Cánh cửa đã mở

Rạng sáng ngày 8/10/2025 (theo giờ Hà Nội), FTSE Russell công bố Việt Nam đáp ứng toàn bộ các tiêu chí và được nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp. Hội đồng Quản trị Chỉ số FTSE Russell (Index Governance Board - IGB) ghi nhận những nỗ lực và thành quả của cơ quan quản lý thị trường Việt Nam trong quá trình phát triển và hiện đại hóa thị trường, đồng thời xác nhận Việt Nam đã đáp ứng đầy đủ các tiêu chí trong Khung phân loại thị trường cổ phiếu FTSE. Theo quyết định này, việc nâng hạng sẽ có hiệu lực chính thức vào ngày 21/9/2026, cùng với đợt rà soát giữa kỳ dự kiến diễn ra vào tháng 3/2026.

Trước đó, Việt Nam được xếp loại là thị trường cận biên và đưa vào danh sách theo dõi nâng hạng từ tháng 9/2018. Một quá trình cải cách nhiều năm với trọng tâm là hiện đại hóa hạ tầng, hoàn thiện khung pháp lý và cải thiện khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài đã được triển khai với nhiều nỗ lực, đặc biệt trong giai đoạn 2024 - 2025.

Thị trường chứng khoán Việt Nam và bước ngoặt nâng hạng
Thị trường chứng khoán Việt Nam tiếp tục khẳng định vai trò là kênh huy động vốn trung - dài hạn quan trọng của nền kinh tế. Ảnh: An Thư

Về hạ tầng, hệ thống giao dịch KRX chính thức vận hành từ ngày 5/5/2025, mở đường cho việc phát triển các sản phẩm mới và nâng cao năng lực xử lý giao dịch của thị trường.

Về khung pháp lý, Thông tư số 68/2024/TT-BTC cho phép áp dụng cơ chế thanh toán không yêu cầu ký quỹ trước đối với nhà đầu tư tổ chức nước ngoài cùng lộ trình công bố thông tin bằng tiếng Anh đối với các tổ chức niêm yết. Trong năm 2025, Thông tư số 03/2025/TT-NHNN và Thông tư số 25/2025/TT-NHNN tiếp tục được ban hành, tháo gỡ rào cản cho dòng vốn ngoại khi xóa bỏ yêu cầu hợp pháp hóa lãnh sự, công nhận kết nối SWIFT và cho phép ngân hàng lưu ký toàn cầu quản lý tài khoản của nhà đầu tư nước ngoài.

Trong bối cảnh kinh tế quốc tế diễn biến phức tạp, tác động mạnh đến các thị trường tài chính toàn cầu, thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn duy trì ổn định, tiếp tục khẳng định vai trò là kênh huy động vốn trung - dài hạn quan trọng của nền kinh tế. Thị trường chứng khoán Việt Nam tính tới thời điểm này được đánh giá là thị trường rất sôi động và có mức tăng trưởng hàng đầu khu vực, cũng như trên thế giới.

Bà Vũ Thị Chân Phương - Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước

Bên cạnh đó, Nghị định số 245/2025/NĐ-CP sửa đổi Nghị định số 155/2020/NĐ-CP đã bổ sung nhiều quy định quan trọng, từ việc tạo thuận lợi trong xác định tư cách nhà đầu tư chuyên nghiệp nước ngoài, rút ngắn thời gian đưa chứng khoán mới chào bán vào giao dịch, đến việc không cho phép tỷ lệ sở hữu nước ngoài tối đa thấp hơn mức quy định của pháp luật và các cam kết quốc tế.

Tuy vậy, nâng hạng không phải là đích đến cuối cùng. Theo ông Bùi Hoàng Hải - Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN), đây là một cột mốc trên hành trình dài, với mục tiêu cao nhất vẫn là nâng cao hiệu quả của thị trường chứng khoán trong huy động và phân bổ vốn. Những cải cách trong thời gian qua không chỉ để đáp ứng các tiêu chuẩn, mà còn hướng tới mục tiêu nâng cao tính minh bạch, chuẩn hóa hoạt động thị trường và cải thiện trải nghiệm của nhà đầu tư. Cùng với đó, năng lực hệ thống giao dịch, thanh toán được tăng cường hay kế hoạch vận hành cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP) từ quý I/2027 đều nhằm đáp ứng khối lượng giao dịch lớn và triển khai sản phẩm mới trên thị trường.

“Hàng hóa” chất cho sân chơi mới

Trước mắt, với việc được nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp, dự kiến, các cổ phiếu Việt Nam sẽ chiếm tỷ trọng khoảng 0,34% trong rổ FTSE Emerging All Cap và 0,22% trong FTSE Emerging Index; 0,04% tại rổ FTSE Global All Cap và 0,02% trong FTSE All-World.

Dòng vốn ngoại từ các quỹ ETF thụ động được phân bổ vào các cổ phiếu Việt Nam, theo ước tính của Công ty Chứng khoán MB, khoảng 500 triệu USD; thậm chí có thể lớn hơn, khoảng 1 - 2 tỷ USD, theo dự báo của Công ty Chứng khoán Vietcap. Bên cạnh đó, thị trường còn có cơ hội đón dòng vốn đầu tư từ các quỹ chủ động, dự báo lên tới 5 - 6 tỷ USD, khi việc nâng hạng chính thức có hiệu lực vào ngày 21/9/2026.

Nếu như việc nâng hạng là bước chuyển cho thị trường chứng khoán, thì chất lượng “hàng hóa” niêm yết chính là yếu tố quyết định mức độ hấp thụ dòng vốn và chiều sâu của sân chơi mới. Những ngày cuối năm 2025, sàn HoSE đón thêm cổ phiếu MCH của Masan

Consumer. “Tân binh” đến từ sàn UPCoM nhanh chóng lọt top 7 doanh nghiệp có vốn hóa lớn nhất sàn. Phía doanh nghiệp cho biết, việc niêm yết trên sàn giao dịch lớn nhất Việt Nam sẽ giúp nâng cao đáng kể tính minh bạch, khả năng tiếp cận nhà đầu tư và thanh khoản cổ phiếu MCH, hướng tới thu hút nhóm nhà đầu tư dài hạn, ưu tiên kết hợp giữa lợi suất cổ tức cao và tăng trưởng bền vững.

Có thể sớm hoàn thiện mô hình nhà môi giới toàn cầu

Mô hình môi giới toàn cầu đã hiện hữu tại Việt Nam. Tuy nhiên, các quỹ mô phỏng chỉ số toàn cầu đã yêu cầu một vài điều chỉnh, như gỡ bỏ yêu cầu ký hợp đồng mở tài khoản với các công ty chứng khoán trong nước. Các cơ quan quản lý ủng hộ những thay đổi trên và đang làm việc tích cực với FTSE Russell.

Theo nhận định của các chuyên gia từ Công ty Chứng khoán Vietcap, đợt đánh giá giữa kỳ tháng 3/2026 sẽ chỉ đơn thuần là một bước thủ tục để đánh giá tình trạng của mô hình công ty chứng khoán toàn cầu.

Không chỉ cổ phiếu MCH, thời gian qua, thị trường ghi nhận ngày càng nhiều doanh nghiệp lựa chọn IPO hoặc chuyển sàn để tham gia sâu hơn vào thị trường cổ phiếu niêm yết, như một loạt công ty chứng khoán lớn VPBankS, VPS, TCBS. Danh sách các thương vụ IPO tiềm năng trong giai đoạn 2026 - 2027 có thể xuất hiện nhiều “gương mặt” đáng chú ý khác như Hạ tầng Gelex, Điện Máy Xanh, chuỗi nhà thuốc Long Châu, C.P. Việt Nam, Golden Gate, Viettel IDC, Thaco Auto hay MoMo..., với tổng giá trị ước tính khoảng 47 tỷ USD.

Bên cạnh đó, “hàng hóa” mới cho thị trường còn đến từ những thay đổi trong cơ chế đối với doanh nghiệp nhà nước. Trong báo cáo gần đây, chuyên gia của Công ty Chứng khoán MB dự báo, nhóm doanh nghiệp niêm yết có vốn nhà nước sẽ là tâm điểm mới cho năm 2026, đặc biệt với các thương vụ thoái vốn đáng chú ý.

Tương tự động lực mạnh mẽ từ Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, nghị quyết về kinh tế nhà nước dự kiến ban hành trong năm 2026 được kỳ vọng tạo cơ chế linh hoạt cho các doanh nghiệp có vốn nhà nước trong việc tái cấu trúc, mở rộng hợp tác đầu tư, qua đó nâng cao hiệu quả hoạt động và năng lực quản trị.

Các thương vụ thoái vốn đáng chú ý trong giai đoạn tới có thể kể đến như tại Viglacera (VGC), Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR), PVI, Cảng Sài Gòn (SGP), Domesco (DMC)... Ngoài ra, việc hoàn tất định giá lại tài sản khu bay thuộc sở hữu nhà nước tại Tổng Công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) trong năm 2026 sẽ tạo cơ sở để doanh nghiệp này tăng vốn và đủ điều kiện chuyển từ sàn UPCoM sang niêm yết chính thức trên sàn HoSE.

Với cú hích nâng hạng, dòng vốn ngoại thực tế không dành cho tất cả. Điển hình như với bộ chỉ số FTSE Global All-cap, doanh nghiệp cần đáp ứng một loạt tiêu chí để được lựa chọn, như quy mô vốn hóa (lớn hơn 165 triệu USD), tỷ lệ freefloat (lớn hơn 10%), thanh khoản (thuộc top 85% thị trường) cùng các điều kiện về “room” ngoại, không bị hạn chế và kiểm soát. Câu chuyện nâng hạng sẽ xác định lại vị thế thị trường chứng khoán Việt Nam trên bản đồ tài chính toàn cầu. Tuy nhiên, điều quan trọng hơn là khả năng biến bước ngoặt này thành động lực phát triển thực chất, thông qua việc nâng cao chất lượng hàng hóa và cải thiện chuẩn mực quản trị doanh nghiệp.