Hoàn thiện pháp luật - trụ cột hỗ trợ thị trường tăng trưởng

Năm 2025, vượt lên những lực cản ngắn hạn, bức tranh tổng thể của thị trường bảo hiểm đã cho thấy những gam màu tích cực, phản ánh nỗ lực bền bỉ của cả cơ quan quản lý nhà nước và cộng đồng doanh nghiệp bảo hiểm trong việc duy trì ổn định, tạo nền tảng cho tăng trưởng trung và dài hạn.

Các chỉ tiêu chủ yếu của thị trường cho thấy quy mô và vai trò ngày càng lớn của bảo hiểm đối với nền kinh tế. Tổng tài sản toàn thị trường ước đạt hơn 1,1 triệu tỷ đồng; dòng vốn đầu tư trở lại nền kinh tế gần 959 nghìn tỷ đồng, tiếp tục khẳng định bảo hiểm là kênh dẫn vốn trung, dài hạn quan trọng cho nền kinh tế. Trong bối cảnh đó, việc tạo lập môi trường pháp lý thuận lợi, minh bạch, tạo điều kiện thuận lợi hỗ trợ doanh nghiệp đã trở thành yếu tố mang tính quyết định, không chỉ giúp doanh nghiệp vượt qua giai đoạn khó khăn trước mắt, mà còn mở ra dư địa phát triển bền vững cho thị trường bảo hiểm.

Thị trường bảo hiểm Việt Nam đã cho thấy sự hồi phục tích cực khi tất cả các chỉ tiêu đều đã lấy lại tăng trưởng dương. Ảnh: Dũng Minh

Trong năm 2025, Luật Kinh doanh bảo hiểm (sửa đổi) đã được Quốc hội ban hành với nhiều sửa đổi, bổ sung theo hướng hỗ trợ cho doanh nghiệp và bảo vệ quyền lợi của người tham gia bảo hiểm. Ông Ngô Việt Trung - Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát Bảo hiểm (Bộ Tài chính) nhấn mạnh: “Luật Kinh doanh bảo hiểm lần này đã tập trung vào những vấn đề thực sự cấp bách, nhằm cắt giảm điều kiện kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục hành chính, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, qua đó thúc đẩy thị trường bảo hiểm phát triển an toàn, ổn định và bền vững, bảo đảm quyền lợi của người tham gia bảo hiểm”.

Có thể thấy, quan điểm xuyên suốt của cơ quan quản lý là chuyển mạnh từ tư duy “tiền kiểm, quản chặt bằng thủ tục” sang “hậu kiểm, quản lý dựa trên rủi ro”, phù hợp với thông lệ quốc tế và trình độ phát triển của thị trường. Luật mới đã thể hiện rõ tinh thần của các nghị quyết quan trọng của Bộ Chính trị, điển hình là Nghị quyết 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân, Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, và chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Tài chính. Theo đó, nhiều quy định mang tính cải cách mạnh mẽ: cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện cấp phép thành lập và hoạt động; lược bỏ các tiêu chuẩn, điều kiện không còn phù hợp đối với người quản lý, người kiểm soát doanh nghiệp; đơn giản hóa thủ tục phê chuẩn nhân sự đã được chấp thuận nguyên tắc; nới lỏng một số điều kiện hoạt động đại lý bảo hiểm.

Những cải cách này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh thị trường bảo hiểm đang trong giai đoạn hồi phục và lấy lại đà tăng trưởng nhưng chịu tác động lớn từ thiên tai bão lũ đã xảy ra trong năm qua. Việc giảm bớt rào cản gia nhập thị trường, tăng tính linh hoạt trong tổ chức và quản trị không chỉ giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí, thời gian mà còn khuyến khích đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh của toàn thị trường.

Cải cách thủ tục hành chính - đòn bẩy cho doanh nghiệp phát triển

Lãnh đạo Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm cho biết, một trong những điểm nhấn quan trọng của Luật Kinh doanh bảo hiểm sửa đổi là tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực bảo hiểm. Thực tiễn cho thấy, thủ tục hành chính không còn phù hợp không chỉ làm gia tăng chi phí tuân thủ mà còn kìm hãm tốc độ phản ứng của doanh nghiệp trước những biến động nhanh chóng của thị trường.

Theo ông Ngô Việt Trung, các quy định mới được thiết kế theo hướng rõ ràng, minh bạch, phân định cụ thể thẩm quyền, trách nhiệm của cơ quan quản lý, đồng thời hạn chế tối đa sự chồng chéo giữa Luật Kinh doanh bảo hiểm và các Luật khác. Chẳng hạn như, việc bổ sung quyền hạn kiểm tra, giám sát chuyên ngành cho Bộ Tài chính trên cơ sở không trùng lặp với hoạt động thanh tra chung là bước đi cần thiết nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, đồng thời tạo sự nhất quán trong thực thi pháp luật.

“Cải cách thủ tục hành chính, nếu được triển khai đồng bộ với ứng dụng công nghệ thông tin, sẽ trở thành “đòn bẩy” quan trọng giúp thị trường bảo hiểm vận hành thông suốt, giảm thiểu rủi ro pháp lý, tăng cường niềm tin của nhà đầu tư và người tham gia bảo hiểm” - ông Ngô Việt Trung nhấn mạnh.

Ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số - nền tảng phát triển dài hạn

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang trở thành xu thế tất yếu, lĩnh vực bảo hiểm không thể đứng ngoài cuộc. Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định chuyển đổi số là điều kiện tiên quyết để đất nước phát triển nhanh và bền vững. Trên tinh thần đó, Bộ Tài chính đang quyết liệt triển khai chương trình xây dựng nền tài chính số, trong đó bảo hiểm là một trụ cột quan trọng.

Chiến lược phát triển thị trường bảo hiểm đến năm 2030 đã đặt ra mục tiêu rõ ràng: thúc đẩy chuyển đổi số công tác quản lý và phát triển thị trường; ứng dụng các nền tảng số trong giám sát, đo lường, cảnh báo sớm rủi ro; nâng cao tính minh bạch, chính xác và kịp thời của thông tin thị trường. Đây không chỉ là yêu cầu quản lý nhà nước mà còn là động lực để doanh nghiệp bảo hiểm tái cấu trúc mô hình kinh doanh, tối ưu hóa chi phí, nâng cao chất lượng dịch vụ khách hàng.

Đáng chú ý, Luật sửa đổi cho phép áp dụng song song mô hình vốn trên cơ sở rủi ro và biên khả năng thanh toán đến hết năm 2030. Quy định “chuyển tiếp có lộ trình” này thể hiện sự thấu hiểu và đồng hành của cơ quan quản lý với doanh nghiệp, tạo điều kiện để các doanh nghiệp có đủ thời gian chuẩn bị nguồn lực tài chính, nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin, từng bước tiếp cận chuẩn mực quản lý tiên tiến.

Có thể khẳng định, trong bối cảnh kinh tế bước vào giai đoạn mới, hoàn thiện thể chế, cải cách thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện kinh doanh và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin chính là những giải pháp then chốt để hỗ trợ thị trường bảo hiểm và doanh nghiệp bảo hiểm vượt qua khó khăn, củng cố niềm tin và khai thác hiệu quả dư địa phát triển còn rất lớn của thị trường Việt Nam.