%, sau đó tới táo 11%, lê 7%, hành 5%, còn lại là các loại rau quả khác.

Trong đó, Trung Quốc là thị trường nhập khẩu rau quả lớn nhất với tổng kim ngạch nhập khẩu trong 4 tháng đầu năm 2023 đạt 211,962 triệu USD, tăng 5,59% so với cùng kỳ năm trước.

Kế tiếp đó, đứng vị trí thứ hai là thị trường Hoa Kỳ với con số 85,131 triệu USD (cùng kỳ năm ngoái nhập khẩu đạt 97,387 triệu USD). Vị trí thứ ba là thị trường Australia với kim ngạch nhập khẩu 41,472 triệu USD (cùng kỳ năm ngoái nhập khẩu là 49,284 triệu USD). Đứng vị trí thứ 4 và thứ 5 lần lượt là thị trường Myanma và Campuchia với con số nhập khẩu lần lượt là 37,496 triệu USD và 25,898 triệu USD.

Cũng theo thống kê, hiện Trung Quốc chiếm 37,88% thị phần nhập khẩu rau quả của nước ta, Hoa Kỳ chiếm 15,22%, Australia chiếm 7,41%, Myanma chiếm 6,7%, Campuchia chiếm 4,07%…

Làm thế nào để hóa giải được nghịch lý cho ngành rau quả Việt?
Người tiêu dùng thường chọn rau quả nhập vì hình thức đóng gói, mẫu mã bắt mắt hơn. Ảnh: TL

Đáng chú ý, thông tin từ Hiệp hội Rau quả Việt Nam cho hay, trong số các thị trường nhập khẩu rau quả, Ấn Độ là thị trường có kim ngạch nhập khẩu tăng mạnh nhất trong 4 tháng đầu năm 2023 đạt 23,206 triệu USD (năm 2022 là 6,744 triệu USD), tăng hơn 3 lần so với cùng kỳ năm ngoái. Được biết, đây cũng là thị trường duy nhất mà chúng ta nhập siêu rau quả, trung bình từ 30 - 50%/năm. Các mặt hàng nhập khẩu từ thị trường Ấn Độ chủ yếu là hành, tỏi, cây gia vị…

Câu hỏi đặt ra là vì sao thời gian qua Việt Nam là một nước xuất khẩu nhiều rau quả nhưng vẫn phải bỏ ra số tiền khổng lồ để nhập khẩu, đó là còn chưa kể đến đã diễn ra rất nhiều vụ giải cứu nông sản, trái cây Việt?

Làm thế nào để hóa giải được nghịch lý?

Nguyên nhân nhập khẩu rau quả có tốc độ tăng trưởng nhanh được các chuyên gia đưa ra là do nước ta đang tham gia nhiều Hiệp định thương mại tự do (FTAs). Song song với việc các nước mở cửa thị trường cho Việt Nam thì nước ta cũng phải mở cửa thị trường cho họ.

Bên cạnh đó, thực tế cho thấy, lâu nay, trái cây ngoại lấn sân tại thị trường trong nước. Theo các chuyên gia, rõ ràng cùng một mặt hàng trái cây, có mức giá tương đương hoặc chênh lệch không cao, người tiêu dùng thường chọn hàng nhập vì hình thức đóng gói, mẫu mã bắt mắt hơn... Đơn cử, trong khi các loại trái cây thế mạnh của nước ta như sầu riêng, măng cụt, xoài, dứa... xuất khẩu rất nhiều thì trên “sân nhà” lại bị hàng của Thái chiếm ưu thế.

Về câu chuyện này, các doanh nghiệp chia sẻ thêm, tuy các nhà phân phối trong nước không đòi hỏi về tiêu chuẩn như xuất khẩu, nhưng lại đưa ra mức giá thu mua rất thấp, rất khó khăn để đưa hàng vào các hệ thống bán lẻ trong nước. Đó chính là nguyên nhân chủ yếu dẫn đến thực trạng, trái cây Việt xuất khẩu nhiều nhưng chưa chú trọng tại “sân nhà” và để trái cây ngoại nhập lấn át.

Theo đó, nhiều chuyên gia đồng tình cho rẳng, có một yếu tố quan trọng là nhà sản xuất giá thấp nhưng đến tay người tiêu dùng giá đội lên cao hơn nhiều do quy định của hệ thống phân phối. Vì vậy, giải pháp căn cơ ở đây là cần tạo điều kiện để hàng trong nước có giá thành thấp, chất lượng cạnh tranh trong hệ thống bán lẻ. Doanh nghiệp không thể làm được điều này mà cần sự hỗ trợ bằng những giải pháp cụ thể của nhà nước. Đồng thời cũng cần vai trò của cơ quan quản lý để kiểm soát hàng hóa nhập khẩu nhằm hỗ trợ hàng nội địa.

Hóa giải nghịch lý xuất - nhập cho ngành rau quả Việt
Đã diễn ra rất nhiều vụ giải cứu nông sản, trái cây Việt. Ảnh: TL

Cũng theo một số chuyên gia, tỷ lệ rau quả nhập khẩu vào Việt Nam ngày càng nhiều là xu hướng không thể tránh khỏi. Việt Nam hiện tham gia rất nhiều hiệp định thương mại tự do và các nước mở cửa thị trường, có lộ trình giảm thuế thì Việt Nam cũng phải tuân thủ. Điều này giúp người tiêu dùng có nhiều lựa chọn, được hưởng giá rẻ hơn.

Đặc biệt, cơ quan quản lý và chuyên gia khuyến nghị, rõ ràng xu thế này đặt ra áp lực cho nền sản xuất trong nước, nhà sản xuất, doanh nghiệp cần phải tăng sức cạnh tranh trước hàng nhập ngoại thông qua việc thay đổi để nâng cao chất lượng, mẫu mã, bao bì đóng gói, an toàn thực phẩm và tập trung vào phân khúc sản phẩm chế biến, bởi đây là xu hướng của thị trường trong thời gian tới.

Xuất khẩu ngành hàng rau quả của Việt Nam trong năm 2022 giảm 6,6% so với năm 2021, ngược lại, nhập khẩu lại tăng tới 35%. Trong năm 2022, rau quả Việt Nam được xuất khẩu nhiều nhất đến 10 thị trường chính, gồm: Trung Quốc, Hoa Kỳ, Hàn Quốc, Thái Lan, Nhật Bản, Đài Loan (Trung Quốc), Hà Lan, Úc, Hồng Kông (Trung Quốc) và Lào.

10 thị trường nhập khẩu rau quả lớn nhất của Việt Nam gồm: Trung Quốc, Mỹ, Úc, New Zealand, Myanmar, Nam Phi, Hàn Quốc, Campuchia, Ấn Độ và Thái Lan.

Tố Uyên

Đọc thêm

“Hộ chiếu xanh” cho doanh nghiệp Việt vươn ra toàn cầu

“Hộ chiếu xanh” cho doanh nghiệp Việt vươn ra toàn cầu

(TBTCO) - Quy mô thương mại của Việt Nam đã vượt 1.000 tỷ USD, trong đó xuất khẩu gần 500 tỷ USD. Doanh nghiệp Việt đang chủ động vươn ra thị trường thế giới, chinh phục đối tác và khách hàng bằng thương hiệu Việt, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Hải quan tăng cường kiểm soát trị giá, ngăn gian lận thuế dịp cao điểm cuối năm

Hải quan tăng cường kiểm soát trị giá, ngăn gian lận thuế dịp cao điểm cuối năm

(TBTCO) - Cục Hải quan yêu cầu các Chi cục Hải quan khu vực kiểm soát chặt trị giá khai báo đối với nhóm hàng tiêu dùng có nhu cầu tăng cao dịp cuối năm 2026 và Tết Nguyên đán Đinh Mùi 2027, kiên quyết xử lý tình trạng khai thấp giá hàng hóa nhằm gian lận thuế.
Hà Nội tiếp nhận hồ sơ đăng ký sản phẩm, dịch vụ hỗ trợ chuyển đổi số và thương mại điện tử

Hà Nội tiếp nhận hồ sơ đăng ký sản phẩm, dịch vụ hỗ trợ chuyển đổi số và thương mại điện tử

(TBTCO) - Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội thông báo tiếp nhận hồ sơ đăng ký đưa sản phẩm, dịch vụ vào Danh mục hỗ trợ theo Nghị quyết số 59/2026/NQ-HĐND. Trong giai đoạn đầu, thời hạn tiếp nhận hồ sơ đến hết ngày 30/11/2026.
Mở thêm cơ hội tiếp cận vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Mở thêm cơ hội tiếp cận vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

(TBTCO) - Dự thảo Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa được kỳ vọng tạo thêm điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận nguồn lực tài chính, nâng cao năng lực quản trị và mở rộng sản xuất, kinh doanh. Tuy nhiên, để chính sách phát huy hiệu quả, cần có sự thay đổi từ cả phía cung ứng và tiếp nhận vốn.
Stavian ED thúc đẩy phát triển hạ tầng năng lượng 
cho khu công nghiệp Stavian Vĩnh Phúc

Stavian ED thúc đẩy phát triển hạ tầng năng lượng cho khu công nghiệp Stavian Vĩnh Phúc

(TBTCO) - Dự án Trạm biến áp 110 kV Lập Thạch 4 và đường dây đấu nối được định hướng nhằm nâng cao năng lực cung cấp điện, đáp ứng nhu cầu sản xuất của doanh nghiệp và tạo nền tảng cho phát triển công nghiệp tại tỉnh Phú Thọ.
Infographics: 9 tháng, TP. Hà Nội cấp giấy chứng nhận cho 25.600 doanh nghiệp thành lập mới

Infographics: 9 tháng, TP. Hà Nội cấp giấy chứng nhận cho 25.600 doanh nghiệp thành lập mới

(TBTCO) - Theo Thống kê TP. Hà Nội, 9 tháng năm 2026, thành phố đã cấp giấy chứng nhận cho 25.600 doanh nghiệp thành lập mới; vốn đăng ký 499.900 tỷ đồng, tăng 73% so với cùng kỳ năm trước.
VGL Forum 2026: Huy động nguồn lực toàn cầu, mở "cửa ngõ" tăng trưởng cho Việt Nam đến năm 2045

VGL Forum 2026: Huy động nguồn lực toàn cầu, mở "cửa ngõ" tăng trưởng cho Việt Nam đến năm 2045

(TBTCO) - Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu biến động, Diễn đàn Người Việt có tầm ảnh hưởng 2026 (VGL Forum 2026), với chủ đề “Việt Nam 2045: Cửa ngõ vào tương lai”, hướng tới những đối thoại chiến lược giúp Việt Nam nâng cao chất lượng tăng trưởng, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và huy động nguồn lực toàn cầu, tạo động lực cho các mục tiêu phát triển dài hạn.
VEFTA mở rộng thị trường, doanh nghiệp chuẩn bị để đón ưu đãi

VEFTA mở rộng thị trường, doanh nghiệp chuẩn bị để đón ưu đãi

(TBTCO) - Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EFTA mở ra cơ hội tiếp cận các thị trường có sức mua cao, với hơn 90% số dòng thuế được các nước EFTA xóa bỏ ngay khi Hiệp định có hiệu lực. Để biến ưu đãi thuế quan thành lợi thế cạnh tranh, doanh nghiệp cần chủ động đáp ứng quy tắc xuất xứ và các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường.
Xem thêm

Mới nhất Đọc nhiều