| Ngành quỹ tìm động lực bứt tốc tới mục tiêu 5% GDP |
Chia sẻ tại Chương trình Giải thưởng Quỹ đầu tư chứng khoán Việt Nam năm 2026 - Vietnam Fund Awards 2026 (VFA 2026), bà Nguyễn Thị Hằng Nga - Tổng Giám đốc Công ty TNHH Quản lý quỹ đầu tư chứng khoán Vietcombank (VCBF) cho rằng, quỹ mở là một giải pháp quản lý tài chính thiết yếu và đã trở nên phổ biến tại nhiều thị trường trên thế giới. Trong bối cảnh không phải ai cũng có đủ thời gian và kiến thức chuyên môn để tự đầu tư, việc ủy thác tài sản cho các tổ chức chuyên nghiệp là xu hướng tất yếu.
Tuy nhiên, thị trường Việt Nam đang tồn tại khoảng cách khá lớn giữa số người trực tiếp tham gia chứng khoán và số nhà đầu tư lựa chọn quỹ mở. Trong khi toàn thị trường có khoảng 13 triệu tài khoản chứng khoán, số nhà đầu tư tham gia các quỹ mở mới chỉ hơn 700.000 người.
 |
| Các diễn giả trao đổi trong phiên thảo luận tại VFA 2026. Ảnh: Chí Cường. |
Theo bà Nga, khoảng cách này không hẳn xuất phát từ việc thị trường thiếu sản phẩm như một số nhận định. Xét các nhóm sản phẩm cơ bản, Việt Nam hiện đã có quỹ cổ phiếu, quỹ trái phiếu, quỹ cân bằng và quỹ thị trường tiền tệ. Như vậy, thị trường đã hình thành dải sản phẩm truyền thống trải từ thanh khoản, thận trọng, cân bằng đến tăng trưởng, có thể đáp ứng nhu cầu xây dựng danh mục tài sản cốt lõi của các hộ gia đình.
Vấn đề đáng lưu ý hơn nằm ở mức độ nhận biết, hiểu biết và niềm tin của nhà đầu tư đối với sản phẩm quỹ. Bà Nga ví thực tế này giống như một nhà hàng đã có tương đối nhiều món trong thực đơn, nhưng khách hàng chưa biết đến nhà hàng hoặc chưa hiểu rõ những sản phẩm sẵn có mà đã đặt vấn đề cần thêm những món mang tính cá biệt. Vì vậy, song song với phát triển sản phẩm mới, điều quan trọng là giúp nhà đầu tư tiếp cận và hiểu rõ hơn về các sản phẩm hiện hữu.
Dù vậy, dư địa đa dạng hóa sản phẩm vẫn còn rất lớn nếu so với những thị trường quốc tế có hàng nghìn, thậm chí hàng chục nghìn quỹ. Để mở rộng dải sản phẩm, một trong những điều kiện quan trọng là cải thiện nguồn hàng hóa cơ sở trên cả thị trường trái phiếu và cổ phiếu.
| Nguồn hàng trên thị trường cổ phiếu cũng còn hạn chế khi cơ cấu tập trung lớn vào ngân hàng, tài chính và bất động sản, gây khó cho việc đa dạng hóa danh mục và phát triển các quỹ theo chủ điểm như ESG, hạ tầng, công nghệ, đổi mới sáng tạo hay tăng trưởng xanh. Chuyên gia từ VCBF kỳ vọng có thêm doanh nghiệp niêm yết, cùng các cơ chế hỗ trợ, khuyến khích phù hợp để mở rộng hàng hóa cơ sở, tạo điều kiện cho công ty quản lý quỹ phát triển thêm sản phẩm phục vụ nhà đầu tư. |
Với trái phiếu, dù các quỹ trái phiếu đã phát triển khá lâu, nguồn cung tài sản đủ điều kiện đầu tư vẫn có thời điểm hạn chế. Khi lãi suất xuống thấp và dòng tiền vào quỹ tăng mạnh, các công ty quản lý quỹ có thể gặp khó khăn trong việc tìm kiếm trái phiếu niêm yết phù hợp để giải ngân. Khi dòng vốn vào lớn nhưng thiếu tài sản để đầu tư, một phần nguồn tiền của quỹ buộc phải chuyển sang tiền gửi ngân hàng.
Để tháo gỡ điểm nghẽn này, bà Nga kỳ vọng các doanh nghiệp lớn đẩy mạnh tái cấu trúc nguồn vốn và tích cực tham gia phát hành trên thị trường vốn. Việc gia tăng nguồn cung trái phiếu đủ tiêu chuẩn không chỉ mở rộng lựa chọn cho các quỹ mà còn tạo thêm điều kiện để dòng vốn dài hạn được dẫn vào khu vực doanh nghiệp.
Tiếp nối vấn đề về nguồn cung tài sản đầu tư, bà Ngô Thùy Linh - Chủ tịch HĐQT Công ty CP Chứng khoán Smart Invest (AAS) nhìn nhận, từ kinh nghiệm trực tiếp tham gia tư vấn phát hành trong giai đoạn thị trường trái phiếu tăng trưởng mạnh, nguồn cung sản phẩm trái phiếu hiện đã thu hẹp đáng kể, trong khi số lượng cổ phiếu niêm yết mới cũng còn hạn chế. Điều này phần nào ảnh hưởng đến khả năng đa dạng hóa lựa chọn đầu tư trên thị trường.
Tuy nhiên, từ góc độ một công ty chứng khoán trực tiếp tư vấn và tiếp xúc với khách hàng, bà Linh cho rằng nguồn hàng mới chỉ là một phần của bài toán. Một rào cản khác nằm ở cách nhà đầu tư nhìn nhận thị trường chứng khoán và các sản phẩm đầu tư dài hạn.
Dù hiệu quả đầu tư dài hạn của các quỹ mở được đánh giá tích cực so với việc nhà đầu tư cá nhân tự giao dịch, không ít khách hàng vẫn xem chứng khoán chủ yếu là kênh đầu tư ngắn hạn dành cho dòng tiền nhàn rỗi tạm thời. Ngược lại, phần lớn nguồn vốn dài hạn lại được phân bổ vào bất động sản do tâm lý ưu tiên tài sản hữu hình và cảm giác an tâm hơn khi nắm giữ.
Đây là đặc điểm tâm lý đã tồn tại khá lâu trên thị trường và không dễ thay đổi trong thời gian ngắn. Trong bối cảnh thị trường bất động sản bắt đầu xuất hiện những dấu hiệu suy giảm, bà Linh cho rằng đây cũng là thời điểm phù hợp để thay đổi cách tiếp cận khách hàng, từ bán từng sản phẩm riêng lẻ sang tư vấn quản lý gia sản và phân bổ đa tài sản.
Cách tiếp cận này cũng phù hợp với thực tế chứng chỉ tiền gửi và tiền gửi tiết kiệm ngân hàng vẫn là những kênh quen thuộc với nhà đầu tư Việt Nam. Thay vì chỉ giới thiệu một sản phẩm đầu tư riêng biệt, đơn vị tư vấn có thể xây dựng giải pháp tổng thể, kết hợp nhiều loại tài sản dựa trên nhu cầu, mục tiêu tài chính và mức độ chấp nhận rủi ro của từng khách hàng.
Đối với chứng chỉ quỹ, yếu tố quan trọng là gắn sản phẩm với những mục tiêu tài chính dài hạn cụ thể như tích lũy mua nhà, mua xe hoặc chuẩn bị nguồn lực cho con đi du học trong khoảng 3 - 5 năm. Khi mục tiêu, thời hạn đầu tư và khả năng chịu rủi ro được xác định rõ, nhà đầu tư sẽ có cơ sở để kiên trì với kế hoạch tài chính, thay vì nhìn chứng chỉ quỹ như một công cụ giao dịch ngắn hạn.
Từ cách tiếp cận này, công nghệ có thể trở thành một công cụ quan trọng để mở rộng khả năng tiếp cận sản phẩm quỹ. Bà Linh đề cập đến việc phát triển các hệ thống tư vấn tự động (Robo-Advisor), hỗ trợ kết nối sản phẩm phù hợp với mục tiêu tài chính và khẩu vị rủi ro của từng khách hàng. Qua đó, nhà đầu tư có thể tiếp cận quỹ mở theo một kế hoạch phân bổ tài sản bài bản hơn, thay vì lựa chọn sản phẩm đơn lẻ hoặc chạy theo diễn biến ngắn hạn của thị trường.
