Tháo gỡ vướng mắc với nhà ở thương mại góp phần tăng thu ngân sách và khơi thông thị trường bất động sản. Ảnh minh họa

Không hợp thức hóa sai phạm của nhà đầu tư

Theo dự thảo Nghị quyết, Chính phủ đề xuất thí điểm mở rộng đất nông nghiệp, phi nông nghiệp làm dự án nhà thương mại qua thỏa thuận trên phạm vi cả nước. Ông Mai Văn Hải - Phó Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Thanh Hóa cho rằng như vậy là quá rộng, không đảm bảo tính chất “thí điểm”. Do vậy, quan điểm của ông Hải là chỉ nên áp dụng ở một số tỉnh, thành đang có dự án vướng mắc.

Cần có cơ chế tháo gỡ Cử tri đặt câu hỏi tại sao Quốc hội không có cơ chế gì để thí điểm, tháo gỡ cho các vướng mắc của nhà ở xã hội mà chỉ hướng tới nhà ở thương mại? Chúng tôi cho rằng đây là vấn đề rất đáng cân nhắc. Ông Nguyễn Công Long - Đại biểu Quốc hội (Đoàn Đồng Nai)

Tuy nhiên, nhiều đại biểu Quốc hội lại không đồng tình với ý kiến này. Đại biểu Phạm Văn Hoà (Đồng Tháp) cho rằng cần áp dụng thí điểm chính sách chuyển đổi đất qua thỏa thuận này trong phạm vi cả nước. Bởi nếu thí điểm ở vài địa phương sẽ dẫn tới cơ chế xin cho, "rất nguy hiểm". Song đại biểu Phạm Văn Hoà cũng lưu ý không phải dự án nào cũng cho thí điểm mở rộng diện đất được thỏa thuận làm nhà ở thương mại. Ví dụ, dự án đang vướng sai phạm, chưa xử lý khắc phục thì không được áp dụng.

"Chúng ta không hợp thức hóa sai phạm của nhà đầu tư. Nhưng với các trường hợp đặc thù, đặc biệt cũng cần được xem xét, tháo gỡ pháp lý" - đại biểu Hòa nói và bổ sung ý rằng Nhà nước sẽ thu được tiền sử dụng đất, thị trường bất động sản khơi thông, người dân yên tâm có nhà ở khi số dự án này được gỡ khó.

Nêu quan điểm, ông Trịnh Xuân An - đại biểu Quốc hội đoàn Đồng Nai, Ủy viên thường trực Ủy ban Quốc phòng an ninh bày tỏ sự nhất trí với đại biểu Phạm Văn Hòa. “Chúng ta thí điểm Nghị quyết này trên phạm vi toàn quốc nhưng không phải là thí điểm mang tính chất đại trà, chung chung” - ông An nói thêm.

Làm rõ ý kiến của mình, đại biểu tỉnh Đồng Nai cho rằng thí điểm trên phạm vi toàn quốc nhưng các dự án, các tiêu chí phải đáp ứng các điều kiện và các điều khoản cụ thể của Nghị quyết. Đây là cách thiết kế khá hợp lý và cũng rất chặt chẽ, nhất là phải gắn với quy hoạch đô thị.

Thay mặt cơ quan soạn thảo, Bộ trưởng Tài nguyên và Môi trường Đỗ Đức Duy giải trình rằng, bản chất việc thí điểm mở rộng đất lần này là bổ sung hình thức tiếp cận đất đai trong làm nhà ở thương mại. Theo Luật Đất đai 2024, các dự án được Nhà nước thu hồi đất để đấu giá, đấu thầu phải là các khu đô thị quy mô từ 20ha trở lên, đồng bộ về hạ tầng kỹ thuật, xã hội và nhà ở. Nói cách khác, dự án dưới 20ha sẽ không thuộc diện Nhà nước thu hồi đất hay được nhận chuyển quyền sử dụng, nếu dự án không có diện tích đất ở.

Theo Bộ trưởng, vướng mắc này xảy ra ở tất cả địa phương, nhất là các nơi không có dự án bất động sản quy mô từ 20 ha trở lên. Vì thế, cho thí điểm chính sách mở rộng loại đất làm nhà ở thương mại qua thỏa thuận chuyển quyền sử dụng trên cả nước "mới đảm bảo công bằng, khắc phục tình trạng xin - cho".

Lo ngại thu gom đất lúa, đất rừng

Một băn khoăn nữa cũng được nhiều đại biểu Quốc hội nhắc tới là lo ngại tình trạng thu gom đất lúa, đất rừng để làm nhà ở thương mại. Đại biểu Quốc hội Nguyễn Công Long (đoàn Đồng Nai) cho biết, trong tài liệu đã đánh giá tất cả những hệ lụy tiêu cực, ví dụ như chuyện đầu cơ đất đai, tình trạng mua gom đất đai chờ lên giá, thu gom đất nông nghiệp,.. Theo đại biểu, câu chuyện thu gom đất nông nghiệp đã diễn ra hàng chục năm nay. Đây là điều đáng quan ngại cần phải để ý và kiểm soát. “Chúng ta làm sao ngăn chặn được nguy cơ này, vẫn đảm bảo phát triển một cách lành mạnh và đặc biệt là chúng ta phải coi trọng, không để tình trạng thu gom và chuyển đất lúa, đất rừng, đất sản xuất, bởi vì tình trạng này rất nguy hiểm” - đại biểu Nguyễn Công Long nhấn mạnh.

Làm rõ việc đảm bảo an ninh lương thực, bảo vệ đất trồng lúa, đất trồng rừng, Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Đỗ Đức Duy khẳng định vấn đề này được kiểm soát chặt chẽ ngay từ khâu lập quy hoạch sử dụng đất quốc gia cho đến quy hoạch sử dụng đất cấp tỉnh cũng như lập quy hoạch xây dựng, quy hoạch đô thị. Trong các quy hoạch, kế hoạch đã xác định có bao nhiêu diện tích đất nông nghiệp được chuyển mục đích sang phi nông nghiệp để thực hiện các dự án phát triển kinh tế - xã hội, trong đó bao gồm cả các diện tích đất để thực hiện các dự án theo nghị quyết này cũng như các dự án phát triển nhà ở thương mại theo quy định của Luật Đất đai năm 2024.

Như vậy, dù thực hiện theo Luật Đất đai hay thực hiện theo cơ chế thí điểm của Nghị quyết này thì tất cả các dự án đấy đều phải tuân thủ quy hoạch và quy hoạch đó đã phải bảo đảm việc giữ ổn định 3,5 triệu hecta đất lúa và bảo đảm độ che phủ rừng ổn định là 42%.