Trụ sở Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ) tại Tokyo. Ảnh: Akio Kon/Bloomberg News

Ngày 18/9, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ) đã nâng lãi suất chuẩn lên 1,25%, mức cao nhất kể từ năm 1995, một sự thay đổi chính sách có tiềm năng tạo ra những tác động lớn vượt ra ngoài biên giới Nhật Bản.

Các nhà đầu tư Nhật Bản sở hữu khoảng 2,5 nghìn tỷ USD cổ phiếu, trái phiếu và các tài sản tài chính khác của Mỹ, chiếm khoảng một nửa trong tổng số 5 nghìn tỷ USD danh mục đầu tư nước ngoài khổng lồ của Nhật Bản.

Khi lãi suất tăng, triển vọng lợi nhuận hấp dẫn hơn ở trong nước có thể thu hút một phần tiền đó quay trở lại Nhật Bản, làm chậm lại hoặc thậm chí đảo ngược dòng tiền ổn định vốn giúp duy trì giá cả ở thị trường Mỹ và các thị trường toàn cầu khác.

Tuy nhiên, đồng Yên suy yếu sau quyết định tăng lãi suất, khi hai thành viên bất đồng chính kiến ​​trong hội đồng chính sách của BoJ cho rằng việc tăng lãi suất trong tương lai có thể diễn ra chậm hơn so với dự đoán của một số nhà đầu tư. Đồng USD tăng 1,2% so với đồng tiền Nhật Bản, với tỷ giá 1 USD đổi được 157,83 Yên.

Quyết định này được đưa ra sau khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tăng lãi suất hôm thứ Tư. Các ngân hàng trung ương khác dự kiến ​​cũng sẽ làm theo khi cuộc chiến ở Iran làm giảm nguồn cung năng lượng và thúc đẩy lạm phát.

Những động thái này diễn ra trong bối cảnh lợi suất trái phiếu tăng vọt trên toàn thế giới. Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm gần đây đã chạm mức 5%. Tại Nhật Bản, lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm ở mức khoảng 3%, mức chưa từng thấy kể từ giữa những năm 1990. Lợi suất tăng phản ánh sự lo ngại của nhà đầu tư về lạm phát và chi tiêu chính phủ, mặc dù cũng có một số lạc quan về trí tuệ nhân tạo và cách nó có thể chuyển đổi tăng trưởng kinh tế.

Lãi suất thấp ở Nhật Bản đồng nghĩa với việc các nhà đầu tư Nhật Bản trong nhiều năm liền tìm kiếm lợi nhuận tốt hơn ở nước ngoài, đổ xô mua trái phiếu kho bạc Mỹ và trái phiếu chính phủ châu Âu, cũng như cổ phiếu, nợ doanh nghiệp và các tài sản khác. Các ngân hàng Nhật Bản vay vốn giá rẻ trong nước để cho vay ra nước ngoài, thu lợi nhuận từ chênh lệch lãi suất.

Quỹ Đầu tư hưu trí Chính phủ Nhật Bản (GPIF) quản lý hơn 2 nghìn tỷ USD thay mặt cho người lao động Nhật Bản, trước đây từng đầu tư khoảng 60% tài sản vào trái phiếu chính phủ Nhật Bản. Hơn một thập kỷ trước, quỹ này bắt đầu chuyển sang đầu tư vào nợ và cổ phiếu nước ngoài, và hiện nay trái phiếu nội địa Nhật Bản chiếm khoảng một phần tư danh mục đầu tư của quỹ.

Theo báo cáo tài chính gần đây, GPIF sở hữu khoảng 240 tỷ USD trái phiếu chính phủ Mỹ. Các khoản đầu tư cổ phần nước ngoài lớn nhất của quỹ này là vào Nvidia, Apple và Microsoft.

Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản Satsuki Katayama cho biết, bà muốn GPIF đầu tư nhiều tài sản hơn vào trong nước, mặc dù các quan chức chính phủ giám sát quỹ này cho biết chưa có quyết định mới nào được đưa ra.

Đối với Mỹ, việc các nhà đầu tư Nhật Bản mất niềm tin vào trái phiếu kho bạc sẽ làm gia tăng áp lực tăng lên lợi suất, vốn biến động ngược chiều với giá trái phiếu. Trong một động thái can thiệp chung hiếm hoi với Tokyo để hỗ trợ đồng Yên, ông Bessent cho rằng trong tương lai, Nhật Bản nên xem xét vay đô la từ Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) thay vì bán bớt lượng trái phiếu kho bạc đang nắm giữ.

Theo số liệu của Bộ Tài chính Mỹ, Nhật Bản là quốc gia nắm giữ lượng trái phiếu kho bạc Mỹ lớn nhất, với khoảng 1,1 nghìn tỷ USD được đầu tư tính đến cuối tháng 7. Con số này đã giảm so với mức đỉnh 1,2 nghìn tỷ USD vào tháng 2, trước khi Nhật Bản thực hiện các nỗ lực hỗ trợ đồng Yên.

Các nhà phân tích và nhà đầu tư cảnh báo bất kỳ sự chuyển hướng vốn nào của Nhật Bản cũng sẽ diễn ra dần dần và phụ thuộc vào việc BoJ tiếp tục tăng lãi suất bất chấp những điểm yếu cục bộ trong nền kinh tế.

Lãi suất tăng nhẹ ở Nhật Bản có thể không đủ để thu hút các nhà đầu tư Nhật Bản mang một lượng tiền lớn về nước khi họ có thể đầu tư vào cổ phiếu công nghệ Mỹ hoặc tìm kiếm lợi suất cao hơn từ trái phiếu của các quốc gia khác, vốn vẫn cao hơn lãi suất ở Nhật Bản, một số nhà phân tích cho biết.

Một số nhà đầu tư cho rằng cần có thêm thông tin rõ ràng hơn về việc BoJ dự định nâng lãi suất chuẩn lên mức nào để thúc đẩy các nhà đầu tư Nhật Bản chuyển nhiều hơn sang tài sản trong nước.