Gỡ rào cản, giao trọng trách

Suốt gần 40 năm đổi mới, kinh tế tư nhân đã đi một chặng đường dài từ việc được thừa nhận đến khi trở thành một động lực quan trọng. Tuy nhiên, Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị đánh dấu một bước ngoặt mang tính lịch sử khi lần đầu tiên khẳng định “kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia”.

TS. Bùi Thanh Minh - Phó Giám đốc Văn phòng Ban Nghiên cứu phát triển kinh tế tư nhân (Ban IV) nhận định, Nghị quyết 68-NQ/TW mang trong mình hai tư duy nền tảng: Tư duy "cởi trói" và tư duy phát triển. Không còn dừng lại ở việc tháo gỡ khó khăn thụ động, Nghị quyết chuyển sang tâm thế "trao quyền" và "dẫn dắt". Nhà nước cam kết không can thiệp hành chính vào hoạt động sản xuất - kinh doanh, chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm và quan trọng hơn là mạnh dạn giao các bài toán quốc gia lớn như đường sắt tốc độ cao, hạ tầng năng lượng, công nghiệp quốc phòng cho tư nhân.

Nguồn: Cục Thống kê. Đồ họa: Phương Anh

Theo GS.TS Trần Thọ Đạt (Đại học Kinh tế quốc dân), việc xác định vị thế này vừa là sự ghi nhận, vừa khẳng định tầm vóc chiến lược, tạo ra động lực mạnh mẽ nhất để đưa nền kinh tế tiến nhanh và vững chắc trong kỷ nguyên mới.

Kể từ khi được ban hành vào ngày 4/5/2025, Nghị quyết số 68-NQ/TW đã tạo ra một luồng sinh khí mới, kích hoạt mạnh mẽ niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp. Kết quả thống kê năm 2025 cho thấy một bức tranh lạc quan: Cả nước có khoảng 300.000 doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động, tăng trên 30% so với năm 2024. Đáng chú ý, tổng số vốn đăng ký bổ sung vào nền kinh tế đạt mức kỷ lục hơn 6,35 triệu tỷ đồng, tăng gần 78%. Những con số này minh chứng cho nhận định của ông Phạm Minh Thắng - Tổng Giám đốc ELCOM: Nghị quyết đã tạo ra thay đổi căn bản về tâm thế, giúp doanh nghiệp tự tin đầu tư dài hạn.

Đặc biệt vai trò của kinh tế tư nhân trong phát triển hạ tầng đã trở nên rõ nét hơn bao giờ hết. Năm 2025, trong tổng số 564 công trình, dự án khởi công và khánh thành với tổng mức đầu tư trên 5,14 triệu tỷ đồng, vốn tư nhân chiếm tới 74,6%. Đây là minh chứng sống động cho thấy khi niềm tin được khơi dậy, nguồn lực sẽ được khơi thông.

Ở cấp độ địa phương, phường Sài Gòn (TP. Hồ Chí Minh) là một ví dụ điển hình cho sự chuyển mình. Chỉ trong 6 tháng cuối năm 2025, số doanh nghiệp tại đây tăng thêm gần 1.000 đơn vị, thu ngân sách từ khu vực tư nhân chiếm tới 64,57% tổng thu. Kinh tế tư nhân phát triển năng động với các loại hình mới về kinh tế đêm, kinh tế số và tài chính, phản ánh đúng tinh thần mà Nghị quyết số 68-NQ/TW hướng tới.

Mặc dù đạt được những kết quả tích cực, việc triển khai Nghị quyết số 68-NQ/TW vẫn đối mặt với không ít thách thức. Theo đánh giá của Chính phủ, công tác quán triệt ở một số nơi chưa đầy đủ, sự vào cuộc của người đứng đầu chưa cao và cải cách thủ tục hành chính ở một số địa bàn chưa đạt mục tiêu.

Từ góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Quốc Kỳ - Chủ tịch Vietravel thẳng thắn chỉ ra "6 điểm chí tử" của doanh nghiệp tư nhân là thiếu vốn, quản trị yếu, thiếu đổi mới sáng tạo, thiếu liên kết, nhân lực yếu và thiếu năng lực pháp lý. Nếu chính sách không được "may đo" để giải quyết các điểm yếu này, doanh nghiệp sẽ vẫn loay hoay dù cơ chế đã mở.

Bên cạnh đó, TS. Mạc Quốc Anh - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hà Nội cảnh báo rằng, một số chính sách hỗ trợ vẫn chưa đủ "trúng" và đủ mạnh, khâu tổ chức thực hiện còn yếu, khiến doanh nghiệp chưa mạnh dạn đầu tư dù tiềm năng còn lớn. Hiện nay, Việt Nam mới có hơn 1 triệu doanh nghiệp, trong khi Nghị quyết số 68-NQ/TW đề ra mục tiêu đến năm 2030, cả nước có trên 2 triệu doanh nghiệp. Việc tăng gấp đôi số lượng chỉ trong một nhiệm kỳ là rất thách thức.

Nuôi dưỡng niềm tin bằng hành động cụ thể

Năm 2026 được xác định là năm bản lề để tạo đà cho việc hoàn thành các mục tiêu chiến lược vào năm 2030. Để Nghị quyết số 68-NQ/TW thực sự thẩm thấu và tạo ra sự bứt phá, ngay từ đầu năm, Chính phủ đã đề ra nhiều giải pháp cụ thể.

Trước hết, về thể chế, Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu tiếp tục hoàn thiện thể chế với tinh thần cải cách mạnh mẽ, chuyển đổi số để giảm chi phí tuân thủ. Ngay trong tháng 1/2026, hàng loạt văn bản quan trọng phải được trình Chính phủ để ban hành, như Nghị định về Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, hướng dẫn về dự án xanh và tiêu chuẩn ESG, sửa Nghị định về quản lý, phát triển cụm công nghiệp… Đồng thời, đẩy mạnh cải cách, cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh; chuyển đổi số để giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp; tăng cường hậu kiểm và giảm tiền kiểm; bãi bỏ các thủ tục "xin - cho".

Bên cạnh việc tháo gỡ các rào cản, điểm nghẽn, TS. Bùi Thanh Minh cho rằng, doanh nghiệp tư nhân cần được giao các trọng trách lớn của quốc gia như hạ tầng giao thông, năng lượng, công nghiệp nền tảng. Nghị quyết số 68-NQ/TW đã mở đường cho cơ chế đặt hàng, chỉ định thầu hoặc đấu thầu hạn chế cho tư nhân trong các lĩnh vực này. Về nguồn vốn, cần đa dạng hóa kênh huy động. Ngoài tín dụng ngân hàng, việc hoàn thiện khung pháp lý cho trái phiếu doanh nghiệp và các quỹ đầu tư tư nhân là cấp bách. Chính sách hỗ trợ lãi suất và tiếp cận mặt bằng sản xuất cũng cần được hướng dẫn chi tiết ngay trong quý I/2026.

Đặc biệt, yếu tố quan trọng để doanh nghiệp phát triển là niềm tin. Khoảng cách giữa chính sách và thực tiễn nếu không được thu hẹp sẽ tiếp tục bào mòn niềm tin. Để nuôi dưỡng niềm tin, doanh nghiệp mong chờ chính sách phải nhất quán, dự đoán được. Chính quyền địa phương cần vận hành ổn định mô hình 2 cấp, tăng cường đối thoại thực chất và chia sẻ rủi ro với doanh nghiệp. Đặc biệt, cần bảo vệ an toàn cho doanh nhân, tránh hình sự hóa các quan hệ kinh tế dân sự, giúp họ yên tâm "xông pha".