“Quả ngọt” sau 5 năm vận hành thống nhất

Với sứ mệnh thống nhất thị trường, nâng cao hiệu quả hoạt động và tiệm cận các chuẩn mực quốc tế, Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX) được thành lập trên cơ sở sắp xếp lại Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HOSE) và Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX). Kể từ ngày thành lập năm 2020, VNX ngày càng khẳng định vai trò đầu mối từ việc chuẩn hóa quy chế nghiệp vụ, phát triển hạ tầng công nghệ; cơ chế phối hợp với các công ty con cho đến phối hợp tổ chức triển khai các cải cách lớn của thị trường.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi (thứ 10 từ trái qua) chụp ảnh lưu niệm cũng lãnh đạo VNX và các đơn vị tại Hội nghị Tổng kết công tác năm 2025 và triển khai nhiệm vụ năm 2026 của VNX.

Theo lãnh đạo VNX, năm 2025 đánh dấu một cột mốc chuyển mình quan trọng của thị trường chứng khoán Việt Nam nói chung và VNX nói riêng. Điểm sáng lớn trong năm 2025 là việc hệ thống công nghệ thông tin mới (Hệ thống KRX) chính thức được đưa vào vận hành từ ngày 5/5/2025, sau nhiều năm chuẩn bị và thử nghiệm. Trong quá trình này, dưới sự chỉ đạo của Bộ Tài chính, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, VNX giữ vai trò điều phối, chỉ đạo, đôn đốc các công ty con và kịp thời đề xuất, báo cáo để đưa vào vận hành hệ thống mới. Sau hơn 7 tháng vận hành, hệ thống hoạt động ổn định, thông suốt, không chỉ đáp ứng nhu cầu giao dịch hiện tại, mà còn mở ra dư địa triển khai các sản phẩm mới và cơ chế giao dịch hiện đại hơn cho thị trường.

Cùng với đó, năm 2025 ghi dấu bước tiến quan trọng về phát triển sản phẩm, khi Hợp đồng tương lai chỉ số VN100 chính thức được đưa vào giao dịch tại Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội từ ngày 10/10/2025. Đây là sản phẩm phái sinh có tính đại diện cao hơn, góp phần cải thiện chiều sâu của thị trường và từng bước tiệm cận thông lệ quốc tế trong việc đa dạng hóa công cụ phòng ngừa rủi ro.

Cùng hạ tầng công nghệ và sản phẩm mới, lãnh đạo VNX cũng cho biết, các quy chế nghiệp vụ nhanh chóng được hoàn thiện kịp thời. Riêng với việc triển khai hệ thống KRX, VNX đã ban hành 5 quy chế liên quan. Bên cạnh đó, một số quy chế nghiệp vụ khác được ban hành hoặc sửa đổi, như quy chế hướng dẫn hoạt động thành viên tạo lập thị trường chứng chỉ quỹ ETF, quy chế liên quan đến chỉ số, hay quy chế thành viên giao dịch trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ đã được sửa đổi, tạo thuận lợi cho việc kết nối giao dịch trực tuyến.

Đặc biệt, năm 2025 cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của VNX trong công tác giám sát thị trường thông qua việc chỉ đạo các công ty con triển khai đồng bộ công tác giám sát công bố thông tin và giám sát giao dịch. Cơ chế chặn giao dịch trước đối với các giao dịch của cổ đông nội bộ và người có liên quan đã được thực hiện. Đồng thời, VNX cũng đã tổ chức thực hiện công bố thông tin theo cơ chế một đầu mối. Hoạt động giám sát liên thị trường tiếp tục được duy trì thường xuyên, với chế độ báo cáo định kỳ hàng tháng và cơ chế báo cáo kịp thời trong trường hợp thị trường có diễn biến phức tạp.

Nhìn lại chặng đường hơn 5 năm, dưới sự chỉ đạo của cơ quan quản lý, cơ chế phối hợp giữa VNX và các công ty con đã từng bước được định hình rõ ràng hơn, mô hình giám sát liên thông dần hình thành, tạo nền tảng quan trọng để nâng cao hiệu lực và hiệu quả quản lý thị trường trong giai đoạn tiếp theo. Trong đó, một trong những định hướng trọng tâm hướng tới năm 2026 của VNX là xây dựng hạ tầng công nghệ thông tin nhận dữ liệu từ công ty con và công ty chứng khoán để triển khai công tác giám sát giao dịch, tập trung triển khai công cụ hỗ trợ hoạt động giám sát giao dịch liên thị trường.

Chuẩn bị cho sản phẩm mới

Hiện đại hóa cơ sở hạ tầng và công nghệ thông tin luôn là sứ mệnh xuyên suốt của VNX ngay từ khi được thành lập. Sau khi hệ thống KRX chính thức đi vào vận hành, VNX tiếp tục nghiên cứu, nâng cấp và hoàn thiện hạ tầng công nghệ, nhằm đáp ứng nhu cầu giao dịch ngày càng gia tăng khi thị trường mở rộng quy mô khi đón dòng vốn nâng hạng.

Theo lãnh đạo VNX, trong thời gian tới, Sở sẽ tiếp tục thực hiện các nhiệm vụ liên quan đến vận hành, tối ưu và nâng cấp hệ thống KRX. Đồng thời, VNX tiếp tục đôn đốc HOSE phối hợp với các đơn vị thụ hưởng và các bên liên quan tổng hợp ý kiến, xây dựng phương án đầu tư, nâng cấp hệ thống cùng lộ trình triển khai cụ thể, báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.

Trên nền tảng hệ thống KRX, VNX đang từng bước chuẩn bị cho khả năng triển khai các sản phẩm và thị trường mới. Theo đó, VNX đã chỉ đạo HNX nghiên cứu, xây dựng Đề án sản phẩm phái sinh vàng và chứng chỉ quỹ ETF vàng, cũng như phương án thành lập sàn giao dịch vốn cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo theo chỉ đạo của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước. Trên cơ sở này, VNX đã báo cáo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, Bộ Tài chính và đang phối hợp với các công ty con rà soát khả năng triển khai trên hệ thống KRX, bảo đảm tính đồng bộ, khả thi và sẵn sàng khi được cấp có thẩm quyền chấp thuận.

Một trụ cột quan trọng khác trong kế hoạch năm 2026 của VNX đang phối hợp nghiên cứu, triển khai là mở rộng và nâng cao chất lượng hàng hóa. VNX đang nghiên cứu, xây dựng cơ chế niêm yết phù hợp cho doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI). Theo quy định tại Nghị định 245/2025/NĐ-CP hướng dẫn Luật Chứng khoán, thủ tục đăng ký niêm yết đối với tổ chức phát hành nước ngoài đã được đơn giản hóa, chuyển sang cơ chế đăng ký tại Sở Giao dịch Chứng khoán, tạo dư địa để thu hút thêm hàng hóa chất lượng cho thị trường.

Cùng với đó, lãnh đạo VNX cho biết sẽ khảo sát các quỹ đầu tư và thành viên thị trường nhằm đánh giá nhu cầu đối với sản phẩm chứng chỉ lưu ký (DR), làm cơ sở báo cáo cơ quan quản lý xem xét việc triển khai. VNX cũng tiếp tục tiếp nhận, rà soát các đề xuất xây dựng chỉ số mới, cải tiến các bộ chỉ số hiện hành, phối hợp với HOSE và HNX trong công tác xây dựng, quản lý và vận hành chỉ số theo đề xuất của các tổ chức, công ty quản lý quỹ. Ngoài các sản phẩm truyền thống, VNX bám sát tiến độ xây dựng hành lang pháp lý đối với sàn giao dịch các-bon, chủ động chuẩn bị các điều kiện cần thiết để sẵn sàng triển khai sàn giao dịch các-bon tại HNX khi nghị định liên quan được ban hành.