Khẳng định vai trò của ngành quỹ trong cấu trúc thị trường vốn

Cú hích từ chính sách

Năm 2025 đánh dấu giai đoạn tăng tốc nhằm cụ thể hóa các định hướng đã được đặt ra đối với ngành quỹ, với các chính sách quan trọng được ban hành. Trọng tâm là Đề án Tái cấu trúc nhà đầu tư và phát triển ngành quỹ đầu tư chứng khoán được phê duyệt ngày 12/9/2025, cùng Thông tư số 136/2025/TT-BTC (Thông tư 136) sửa đổi, bổ sung Thông tư số 98/2020/TT-BTC, có hiệu lực từ giữa tháng 2/2026.

Một trong những thay đổi lớn tại Thông tư 136 là việc lần đầu tiên quỹ đầu tư công cụ thị trường tiền tệ và quỹ đầu tư trái phiếu hạ tầng đã được đưa vào khung pháp lý chính thức. Theo bà Nguyễn Ngọc Anh - Tổng Giám đốc Công ty TNHH Quản lý Quỹ SSI (SSIAM), đây là hai loại hình quỹ mới được mong đợi và đều có tiềm năng khả quan với các tệp khách hàng riêng biệt.

Quỹ thị trường tiền tệ có kỳ hạn ngắn, yêu cầu cao về thanh khoản và cạnh tranh trực tiếp với tiền gửi ngân hàng; còn quỹ trái phiếu hạ tầng mang tính trung - dài hạn, phù hợp với nhà đầu tư tổ chức có khả năng gắn bó lâu dài. Tuy nhiên, bà Ngọc Anh cũng nhấn mạnh, để sản phẩm quỹ thành công, thị trường cơ sở phải đủ lớn và có thanh khoản tốt để tiền huy động được có thể giải ngân, đặc biệt với quỹ thị trường tiền tệ.

Nguồn: Đề án Tái cấu trúc nhà đầu tư và phát triển ngành quỹ đầu tư chứng khoán. Đồ họa: Phương Anh

Từ góc nhìn của một trong những tổ chức quản lý dòng vốn ngoại lớn vào Việt Nam, ông Brook Taylor - Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Quản lý Quỹ VinaCapital cũng cho rằng, việc bổ sung hai loại hình quỹ trên là bước tiến quan trọng. Điều này giúp hoàn thiện cấu trúc sản phẩm của thị trường vốn Việt Nam theo hướng tiệm cận thông lệ quốc tế, nhất là quỹ thị trường tiền tệ. Sản phẩm phổ biến tại nhiều thị trường phát triển trên sẽ giúp sử dụng hiệu quả dòng tiền nhàn rỗi của nhà đầu tư và tăng tính kết nối giữa hệ thống ngân hàng và thị trường vốn.

Ngoài ra, theo ông Nghiêm Xuân Huy - Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Chứng khoán Finhay (tổ chức đang phân phối các chứng chỉ quỹ), có nhiều thay đổi đang tạo thuận lợi nhiều hơn cho nhà đầu tư. Tới đây, việc cho phép sử dụng tài khoản chứng khoán làm nơi nhận tiền bán chứng chỉ quỹ, thay vì phải chuyển về ngân hàng như trước, sẽ giúp trải nghiệm của nhà đầu tư trở nên xuyên suốt hơn, hỗ trợ việc quản trị danh mục đầu tư linh hoạt.

Cùng đó, tại Thông tư 136, lần đầu tiên cơ chế phòng vệ thanh khoản đối với quỹ mở đã được đưa vào, giúp quản trị rủi ro mang tính phòng ngừa, góp phần ổn định thị trường và bảo vệ nhà đầu tư dài hạn.

Kỳ vọng nâng tầm kênh dẫn vốn

Những năm qua, ngành quản lý quỹ Việt Nam đã có mức tăng trưởng đáng ghi nhận. Tính đến cuối tháng 9/2025, toàn ngành có 43 công ty quản lý quỹ với 126 quỹ đang hoạt động, trong đó quỹ đại chúng chiếm đa số (91 quỹ). Tỷ suất lợi nhuận trung bình của các quỹ vượt trội so với lãi suất tiền gửi ngân hàng.

Tổng giá trị tài sản quản lý (AUM) của ngành quỹ khoảng 806.000 tỷ đồng, gần gấp đôi so với cuối năm 2020. So với tiềm năng, ngành quỹ Việt Nam vẫn còn dư địa rất lớn khi AUM chỉ tương đương 6 - 6,5% GDP, thấp hơn nhiều so với Thái Lan hay Malaysia. Xét về tổng giá trị tài sản ròng (NAV), dù đã tăng khoảng 88% so với cuối năm 2020 và đạt gần 106.000 tỷ đồng, NAV ngành quỹ chỉ tương đương khoảng 0,84% GDP năm 2025. Con số này còn khoảng cách lớn so với mục tiêu 5% đặt ra cho năm 2030.

Tuy nhiên, theo ông Brook Taylor, Đề án Tái cấu trúc nhà đầu tư và phát triển ngành quỹ đầu tư chứng khoán, cùng với việc ban hành Thông tư 136 sẽ tạo ra những thay đổi quan trọng đối với ngành quản lý quỹ Việt Nam trong 3 - 5 năm tới.

Trước hết, là sự chuyển dịch cơ cấu nhà đầu tư, từ chỗ nhà đầu tư cá nhân ngắn hạn chiếm ưu thế sang nhà đầu tư dài hạn dẫn dắt thị trường, thông qua việc khuyến khích các sản phẩm quỹ đa dạng, minh bạch và phù hợp hơn với từng “khẩu vị” rủi ro. Điều này giúp giảm tính chu kỳ và biến động mạnh của thị trường.

Bên cạnh đó, Thông tư 136 thiết lập các chuẩn mực mới về quản lý thanh khoản, kiểm soát rủi ro và công bố thông tin, buộc các công ty quản lý quỹ nâng cao năng lực quản trị nội bộ, hệ thống đo lường rủi ro và kỷ luật đầu tư. Điều này góp phần nâng mặt bằng chất lượng toàn ngành. Thông tư cũng làm rõ khung pháp lý cho các sản phẩm mới và sản phẩm quỹ mở hiện hữu, giúp đa dạng hóa sản phẩm, đáp ứng nhu cầu của nhà đầu tư và nhu cầu huy động vốn của nền kinh tế. Hơn hết, việc hoàn thiện khung pháp lý theo hướng tiệm cận thông lệ quốc tế được kỳ vọng củng cố niềm tin của nhà đầu tư, đặc biệt là nhà đầu tư tổ chức trong và ngoài nước, tạo điều kiện để dòng vốn dài hạn tham gia sâu hơn.

Về dài hạn, bà Nguyễn Ngọc Anh cho rằng, định hướng dần nới lỏng và mở rộng đối với ngành quản lý quỹ sẽ làm gia tăng mức độ cạnh tranh, với lợi thế thuộc về những công ty có danh mục sản phẩm đa dạng, hệ sinh thái tài chính đồng bộ và khả năng tiếp cận tệp khách hàng rộng. Đây cũng là tiền đề để thị trường quỹ mang lại nhiều giá trị hơn cho các nhà đầu tư.

Tại một hội nghị ngành quỹ tổ chức giữa tháng 10/2025, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng đã nhấn mạnh một trong những nhiệm vụ cần tập trung thực hiện thời gian tới là hoàn thiện quy định pháp lý, cụ thể là việc hướng dẫn hoạt động của các quỹ đầu tư chứng khoán, quỹ hưu trí tự nguyện. Bước sang năm 2026, chính sách đã mở đường và sẽ tiếp tục được hoàn thiện. Vấn đề còn lại là khả năng hiện thực hóa, để những cú hích từ năm 2025 thực sự trở thành động lực nâng tầm vai trò của ngành quỹ trong cấu trúc thị trường vốn Việt Nam.

Ông Brook Taylor - Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Quản lý Quỹ VinaCapital: Ngành quỹ sẽ từng bước khẳng định vị thế “Trong 3 - 5 năm tới, chúng tôi kỳ vọng ngành quỹ sẽ từng bước khẳng định vị thế là kênh dẫn vốn trung và dài hạn quan trọng của nền kinh tế, bổ trợ cho hệ thống ngân hàng và đóng góp tích cực vào sự phát triển bền vững của thị trường vốn”.

Bà Nguyễn Ngọc Anh - Tổng Giám đốc Công ty TNHH Quản lý Quỹ SSI: Thúc đẩy ngành quỹ phát triển hơn nữa “Đề án Tái cấu trúc nhà đầu tư và phát triển ngành quỹ đầu tư chứng khoán và Thông tư số 136/2025/TT-BTC được hoàn thiện trong cùng một năm cho thấy quyết tâm và sự khẩn trương của cơ quan quản lý trong việc thúc đẩy sự thay đổi của thị trường chứng khoán. Chúng tôi đang tiếp tục cùng với cơ quan quản lý nghiên cứu những thay đổi trong dài hạn để thúc đẩy ngành quỹ phát triển hơn nữa”.