Tám thập kỷ giữ vững vai trò trụ cột ngân sách quốc gia

Nhiều thành tựu đột phá

Trải qua 80 năm xây dựng và trưởng thành, ngành Thuế đã đi qua 4 giai đoạn lịch sử gắn liền với sự nghiệp cách mạng vẻ vang của dân tộc: Giai đoạn 1945 - 1975, từ Sắc lệnh số 27 ngày 10/9/1945, ngành Thuế ra đời với sứ mệnh cao cả là tạo nguồn lực nuôi quân, góp sức kháng chiến, khơi dậy tinh thần yêu nước, góp phần vào Đại thắng mùa Xuân năm 1975, thống nhất đất nước.

Bước sang giai đoạn 1975 - 1990, sau ngày thống nhất, ngành Thuế đã trải qua quá trình hoàn thiện hệ thống chính sách để khắc phục các hạn chế, bất cập còn tồn tại của nền kinh tế kế hoạch hoá tập trung. Đại hội VI của Đảng năm 1986 đã mở ra công cuộc Đổi mới toàn diện, chuyển sang cơ chế quản lý mới, khẳng định rõ vai trò của thuế là công cụ điều tiết vĩ mô nền kinh tế.

Giai đoạn 1990 - 2011 đánh dấu bước chuyển mình mạnh mẽ của ngành với việc tổ chức hệ thống cơ quan thuế theo ngành dọc từ Trung ương đến địa phương; ban hành chính sách thuế thống nhất với 9 sắc thuế; đặc biệt là Luật Quản lý thuế năm 2007 mở ra cơ chế tự khai, tự nộp, tiến gần chuẩn mực quốc tế, tạo nền tảng cho quản lý thuế hiện đại.

Lực lượng cán bộ thuế ngày càng vững mạnh, phát huy năng lực, phục vụ người dân, doanh nghiệp nhanh chóng, minh bạch hơn. Ảnh: Hà Minh

Từ năm 2011 đến nay, ngành Thuế có nhiều đột phá trong cải cách, hiện đại hóa toàn diện. Trong đó, nổi bật là việc xây dựng cơ sở dữ liệu điện tử về người nộp thuế, triển khai hóa đơn điện tử toàn quốc, số hóa hệ thống quản lý thuế, hướng đến xây dựng hệ thống quản lý thuế trên nền tảng dữ liệu lớn và tích hợp trí tuệ nhân tạo, khẳng định vị thế tiên phong của ngành tài chính trong kỷ nguyên số, tích cực tham gia xây dựng chính phủ điện tử, chính phủ AI.

Nhìn lại hành trình 80 năm, ngành Thuế đã đạt được những thành tựu nổi bật. Trong đó, tổng thu ngân sách nhà nước do ngành Thuế quản lý liên tục tăng trưởng ấn tượng, từ 5,2 nghìn tỷ đồng năm 1990, đến nay đã vượt mốc trên 2 triệu tỷ đồng (tăng gấp 380 lần so với năm 1990). Cơ cấu thu chuyển biến tích cực, tỷ trọng thu nội địa tăng dần qua các năm, cho thấy sự phát triển bền vững từ nội lực nền kinh tế.

Đặc biệt, trong những giai đoạn kinh tế khó khăn, ngành Thuế đã chủ động tham mưu, ban hành và triển khai có hiệu quả các chính sách miễn, giảm, giãn thuế kịp thời, giúp người dân, doanh nghiệp phục hồi và phát triển sản xuất - kinh doanh, hoàn thành nhiệm vụ “kép” mà Chính phủ, Bộ Tài chính đặt ra.

Bên cạnh đó, hệ thống chính sách, pháp luật thuế được xây dựng ngày càng đầy đủ, đồng bộ, hiện đại và phù hợp thông lệ quốc tế, mở rộng cơ sở thu, bao quát hầu hết nguồn thu và các lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội. Trong hợp tác quốc tế về thuế, ngành Thuế đã tham mưu Chính phủ, Bộ Tài chính ký kết Hiệp định tránh đánh thuế hai lần với hơn 75 quốc gia, tham gia các cơ chế hợp tác thuế đa phương. Qua đó, tạo lập môi trường đầu tư minh bạch, khuyến khích hoạt động sản xuất - kinh doanh của cộng đồng doanh nghiệp, đồng thời vẫn đảm bảo lợi ích quốc gia, khẳng định vai trò, trách nhiệm của Việt Nam trên trường quốc tế.

Đi đầu trong hiện đại hoá và chuyển đổi số

Trong nhiều năm qua, ngành Thuế luôn đi đầu trong hiện đại hoá và chuyển đổi số công tác quản lý thuế. Đến nay, ngành Thuế đã thực hiện chuyển đổi số mạnh mẽ, xây dựng hệ thống công nghệ thông tin hiện đại, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và cung cấp hàng loạt các dịch vụ thuế điện tử tiên tiến như hóa đơn điện tử, ứng dụng eTax Mobile, Cổng thông tin dành cho nhà cung cấp nước ngoài, Cổng thông tin dành cho hộ, cá nhân kinh doanh thương mại điện tử… Đến nay, có trên 99% doanh nghiệp sử dụng dịch vụ khai thuế, nộp thuế điện tử; 100% doanh nghiệp sử dụng hóa đơn điện tử và gần 13 triệu người sử dụng eTax Mobile.

Trong năm 2025, ngành Thuế tiếp tục trao đổi kết nối thông tin với trung tâm dữ liệu quốc gia để sử dụng tối ưu nguồn dữ liệu chung của quốc gia.

Đặc biệt, ngày 4/5/2025, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết 68-NQ/TW, theo đó từ ngày 1/1/2026 xoá bỏ hoàn toàn thuế khoán đối với hộ kinh doanh để chuyển đồng bộ sang cơ chế tự khai, tự nộp. Đây là cuộc "cách mạng" của ngành Thuế trên bước đường hiện đại hoá, cũng như tạo lập môi trường kinh doanh bình đẳng, thúc đẩy phát triển, đóng góp tích cực cho ngân sách nhà nước.

Với phương châm nhất quán “lấy người nộp thuế làm trung tâm phục vụ”, sự hài lòng của người nộp thuế là thước đo quan trọng đối với hiệu quả hoạt động, công tác tuyên truyền, hỗ trợ người nộp thuế luôn được chú trọng, giúp người nộp thuế nắm bắt đầy đủ thông tin, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc.

Thủ tục hành chính thuế thường xuyên được rà soát, cắt giảm, đơn giản hoá; ở thời điểm cao nhất là 435 thủ tục hành chính đã giảm xuống còn 304 thủ tục hành chính vào năm 2021 và còn 219 thủ tục hành chính vào đầu năm 2025. Ngành Thuế vẫn đang tiếp tục kiến nghị cắt giảm, đơn giản hoá khoảng 44% thủ tục hành chính. Việc cắt giảm này không những không làm ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý mà còn tạo điều kiện để đẩy mạnh điện tử hóa, số hóa các quy trình, khuyến khích người nộp thuế tích cực tham gia và giám sát hoạt động quản lý thuế.

Đồng thời, để khẳng định vai trò trung tâm của người nộp thuế, hệ thống đánh giá sự hài lòng của người nộp thuế tự động đã được triển khai, là kênh thông tin khách quan, tin cậy để ngành Thuế lắng nghe và không ngừng hoàn thiện. Kết quả đánh giá bước đầu đạt kết quả tích cực: 93,9% người nộp thuế tham gia hệ thống đã thể hiện sự hài lòng đối với việc phục vụ của cơ quan thuế. Đây là sự ghi nhận cho những nỗ lực của ngành trong chuyển đổi tư duy từ “quản lý” sang “phục vụ”.

Lực lượng cán bộ, công chức thuế "ít nhưng tinh, gọn nhưng mạnh"

Trải qua nhiều sự đổi thay, lực lượng cán bộ thuế ngày càng vững mạnh, “vừa hồng, vừa chuyên”, không ngừng học hỏi, rèn luyện, nâng cao năng lực chuyên môn và đạo đức công vụ. Thực hiện nhiệm vụ đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả theo tinh thần chỉ đạo của Nghị quyết 18-NQ/TW năm 2017 của Bộ Chính trị, đến nay, ngành Thuế đã giảm 9.467 người, tương đương giảm 28,3% so với biên chế năm 2015, song hiệu quả, hiệu suất công việc không ngừng được tăng cao nhờ ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số toàn diện.

Cán bộ, công chức có điều kiện tập trung vào chuyên môn, phát huy năng lực, khai thác công nghệ để phục vụ người dân, doanh nghiệp nhanh chóng, minh bạch hơn. Đây cũng chính là minh chứng rõ nét cho tinh thần “ít nhưng tinh, gọn nhưng mạnh”, khẳng định bước chuyển mình vững chắc của ngành Thuế trên con đường hiện đại hoá, chuyên nghiệp hoá trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

“Bước sang năm 2026, với động lực mới, ngành Thuế quyết tâm thực hiện các chủ trương lớn của Đảng, Chính phủ và Quốc hội, đồng thời bám sát sự chỉ đạo của Bộ Tài chính để tiếp tục cải cách sâu rộng, hiện đại hóa toàn diện, mang lại trải nghiệm tốt nhất cho người nộp thuế, hoàn thành mọi nghiệm vụ được giao” - Cục trưởng Cục Thuế Mai Xuân Thành cho biết