Một buổi sáng cận đông Hà Nội năm 2025, bên bát phở còn nóng hổi và đậm "vị Việt", nơi góc phố cổ, cuộc trò chuyện giữa bà Wanming Du - Giám đốc Chính sách khu vực châu Á - Thái Bình Dương của FTSE Russell và ông Thomas Nguyễn - Giám đốc Thị trường nước ngoài của Công ty cổ phần Chứng khoán SSI diễn ra trong một tâm thế khác hẳn những lần trao đổi trước đó. Sau nhiều năm thuộc danh sách theo dõi, ngày 8/10/2025, FTSE Russell xác nhận Việt Nam đáp ứng đầy đủ các tiêu chí và nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp, có hiệu lực từ ngày 21/9/2026.
Các chỉ số thị trường cận biên chỉ được theo dõi bởi một lượng tài sản quản lý rất hạn chế, trong khi chỉ số thị trường mới nổi gắn với quy mô tài sản quản lý lớn hơn, ước tính gấp 15 - 20 lần. Không riêng những người bám sát câu chuyện nâng hạng nhiều năm như bà Wamning Du hay ông Thomas Nguyễn đánh giá đây là bước ngoặt mang tính thế hệ, nhiều nhà đầu tư ngoại chưa từng giải ngân vốn vào thị trường Việt Nam cũng quan tâm và theo dõi sát sự kiện nhiều năm mới có một lần này.
 |
| Nguồn: HOSE. Đồ họa: Phương Anh |
Theo bà Nguyễn Thị Thu Hiền - Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Chứng khoán Kỹ Thương (TCBS), đối với dòng vốn ngoại, nâng hạng thị trường là yếu tố tác động mang tính trung hạn, kéo dài trong nhiều năm, thay vì tạo hiệu ứng bùng nổ. Tổng dòng vốn ngoại vào Việt Nam nhờ nâng hạng 5 năm tới ước tính có thể đạt khoảng 25 tỷ USD. Riêng trong năm 2026, quy mô dòng vốn này được dự báo dao động trong khoảng 2 - 6 tỷ USD.
Thực tế, áp lực bán ròng giảm đáng kể từ cuối năm, đồng thời, đã xuất hiện những tín hiệu mua ròng có chọn lọc, tập trung vào các nhóm cổ phiếu dẫn dắt như ngân hàng, chứng khoán và dầu khí. Cùng với đó, dù khối ngoại bán ròng kỷ lục năm 2025, dòng tiền nội vẫn tham gia mạnh mẽ, đặc biệt là giao dịch của các tổ chức nội bùng nổ giai đoạn giữa năm.
Thông tư 136/2025/TT-BTC hướng dẫn hoạt động và quản lý quỹ đầu tư chứng khoán có hiệu lực từ tháng 2/2026 hứa hẹn sẽ mở rộng phạm vi tài sản được phép đầu tư, điều chỉnh hạn mức đầu tư, qua đó giúp tăng nguồn cung hàng hóa cho nhóm nhà đầu tư tổ chức này.
Cùng đó, khu vực dân cư vẫn đang nắm giữ một nguồn lực tài chính rất lớn. Theo TS. Võ Trí Thành - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược thương hiệu và cạnh tranh, tỷ lệ tiết kiệm của Việt Nam hiện vào khoảng 37% GDP, cao hơn đáng kể so với tổng đầu tư toàn xã hội, chỉ khoảng 33% GDP, cho thấy việc chuyển hóa tiết kiệm thành đầu tư hiệu quả vẫn còn hạn chế.
Trong bối cảnh thị trường đứng trước một bước ngoặt, không chỉ “tiền mới” từ bên ngoài, cần những bước chuyển về cơ chế, sản phẩm và niềm tin để đánh thức dòng vốn nội địa cũng như thu hút nguồn vốn ngoại cũng là nền tảng quan trọng cho một chu kỳ tăng trưởng bền vững hơn.
Ngay trong những tháng đầu năm 2026, thị trường dự kiến đón thêm ít nhất hai tân binh niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HOSE) là Nông nghiệp Hòa Phát và Hạ tầng Gelex - hai doanh nghiệp vừa hoàn tất IPO thành công. Nghị định 245/2025/NĐ-CP rút ngắn thời gian đưa cổ phiếu lên sàn sau IPO xuống còn 30 ngày, thay vì 90 ngày như trước, giảm đáng kể độ trễ và chi phí cơ hội cho cả doanh nghiệp lẫn nhà đầu tư. Làn sóng IPO mới thực tế đã được kích hoạt từ quý IV/2025, khi thị trường ghi nhận thêm ba công ty chứng khoán quy mô lớn niêm yết và tới đây có thể còn thêm nhiều công ty chứng khoán khác lên sàn.
| Năm 2026 không chỉ là năm mở đầu cho một chu kỳ phát triển mới của nền kinh tế Việt Nam, mà còn là năm mở đầu kỷ nguyên phát triển mới của đất nước - kỷ nguyên vươn mình phát triển giàu mạnh, thịnh vượng. Thị trường chứng khoán Việt Nam quyết tâm đồng hành cùng đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, với mục tiêu tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững. Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng |
Đối với khối doanh nghiệp FDI, Nghị định mới cũng xem xét việc đăng ký niêm yết chứng khoán của tổ chức phát hành nước ngoài là Sở giao dịch chứng khoán thay vì Ủy ban Chứng khoán Nhà nước như trước đây. Tại Lễ đánh cồng khai trương phiên giao dịch chứng khoán đầu năm 2026, bà Vũ Thị Chân Phương - Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cũng khẳng định sẽ đa dạng hóa nguồn hàng hóa cho thị trường cổ phiếu, bao gồm việc thúc đẩy hoạt động IPO gắn với niêm yết, khuyến khích các doanh nghiệp FDI có hoạt động kinh doanh hiệu quả, quản trị minh bạch niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam...
Bên cạnh tạo ra cú hích từ “làn sóng IPO thứ ba”, các điều kiện đáp ứng tư cách công ty đại chúng, nhất là tiêu chí tối thiểu 10% cổ phiếu có quyền biểu quyết do ít nhất 100 nhà đầu tư không phải cổ đông lớn nắm giữ, đang thúc đẩy quá trình tái cấu trúc vốn. Với các doanh nghiệp nhà nước cổ phần hóa, thời hạn một năm để khắc phục hoặc ít nhất xây dựng và triển khai kế hoạch cơ cấu lại buộc các bên liên quan phải đẩy nhanh tiến trình thoái vốn, nhằm đảm bảo tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng. Quy định mới có thể kích hoạt làn sóng thoái vốn tại doanh nghiệp nhà nước như đã từng diễn ra trong giai đoạn 2016 - 2018.
Không chỉ mở rộng về doanh nghiệp, thị trường vốn Việt Nam cũng đang “dày” thêm về sản phẩm. Thông tư 136/2025/TT-BTC chính thức đưa quỹ thị trường tiền tệ và quỹ trái phiếu hạ tầng vào khung pháp lý, hứa hẹn mở ra những sản phẩm tài chính mới.
Trong năm 2025, HOSE cũng giới thiệu 4 bộ chỉ số mới gồm VNMITECH, VN50 Growth, VNDIVIDEND và VNSHINE - nền tảng quan trọng cho sự ra đời của các ETF, quỹ chỉ số và sản phẩm phái sinh trong giai đoạn tới.
Bước chuyển của thị trường không nằm ở một cú hích đơn lẻ, mà ở sự chuẩn bị đồng thời về vốn, hàng hóa và khung khổ chính sách. Khi nâng hạng mở ra cánh cửa tiếp cận dòng vốn toàn cầu, chính chất lượng và chiều sâu của thị trường sẽ quyết định Việt Nam có thể giữ chân và chuyển hóa dòng tiền đó thành một chu kỳ tăng trưởng bền vững.
