PV: Ông bình luận gì về con số tăng trưởng của Việt Nam trong 6 tháng đầu năm 2026?

TS. Nguyễn Quốc Việt

TS. Nguyễn Quốc Việt: Tăng trưởng GDP 6 tháng đầu năm đạt 8,18% - mức cao nhất kể từ năm 2011 - không chỉ là một con số ấn tượng, mà còn phản ánh hiệu quả của quá trình điều hành kinh tế vĩ mô trong bối cảnh thế giới đầy biến động.

Điểm nổi bật nhất là Việt Nam đã giữ vững được ổn định kinh tế vĩ mô. Đây không chỉ là mục tiêu chiến lược dài hạn, mà còn đóng vai trò như một “mỏ neo”, giúp nền kinh tế vượt qua những “cơn gió ngược” trong 6 tháng đầu năm, đặc biệt là các cú sốc về giá năng lượng, logistics và chi phí đầu vào do căng thẳng địa chính trị và xung đột tại Trung Đông.

Mặc dù chịu áp lực lớn từ bên ngoài, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân 6 tháng đầu năm vẫn được kiểm soát ở mức 4,38%, trong ngưỡng mục tiêu. Điều đó cho thấy Chính phủ đã duy trì được một “vùng đệm” an toàn để vừa ổn định kinh tế vĩ mô, vừa tạo dư địa thúc đẩy tăng trưởng trong những tháng cuối năm.

Sự ổn định này cũng góp phần củng cố niềm tin của nhà đầu tư và tạo sức hấp dẫn đối với các dòng vốn quốc tế. Minh chứng là vốn FDI thực hiện đạt mức kỷ lục 13,03 tỷ USD, trong khi vốn đăng ký mới tăng tới 61% so với cùng kỳ năm 2025. Đây là nền tảng quan trọng để bảo đảm chất lượng cũng như tính bền vững của tăng trưởng trong trung và dài hạn.

PV: Theo ông, điều gì đã tạo lực đẩy cho những kết quả tích cực này?

TS. Nguyễn Quốc Việt: Theo tôi, có ba động lực quan trọng tạo nên kết quả tăng trưởng tích cực trong nửa đầu năm.

Thứ nhất là sự điều hành quyết liệt, linh hoạt của Chính phủ, đặc biệt là những nỗ lực “giải nén” thể chế, tháo gỡ các điểm nghẽn của môi trường đầu tư, kinh doanh, vừa củng cố niềm tin của nhà đầu tư nước ngoài, vừa khuyến khích khu vực doanh nghiệp trong nước mở rộng hoạt động. Số doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động tăng khoảng 18% so với cùng kỳ là một tín hiệu rất tích cực.

Thứ hai, Chính phủ đã định vị đúng vai trò của đầu tư công như một nguồn “vốn mồi”. Việc tập trung nguồn lực cho các dự án hạ tầng chiến lược đã tạo nền tảng cho tăng trưởng dài hạn, đồng thời dẫn dắt và kích hoạt các dòng vốn đầu tư của khu vực tư nhân.

Thứ ba là sự phối hợp đồng bộ giữa chính sách tài khóa và tiền tệ. Chính sách tài khóa được mở rộng có trọng tâm, trọng điểm thông qua các giải pháp giảm thuế, phí, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, trong khi chính sách tiền tệ được điều hành chủ động, linh hoạt, góp phần duy trì thanh khoản và hỗ trợ sản xuất, kinh doanh.

Nguồn: Cục Thống kê. Đồ họa: Phương Anh

PV: Để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng cả năm, theo tính toán, GDP 6 tháng cuối năm cần tăng khoảng 11,7 - 11,9% - mức rất cao so với nhiều năm gần đây. Điều gì sẽ tạo động lực then chốt để Việt Nam đạt được mục tiêu, thưa ông?

TS. Nguyễn Quốc Việt: Có thể nói, mục tiêu đặt ra là rất cao trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều bất ổn. Tuy nhiên, Nghị quyết số 168/2026/NQ-CP đã cụ thể hóa mục tiêu này bằng các chỉ tiêu và trách nhiệm rõ ràng cho từng bộ, ngành, địa phương. Vì vậy, đây không còn là một khẩu hiệu mà là một “mệnh lệnh phát triển”.

Để đạt được mục tiêu, theo tôi, trước hết, phải khơi thông nội lực của khu vực kinh tế tư nhân - động lực quan trọng nhất của nền kinh tế. Điều quan trọng là tiếp tục tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, tạo niềm tin để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư và mở rộng sản xuất.

Bên cạnh đó, cần tận dụng tốt các động lực tăng trưởng hiện có như xuất khẩu công nghệ cao và sự phục hồi của du lịch quốc tế. Đây cũng là cơ hội để phát triển công nghiệp hỗ trợ và các dịch vụ có giá trị gia tăng cao như logistics, năng lượng và dịch vụ kinh doanh.

Ngoài ra, việc đa dạng hóa thị trường xuất khẩu nông sản sẽ vừa góp phần bảo đảm an ninh kinh tế, vừa tạo thêm dư địa tăng trưởng cho khu vực nông nghiệp.

Một động lực rất quan trọng khác là đầu tư công. Nếu tiếp tục đẩy nhanh giải ngân các dự án trọng điểm, đầu tư công sẽ phát huy vai trò “vốn mồi”, dẫn dắt đầu tư tư nhân và tạo hiệu ứng lan tỏa đối với tăng trưởng trong những tháng cuối năm.

PV: Ông có thể phân tích kỹ hơn về những khó khăn, thách thức đối với mục tiêu tăng trưởng của Việt Nam trong 6 tháng cuối năm?

TS. Nguyễn Quốc Việt: Theo tôi, đây là mục tiêu đầy thách thức nhưng không phải là không có cơ sở. Quan trọng là chúng ta phải nhìn thẳng vào những lực cản của nền kinh tế để có giải pháp ứng phó phù hợp.

Từ bên ngoài, kinh tế toàn cầu vẫn đối mặt với nhiều bất định khi căng thẳng địa chính trị, xung đột thương mại và cạnh tranh công nghệ chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Trong khi đó, nhiều ngân hàng trung ương lớn vẫn duy trì mặt bằng lãi suất cao, làm suy yếu nhu cầu tiêu dùng và đầu tư trên thế giới. Điều này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến xuất khẩu và tăng trưởng của Việt Nam trong những tháng cuối năm.

Một thách thức không nhỏ là áp lực đối với ổn định kinh tế vĩ mô. Sáu tháng đầu năm, Việt Nam ghi nhận nhập siêu hàng hóa khoảng 16,6 tỷ USD, cùng với thâm hụt thương mại dịch vụ hơn 5 tỷ USD. Một phần nguyên nhân là doanh nghiệp tăng nhập khẩu máy móc, thiết bị và nguyên liệu để phục vụ các đơn hàng cuối năm cũng như các dự án đầu tư mới. Tuy nhiên, mức nhập siêu lớn vẫn tạo sức ép đáng kể lên tỷ giá, dự trữ ngoại hối và việc điều hành chính sách tiền tệ trong thời gian tới.

Bên cạnh đó là áp lực lạm phát. CPI bình quân 6 tháng đầu năm đã ở mức 4,38%, trong khi lạm phát cơ bản tăng 4,12%, cho thấy áp lực giá cả vẫn khá dai dẳng. Đây sẽ là bài toán không dễ đối với việc phối hợp giữa chính sách tài khóa và tiền tệ nhằm vừa kiểm soát lạm phát, vừa hỗ trợ tăng trưởng.

“Sức khỏe” của khu vực doanh nghiệp cũng là điều đáng quan tâm. Mặc dù số doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động tiếp tục tăng, nhưng số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường cũng ở mức rất lớn, gần tương đương số gia nhập. Điều đó phản ánh chi phí đầu vào vẫn cao, khả năng tiếp cận vốn, đất đai và thị trường còn nhiều khó khăn.

Vì vậy, trọng tâm trong 6 tháng cuối năm phải là tiếp tục “giải nén” cải cách thể chế theo đúng tinh thần chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Cải cách cần đi vào thực chất, không chỉ cắt giảm thủ tục hành chính mà còn giảm chi phí tuân thủ, loại bỏ những quy định chồng chéo và hạn chế phát sinh các rào cản đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Bên cạnh đó, cần tiếp tục mở rộng thị trường xuất khẩu, kích thích tiêu dùng trong nước và tận dụng sự phục hồi của du lịch quốc tế để tạo thêm đầu ra cho doanh nghiệp. Trong bối cảnh cầu thế giới có thể suy giảm, việc phát huy sức mua của thị trường trong nước sẽ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với tăng trưởng.

PV: Xin cảm ơn ông!