“Nguy” và “cơ” của doanh nghiệp Việt Nam với Thỏa thuận Xanh EU

(TBTCO) - Theo TS. Nguyễn Thị Thu Trang - Giám đốc Trung tâm WTO và hội nhập (VCCI), mặc dù trước mắt các chính sách xanh của EU đặt ra những thách thức lớn cho xuất khẩu Việt Nam, nhưng về lâu dài, việc thực hiện chủ động thỏa thuận này mang lại nhiều cơ hội cho doanh nghiệp.
aa
“Nguy” và “cơ” của doanh nghiệp Việt Nam với Thỏa thuận Xanh EU
Nguồn: VCCI. Đồ họa: Phương Anh

PV: Triển khai Thỏa thuận Xanh, EU đang và sẽ đặt ra nhiều tiêu chuẩn xanh khắt khe khác đối với hàng hóa nhập khẩu. EU là một trong các điểm đến quan trọng hàng đầu của xuất khẩu Việt Nam. Xin bà cho biết thỏa thuận này tạo ra những thách thức gì đối với các doanh nghiệp (DN) xuất khẩu của Việt Nam?

“Nguy” và “cơ” của doanh nghiệp Việt Nam với Thỏa thuận Xanh EU

TS. Nguyễn Thị Thu Trang: Thoả thuận Xanh EU là một gói các chính sách của EU được ban hành năm 2020 để đối phó với các vấn đề khẩn cấp toàn cầu về khí hậu, thực hiện mục tiêu trung hòa khí hậu của EU đến năm 2050. Theo rà soát của chúng tôi, đến hiện tại với khoảng gần 60 hành động thực thi, thỏa thuận này tác động đến các DN xuất khẩu của Việt Nam ở 3 góc độ chính.

Thứ nhất, thỏa thuận làm gia tăng các tiêu chuẩn xanh, bền vững đối với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam sang EU (các tiêu chuẩn kỹ thuật xanh mới, hoặc sửa đổi, nâng cấp yêu cầu hoặc mở rộng diện áp dụng của các tiêu chuẩn hiện có).

Hai là, làm gia tăng trách nhiệm tài chính xanh (dưới dạng các khoản phí bổ sung phải nộp, các loại chứng chỉ trung hòa carbon phải mua…) của một số nhà sản xuất liên quan đến sản phẩm có khả năng gây ra ô nhiễm môi trường trong quá trình sản xuất khi nhập khẩu vào EU.

Cuối cùng là làm gia tăng trách nhiệm giải trình về nguồn gốc sản phẩm cũng như về các yêu cầu liên quan đến tác động của quá trình sản xuất, sử dụng, thải bỏ sản phẩm đối với môi trường.

Đáp ứng các tiêu chuẩn thông thường của EU vốn đã không phải là dễ dàng với nhiều DN. Thách thức sẽ còn lớn hơn nhiều với các tiêu chuẩn xanh mới hoặc nâng cấp theo hướng cao hơn, khắt khe và khó khăn hơn. Đằng sau tất cả các thách thức kỹ thuật này là khả năng chi trả hay đầu tư để chuyển đổi.

Với phần lớn các DN có quy mô nhỏ, siêu nhỏ, hạn chế cả về vốn, công nghệ và năng lực quản trị, lại đang trong giai đoạn kinh doanh đầy biến động như hiện tại, việc ứng phó với các thách thức từ Thỏa thuận Xanh EU là nhiệm vụ rất khó khăn.

PV: Có thể thấy, Thỏa thuận Xanh EU đặt ra rất nhiều thách thức với các DN xuất khẩu của Việt Nam. Tuy nhiên, người Việt Nam thường có câu “trong nguy có cơ”. Vậy việc tuân thủ thỏa thuận này mang lại những cơ hội nào cho các DN, thưa bà?

Ảnh minh họa

TS. Nguyễn Thị Thu Trang: Nếu có sự chuẩn bị từ sớm, việc đáp ứng các yêu cầu xanh của EU trên thực tế vẫn có thể là khả thi, với phần lớn các DN Việt Nam đã và đang xuất khẩu sang EU. Một mặt, tất cả các chính sách xanh của EU đều được công khai dự thảo và tham vấn ý kiến công chúng trong một khoảng thời gian rất dài trước khi được thông qua. Kể cả khi có hiệu lực, các chính sách này đều có lộ trình triển khai từng bước, các yêu cầu khó chỉ phải thực thi đầy đủ sau một khoảng thời gian dài.

Mặt khác, không phải mọi tiêu chuẩn xanh đều yêu cầu chi phí tuân thủ cao mà có thể là yêu cầu thay đổi trong cách thức hành động (ví dụ các yêu cầu về khai báo phát thải, về thông tin đối với sản phẩm…). Một số trường hợp, các tiêu chuẩn xanh EU được pháp luật hóa từ các tiêu chuẩn tự nguyện trước đó mà DN đã thực hiện theo yêu cầu của khách hàng, nên có thể không đòi hỏi thay đổi quá lớn với DN.

Mặc dù trước mắt các chính sách xanh của EU đặt ra những thách thức lớn cho xuất khẩu Việt Nam, nhưng về lâu dài, việc thực hiện chủ động chuyển đổi xanh một cách đồng bộ và toàn diện có thể mang lại những cơ hội cho DN. Từ góc độ thị trường, đây là cách thức tốt nhất để DN có thể đi trước một bước, tiếp cận sớm thị trường các sản phẩm xanh đầy tiềm năng của EU với tệp khách hàng có ý thức tiêu dùng xanh đang gia tăng mạnh mẽ của khu vực này.

Đồng thời, thích ứng sớm với các yêu cầu xanh ở EU cũng mang đến sự bảo đảm nhất định cho khả năng xuất khẩu của DN đi các thị trường phát triển khác cũng đang thúc đẩy các hành động tương tự EU (Hoa Kỳ, Anh, Nhật Bản, Australia…). Từ góc độ hiệu quả, chuyển đổi xanh mặc dù có thể yêu cầu đầu tư ban đầu cao nhưng trong dài hạn lại có thể giúp tiết giảm chi phí, nâng cao hiệu quả kinh doanh cho DN.

Trên bình diện vĩ mô, việc từng DN tham gia chuyển đổi xanh sẽ góp phần quan trọng thúc đẩy tiến trình chuyển đổi xanh trong nội địa nền kinh tế, từ đó đóng góp có ý nghĩa vào sự phát triển bền vững của chính Việt Nam.

PV: Bà có khuyến nghị gì cho các DN xuất khẩu của Việt Nam trong việc thích ứng và tuân thủ các quy định của Thỏa thuận Xanh EU?

TS. Nguyễn Thị Thu Trang: Trước hết, DN sản xuất, xuất khẩu Việt Nam trong các ngành bị ảnh hưởng cần theo dõi sát diễn tiến các chính sách xanh ở EU; nhận diện kịp thời, chính xác các tiêu chuẩn xanh cụ thể có liên quan tới sản phẩm của mình. Với tính chất là gói chính sách toàn diện và có lộ trình rất dài, Thỏa thuận Xanh và các chính sách, biện pháp thực thi không chỉ nhiều về số lượng, phức tạp về tính chất, mà còn liên tục phát triển qua thời gian.

Không có một bộ các tiêu chuẩn xanh chung hay một lộ trình chuyển đổi xanh thống nhất cho tất cả các loại hàng hóa xuất khẩu sang EU. Do đó, việc đầu tiên cần làm để ứng phó với các tác động của Thỏa thuận Xanh EU là chủ động tìm hiểu về thỏa thuận này để nhận biết, nắm bắt chính xác và thường xuyên cập nhật về các chính sách xanh cụ thể của EU có liên quan tới từng loại sản phẩm xuất khẩu. Đồng thời, DN có sự chuẩn bị, đầu tư và hành động từ sớm, từ xa để dần thích ứng và bảo đảm khả năng tuân thủ các yêu cầu bắt buộc khi EU áp dụng chính thức.

PV: Xin cảm ơn bà!

Nhóm các sản phẩm xuất khẩu chịu tác động mạnh

Các nhóm sản phẩm xuất khẩu của Việt Nam được dự báo sẽ chịu tác động mạnh nhất từ quá trình chuyển đổi xanh ở thị trường EU trong thời gian tới bao gồm: sản phẩm điện, điện tử, công nghệ thông tin, máy móc thiết bị, linh kiện liên quan; nông sản, thủy sản, gỗ và sản phẩm gỗ; thực phẩm các loại; dệt may, giày dép; các loại hóa chất, phân bón, pin, ắc quy; sắt thép, nhôm, xi măng; bao bì của các loại sản phẩm.

Thảo Miên

Đọc thêm

Khánh Hòa mở rộng cơ sở thu, khai thác dư địa từ các lĩnh vực kinh tế

Khánh Hòa mở rộng cơ sở thu, khai thác dư địa từ các lĩnh vực kinh tế

(TBTCO) - Trao đổi với phóng viên Báo Tài chính - Đầu tư, ông Nguyễn Ngọc Tú, Trưởng Thuế tỉnh Khánh Hòa cho biết, thu ngân sách nhà nước trên địa bàn 10 tháng năm 2026 đạt 37.543 tỷ đồng, tăng 26% so với cùng kỳ. Để tiếp tục duy trì đà tăng trưởng và tạo nguồn thu lâu dài, ngành Thuế tỉnh tập trung khai thác dư địa từ du lịch, dịch vụ, thương mại, bất động sản và kinh doanh trên nền tảng số, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý thuế, mở rộng cơ sở thu ngân sách.
Kiến tạo hành lang phát triển, tiếp sức doanh nghiệp nhỏ vươn tầm

Kiến tạo hành lang phát triển, tiếp sức doanh nghiệp nhỏ vươn tầm

(TBTCO) - Dự thảo Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa (sửa đổi) do Bộ Tài chính xây dựng đang được Chính phủ trình Quốc hội xem xét, thông qua, với định hướng chuyển từ hỗ trợ sang tạo động lực phát triển. Theo PGS.TS. Nguyễn Thường Lạng, Viện Thương mại và Kinh tế Quốc tế, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, đây là bước chuyển quan trọng, mở đường để doanh nghiệp nhỏ vươn lên quy mô lớn.
Phát triển trái phiếu địa phương cần cung ổn định và cầu dài hạn

Phát triển trái phiếu địa phương cần cung ổn định và cầu dài hạn

(TBTCO) - Quy mô trái phiếu chính quyền địa phương còn nhỏ so với toàn thị trường, trong khi nhu cầu vốn cho hạ tầng lớn. Theo ông Đỗ Lê Thành Đạt - Phó Giám đốc Khối Xếp hạng tín nhiệm và Nghiên cứu, VIS Rating, mở rộng kênh này cần nguồn cung có lộ trình, thanh khoản thứ cấp và sự tham gia của nhà đầu tư dài hạn.
Vietcombank hạ lãi vay cuối năm, gần 25.000 khách hàng hưởng lợi

Vietcombank hạ lãi vay cuối năm, gần 25.000 khách hàng hưởng lợi

(TBTCO) - Từ ngày 19/10 đến hết năm 2026, Vietcombank triển khai chương trình giảm lãi suất cho vay để hỗ trợ sản xuất, kinh doanh với mức giảm 1,5 - 2%/năm, đặc biệt khoản vay ngắn hạn ở một số lĩnh vực thiết yếu với mức giảm tới 3%/năm. Trao đổi với báo chí, ông Bạch Thành Long, Phó Tổng Giám đốc Vietcombank cho biết, song song với các giải pháp hỗ trợ về lãi suất, Vietcombank đang từng bước đẩy mạnh phương thức cho vay dựa trên dòng tiền, qua đó nâng cao khả năng tiếp cận vốn và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp trong quá trình triển khai hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Đa dạng hàng hóa, mở rộng lựa chọn cho nhà đầu tư

Đa dạng hàng hóa, mở rộng lựa chọn cho nhà đầu tư

(TBTCO) - Sau khi được FTSE Russell nâng lên nhóm thị trường mới nổi thứ cấp, thị trường chứng khoán Việt Nam có thêm cơ hội thu hút dòng vốn trong và ngoài nước. Trao đổi với Báo Tài chính - Đầu tư, ông Nguyễn Minh Hoàng, Giám đốc phân tích Công ty cổ phần Chứng khoán Nhất Việt (VFS) cho rằng, để tận dụng cơ hội này, thị trường cần đưa thêm doanh nghiệp có chất lượng lên sàn, tạo thuận lợi cho hoạt động huy động vốn và phát triển các sản phẩm đáp ứng nhu cầu đầu tư, phòng ngừa rủi ro.
Chính phủ đồng hành, chia sẻ khó khăn với doanh nghiệp

Chính phủ đồng hành, chia sẻ khó khăn với doanh nghiệp

(TBTCO) - Trao đổi với phóng viên Báo Tài chính - Đầu tư, TS. Nguyễn Đình Chiến - Phó Trưởng khoa Thuế và Hải quan (Học viện Tài chính) nhấn mạnh, Nghị định 398/2026/NĐ-CP quy định việc giảm 30% số thuế thu nhập cá nhân và thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp của kỳ tính thuế năm 2026 và 2027 cho các đối tượng có doanh thu hằng năm không quá 10 tỷ đồng. Đây là một quyết sách kịp thời, thể hiện sự đồng hành sát sao của Chính phủ đối với khu vực kinh tế cơ sở.
Hoàn thiện thể chế, khơi thông nguồn lực cho thị trường vốn

Hoàn thiện thể chế, khơi thông nguồn lực cho thị trường vốn

(TBTCO) - Việc cắt giảm thủ tục hành chính, đơn giản hóa điều kiện huy động vốn và hoàn thiện cơ sở pháp lý cho các sản phẩm, dịch vụ mới được kỳ vọng tạo thêm động lực phát triển thị trường chứng khoán. Trao đổi với Báo Tài chính - Đầu tư, ông Nguyễn Kim Long, Giám đốc bộ phận Luật và Kiểm soát Tuân thủ, Công ty cổ phần Chứng khoán SSI cho rằng, cải cách thủ tục cần gắn với nâng cao tính minh bạch, trách nhiệm của các chủ thể và hiệu quả giám sát thị trường.
Phát triển kinh tế biển: Mở không gian tăng trưởng mới từ doanh nghiệp và công nghệ

Phát triển kinh tế biển: Mở không gian tăng trưởng mới từ doanh nghiệp và công nghệ

(TBTCO) - Nghị quyết số 20-NQ/TW, ngày 28/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh đặt ra yêu cầu đổi mới tư duy, khai thác hiệu quả không gian biển quốc gia và phát huy các động lực tăng trưởng mới. Theo PGS.TS Nguyễn Hữu Dũng, Chủ tịch Hiệp hội Nuôi biển Việt Nam (VSA), để hiện thực hóa mục tiêu trở thành quốc gia biển mạnh, cần lấy doanh nghiệp làm chủ thể, công nghệ tiên tiến làm động lực và tích hợp đa ngành làm phương thức phát triển.
Xem thêm

Mới nhất Đọc nhiều