Thị trường chờ động lực từ lợi nhuận

Ngày 18/9, tại “Đối thoại cùng Chuyên gia Kinh tế UOB”, bà Thiều Thị Nhật Lệ - Tổng Giám đốc Công ty Quản lý quỹ UOBAM Việt Nam cho rằng trong giai đoạn tới, diễn biến của thị trường chứng khoán sẽ ngày càng phụ thuộc nhiều hơn vào sức khỏe doanh nghiệp và kết quả kinh doanh, nhất là khi kỳ vọng về nâng hạng đã được phản ánh một phần vào thị trường.

Theo bà, đến cuối tháng 8, VN-Index tăng khoảng 2,6% so với đầu năm. Tuy nhiên, nếu loại trừ một số cổ phiếu tăng mạnh, đặc biệt là nhóm Vingroup, diễn biến của phần còn lại của thị trường kém tích cực hơn.

Sau nâng hạng, thị trường trở lại câu chuyện lợi nhuận của các doanh nghiệp niêm yết. Ảnh: Đức Thanh.

Trong khi đó, kết quả kinh doanh của doanh nghiệp niêm yết ghi nhận mức cải thiện đáng kể. Lợi nhuận sau thuế quý II/2026 trên toàn thị trường tăng khoảng 48% so với cùng kỳ, cao hơn mức dự báo tăng trưởng lợi nhuận khoảng 20% cho cả năm được đưa ra hồi đầu năm. Đà tăng lợi nhuận cũng xuất hiện ở nhiều nhóm ngành, thay vì chỉ tập trung tại một số lĩnh vực.

Dù vậy, kết quả này chưa phản ánh tương xứng vào giá cổ phiếu của nhiều doanh nghiệp đầu ngành. Diễn biến tăng của thị trường vẫn tập trung khá nhiều vào một số cổ phiếu vốn hóa lớn, trong khi nhiều doanh nghiệp có nền tảng lợi nhuận cải thiện chưa ghi nhận mức tăng giá tương ứng.

Trong hai quý cuối năm, chuyên gia từ UOBAM kỳ vọng lợi nhuận doanh nghiệp tiếp tục duy trì tích cực nhờ nền tảng kinh tế vĩ mô và các động lực tăng trưởng trong nước. Nếu kết quả kinh doanh quý III và quý IV tiếp tục khả quan, đây sẽ là yếu tố đáng chú ý đối với thị trường khi bước sang năm 2027.

Bối cảnh này càng được quan tâm khi Việt Nam chuẩn bị chính thức được FTSE Russell nâng hạng lên Thị trường mới nổi thứ cấp từ ngày 21/9. Theo cập nhật được bà Lệ chia sẻ, dòng vốn thụ động từ các quỹ nước ngoài vào Việt Nam trong 12 tháng tới có thể vượt 2 tỷ USD, cao hơn mức ước tính khoảng 1,5 tỷ USD trước đó.

Ước tính được điều chỉnh liên quan đến thay đổi tỷ trọng của Việt Nam trong các chỉ số FTSE Emerging Markets, trong bối cảnh tỷ trọng của Indonesia được giữ nguyên để phục vụ quá trình rà soát. Việt Nam sẽ được đưa vào các chỉ số theo nhiều giai đoạn, thay vì thực hiện toàn bộ trong một lần.

Theo bà Lệ, kỳ vọng nâng hạng hiện là một trong những yếu tố hỗ trợ VN-Index. Tuy nhiên, khi sự kiện chính thức diễn ra và kỳ vọng dần được phản ánh, sức khỏe doanh nghiệp và kết quả kinh doanh sẽ trở thành nền tảng quan trọng hơn.

“Hiện nay nhà đầu tư đang kỳ vọng nhiều vào nâng hạng thị trường và kỳ vọng đó đang hỗ trợ VN-Index. Nhưng khi việc đó xảy ra rồi thì kỳ vọng sẽ giảm theo. Khi đó, hỗ trợ thực sự về mặt chất là sức khỏe doanh nghiệp và kết quả kinh doanh” - bà Lệ cho biết.

Nâng hạng không chỉ mở cửa vốn

Ngoài ra, chuyên gia từ UOBAM cũng cho rằng tác động của nâng hạng không nên chỉ được nhìn qua lượng vốn ETF có thể giải ngân. Về dài hạn, quá trình này có thể thúc đẩy những thay đổi về cấu trúc và chất lượng thị trường, từ nâng chuẩn công bố thông tin, cải thiện khả năng tiếp cận đến phát triển nền tảng nhà đầu tư tổ chức trong và ngoài nước.

Hiện nhà đầu tư cá nhân chiếm khoảng 85%, có thời điểm lên tới 90% giá trị giao dịch trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Bà Lệ nhận định, tỷ trọng cao của dòng tiền cá nhân khiến mức độ biến động lớn hơn, trong khi sự tham gia nhiều hơn của nhà đầu tư tổ chức có thể góp phần cải thiện tính ổn định của thị trường.

Cùng với đó, việc triển khai cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP), xử lý yêu cầu pre-funding và từng bước tiệm cận thông lệ quốc tế được kỳ vọng tạo thuận lợi hơn cho các quỹ toàn cầu và khu vực khi phân bổ vốn vào Việt Nam.

Trong chiến lược đầu tư từ nay đến cuối năm 2026 và bước sang năm 2027, UOBAM tập trung sự quan tâm vào ba nhóm ngành gồm ngân hàng, vật liệu xây dựng và bán lẻ.

Đối với ngân hàng, triển vọng gắn với tăng trưởng tín dụng và nhu cầu vốn của nền kinh tế trong bối cảnh đầu tư công và các dự án lớn tiếp tục được triển khai. Các ngân hàng có thể hưởng lợi từ quá trình giải ngân vốn và nhu cầu tín dụng duy trì ở mức cao. Tuy nhiên, UOBAM lưu ý sự lệch pha giữa tăng trưởng huy động và tín dụng. Nếu cho vay tăng nhanh hơn đáng kể so với nguồn vốn huy động, áp lực thanh khoản và chi phí vốn có thể gia tăng.

Vật liệu xây dựng là nhóm được quan tâm trong bối cảnh đầu tư hạ tầng được đẩy mạnh. Nhu cầu không chỉ đến từ các dự án đầu tư công mà còn từ những dự án quy mô lớn của khu vực tư nhân. Bà Lệ cho biết qua quá trình làm việc với doanh nghiệp, UOBAM ghi nhận có trường hợp doanh nghiệp quy mô nhỏ gặp khó khăn trong việc mua đủ vật liệu do nhu cầu từ các tập đoàn lớn tăng cao.

Với bán lẻ, động lực tăng trưởng chủ yếu đến từ thị trường trong nước nên ít chịu tác động trực tiếp hơn từ một số biến động bên ngoài. Sự cải thiện của thu nhập, tiêu dùng nội địa và phục hồi du lịch được kỳ vọng tiếp tục hỗ trợ hoạt động của doanh nghiệp trong lĩnh vực này.

Ngoài ba nhóm trên, danh mục của UOBAM còn phân bổ tỷ trọng thấp hơn vào một số lĩnh vực như logistics, cảng biển và khu công nghiệp, gắn với diễn biến của dòng vốn FDI và hoạt động xuất khẩu.

Tuy nhiên, UOBAM lưu ý doanh nghiệp hưởng lợi từ tăng trưởng kinh tế, chính sách hay được đưa vào rổ chỉ số FTSE không đồng nghĩa cổ phiếu đó mặc nhiên trở thành khoản đầu tư hấp dẫn.

“Doanh nghiệp tốt cũng chưa hẳn là một khoản đầu tư tốt nếu định giá đã quá cao, tức là những kỳ vọng đó đã được phản ánh hết vào giá rồi”, bà Lệ nói.

Theo đó, chiến lược đầu tư giai đoạn tới không chỉ dựa vào việc lựa chọn doanh nghiệp hưởng lợi từ chu kỳ tăng trưởng hay những thay đổi của thị trường sau nâng hạng, mà còn xem xét mức định giá. Danh mục được đa dạng hóa nhưng vẫn tập trung vào những ngành có nền tảng và triển vọng rõ ràng, đi cùng yêu cầu quản trị rủi ro./.