Yêu cầu phát triển mới

Thị trường chứng khoán Việt Nam bước sang một giai đoạn phát triển mới khi được FTSE Russell nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp. Tại sự kiện “Viet Nam Becoming” do Công ty cổ phần Chứng khoán SSI tổ chức, ông Bùi Hoàng Hải - Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán

Nhà nước (UBCKNN) cho rằng, việc Việt Nam được FTSE Russell nâng hạng là một cột mốc quan trọng đối với quá trình phát triển của thị trường vốn và hội nhập vào hệ sinh thái tài chính quốc tế.

Dòng vốn dài hạn sẽ tham gia và đóng góp nhiều hơn vào sự phát triển của thị trường chứng khoán Việt Nam. Ảnh: An Thư

Phó Chủ tịch UBCKNN nhìn nhận, sự phát triển của thị trường chứng khoán Việt Nam và việc bước vào nhóm thị trường mới nổi thứ cấp là kết quả của một quá trình cải cách kéo dài, với sự chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Tài chính và sự tham gia của các sở giao dịch, tổ chức trung gian, công ty niêm yết cùng các thành viên thị trường.

Phía sau câu chuyện nâng hạng là yêu cầu lớn hơn đối với vai trò của thị trường vốn. Theo ông Hải, quá trình phát triển cần bảo đảm sự cân bằng giữa 3 trách nhiệm. Trước hết, thị trường vốn phải giúp doanh nghiệp Việt Nam huy động nguồn vốn dài hạn cho đầu tư, đổi mới sáng tạo và tăng trưởng. Đồng thời, thị trường phải tạo ra môi trường an toàn, minh bạch và đáng tin cậy để nhà đầu tư trong nước đầu tư trong dài hạn.

Ở chiều còn lại, thị trường phải bảo đảm khả năng tiếp cận công bằng và hiệu quả cho nhà đầu tư quốc tế, qua đó củng cố vị thế Việt Nam như một điểm đến hấp dẫn đối với nguồn vốn toàn cầu. Ba nhiệm vụ này không tách rời nhau. Một thị trường bảo vệ tốt nhà đầu tư và vận hành minh bạch sẽ có khả năng thu hút nhiều hơn nguồn vốn trong và ngoài nước. Nguồn vốn có chiều sâu hơn sẽ hỗ trợ doanh nghiệp phát triển, nâng cao năng lực cạnh tranh và tham gia hiệu quả hơn vào thị trường quốc tế.

Nhìn lại quá trình cải cách, Phó Chủ tịch UBCKNN cho rằng, sự cởi mở, tinh thần học hỏi và hợp tác quốc tế đã góp phần quan trọng vào quá trình phát triển của Việt Nam. Trong những năm gần đây, hàng loạt nút thắt về hạ tầng và khả năng tiếp cận thị trường đã từng bước được xử lý. Cơ chế không yêu cầu ký quỹ trước đối với nhà đầu tư tổ chức nước ngoài đủ điều kiện đã tháo gỡ một trở ngại đáng kể khi tham gia thị trường Việt Nam.

Cùng với đó, hệ thống công nghệ thông tin mới giúp hiện đại hóa hạ tầng giao dịch, thanh toán cốt lõi và tạo nền tảng nâng cao năng lực xử lý của thị trường. Việc triển khai mô hình Global Broker (môi giới toàn cầu) tiếp tục tạo thêm kênh để nhà đầu tư nước ngoài không cư trú đặt lệnh tại Việt Nam thông qua các tổ chức chứng khoán nước ngoài.

Kết hợp với những cải thiện về công bố thông tin, thanh toán và phối hợp giữa các tổ chức trên thị trường, những thay đổi này đang đưa thị trường Việt Nam đến gần hơn với thông lệ quốc tế. Tuy nhiên, theo ông Bùi Hoàng Hải, việc nâng hạng thị trường là một thành tựu quan trọng, nhưng cũng chỉ là một giai đoạn trong quá trình phát triển liên tục của thị trường.

Mở rộng không gian cho dòng vốn quốc tế

Bước sang giai đoạn mới, bài toán không còn chỉ là đáp ứng các tiêu chí để được nâng hạng, mà là tiếp tục nâng cao khả năng hấp thụ vốn của thị trường. Theo Phó Chủ tịch UBCKNN Bùi Hoàng Hải, cơ quan quản lý sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan liên quan và thành viên thị trường nhằm tăng cường tính an toàn, minh bạch và hiệu quả.

Một trong những ưu tiên là chuẩn bị cho cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP), tiếp tục cải thiện hoạt động thanh toán và quản trị rủi ro, đồng thời phát triển hạ tầng cần thiết để hỗ trợ các sản phẩm và thông lệ thị trường mới. Cùng với hạ tầng, UBCKNN sẽ thúc đẩy các tiêu chuẩn cao hơn về quản trị doanh nghiệp, công bố thông tin, cung cấp thông tin bằng tiếng Anh và quan hệ nhà đầu tư.

Một vấn đề quan trọng khác là mở rộng quy mô và nâng cao chất lượng hàng hóa. Theo ông Hải, thị trường cần có thêm những thương vụ IPO quy mô lớn, chất lượng cao; đồng thời xây dựng cơ chế phù hợp để tạo thuận lợi cho các doanh nghiệp FDI đủ điều kiện niêm yết và huy động vốn. Song song với đó là thúc đẩy niêm yết doanh nghiệp nhà nước sau cổ phần hóa, thực hiện các kế hoạch thoái vốn nhà nước, gia tăng tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng và cải thiện thanh khoản.

Việc mở thêm cánh cửa cho doanh nghiệp FDI đặc biệt đáng chú ý. Khu vực này đã đóng góp lớn vào năng lực sản xuất, xuất khẩu và quá trình Việt Nam tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu. Nếu các doanh nghiệp FDI đủ điều kiện có thêm cơ hội tham gia thị trường vốn trong nước, nguồn cung chứng khoán chất lượng có thể được mở rộng, đồng thời nhà đầu tư trong nước cũng có thêm cơ hội chia sẻ thành quả tăng trưởng của khu vực này.

Khi quy mô vốn hóa có khả năng đầu tư gia tăng, mức độ đại diện và khả năng được phân bổ vốn của Việt Nam trong hệ thống đầu tư quốc tế cũng có điều kiện được cải thiện. Mục tiêu, vì vậy, không chỉ là dòng vốn phát sinh từ việc thị trường chứng khoán Việt Nam được đưa vào các bộ chỉ số quốc tế, mà xa hơn là thu hút các nhà đầu tư tổ chức và xây dựng những mối quan hệ đầu tư dài hạn.

Lãnh đạo UBCKNN kỳ vọng dòng vốn dài hạn sẽ tham gia và đóng góp nhiều hơn vào sự phát triển của thị trường Việt Nam. Mục tiêu trong giai đoạn tiếp theo là tiếp tục nâng cao lợi thế cạnh tranh, xây dựng môi trường đầu tư bền vững và tạo dựng một điểm đến an toàn, hấp dẫn hơn đối với các nhà đầu tư quốc tế.

Từ góc nhìn của một trong những nhà quản lý tài sản lớn toàn cầu, ông Duncan Burns - Giám đốc phụ trách Quản lý đầu tư và cổ phiếu toàn cầu khu vực châu Á - Thái Bình Dương tại Vanguard nhấn mạnh, nâng hạng không phải điểm kết thúc. Đáng chú ý, đại diện Vanguard cho biết, tổ chức này sẽ tiếp tục đầu tư hơn 2,5 tỷ USD (khoảng 65.000 tỷ đồng) vào Việt Nam. Thông qua các danh mục đa dạng của Vanguard, ngay cả những nhà đầu tư chưa từng trực tiếp đến Việt Nam cũng có thể tiếp cận tài sản tại thị trường Việt Nam.