Tinh gọn quy trình nghiệp vụ quản lý thuế, tạo thuận lợi tối đa cho doanh nghiệp

Đơn giản hóa triệt để thủ tục quyết toán thuế

Một trong những điểm mới đáng chú ý tại Nghị định số 373/2025/NĐ-CP là người nộp thuế không phải nộp bản xác định số tiền thuế phải nộp theo tháng tăng thêm so với số đã kê khai theo quý. Người nộp thuế thực hiện khai thuế theo tháng kể từ tháng đầu của quý tiếp theo, nộp lại hồ sơ khai thuế theo tháng của các quý trước đó và tính tiền chậm nộp theo quy định. Người nộp thuế không bị xử phạt vi phạm hành chính về chậm nộp hồ sơ khai thuế đối với hồ sơ khai thuế của các kỳ tính thuế phải nộp lại do thay đổi kỳ tính thuế. Hồ sơ khai thuế các tháng đã nộp lại được xác định là hồ sơ thay thế cho hồ sơ khai thuế theo quý đã nộp.

Nghị định số 373/2025/NĐ-CP chính thức thiết lập cơ chế hỗ trợ chuyển hồ sơ tự động giữa các cơ quan thuế.

Theo quy định cũ, người nộp thuế đã thực hiện khai thuế theo quý nhưng không đủ điều kiện khai thuế theo quý và tự phát hiện không đủ điều kiện khai thuế theo quý thì không phải nộp lại hồ sơ khai thuế theo tháng của các quý trước đó, nhưng phải nộp bản xác định số tiền thuế phải nộp theo tháng tăng thêm so với số đã kê khai theo quý.

Đối với vấn đề quyết toán thuế thu nhập cá nhân đối với những người có thu nhập từ 2 nơi trở lên cũng được đơn giản hóa triệt để. Theo quy định mới tại Điều 3 Nghị định số 373/2025/NĐ-CP, nơi nộp hồ sơ quyết toán thuế đối với cá nhân cư trú có thu nhập tiền lương, tiền công được xác định dựa trên tổ chức chi trả khoản thu nhập lớn nhất trong năm. Trong trường hợp có nhiều nguồn thu nhập bằng nhau và cùng là lớn nhất, cá nhân có quyền lựa chọn nộp hồ sơ tại một trong các cơ quan thuế quản lý trực tiếp các tổ chức đó.

Đặc biệt, Nghị định số 373/2025/NĐ-CP chính thức thiết lập cơ chế hỗ trợ chuyển hồ sơ tự động giữa các cơ quan thuế. Nếu người nộp thuế vô tình nộp hồ sơ không đúng địa điểm quy định, cơ quan thuế tiếp nhận sẽ căn cứ trên hệ thống dữ liệu ngành để chủ động chuyển hồ sơ đến đúng cơ quan thuế quản lý tổ chức trả thu nhập. Đây là một bước tiến lớn so với quy định cũ tại Nghị định số 126/2020/NĐ-CP, vốn chưa có cơ chế chuyển hồ sơ tự động, gây khó khăn cho người dân khi phải đi lại hoặc thực hiện lại các thao tác nộp hồ sơ từ đầu. Việc ứng dụng công nghệ thông tin và kết nối dữ liệu liên thông giúp giảm bớt phiền hà cho người nộp thuế, qua đó cũng thể hiện tinh thần phục vụ của ngành Thuế.

Bãi bỏ các giấy tờ không cần thiết, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp

Nhằm cải thiện môi trường đầu tư, Nghị định số 373/2025/NĐ-CP dành một phần lớn dung lượng để quy định về việc cắt giảm, đơn giản hóa các mẫu biểu và thành phần hồ sơ.

Theo các chuyên gia, việc rà soát và bãi bỏ các giấy tờ không cần thiết là một nỗ lực rất lớn nhằm giảm chi phí tuân thủ pháp luật cho doanh nghiệp và người dân.

Trong lĩnh vực thuế tiêu thụ đặc biệt, người nộp thuế thay vì phải khai theo nhiều mẫu khác nhau tùy loại hình sản xuất như trước đây, giờ đây chỉ cần thực hiện một tờ khai duy nhất theo mẫu số 01/TTĐB. Tương tự, hồ sơ quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp cũng được tinh gọn bằng việc bãi bỏ 3 mẫu phụ lục về kết quả hoạt động sản xuất, kinh doanh áp dụng cho các ngành đặc thù (như ngân hàng, chứng khoán và quản lý quỹ). Đối với cá nhân có thu nhập từ tiền lương, tiền công, nếu tổ chức trả thu nhập đã chuyển dữ liệu chứng từ khấu trừ thuế điện tử đến cơ quan thuế, thì người nộp thuế không cần phải nộp kèm bản sao các chứng từ này khi trực tiếp khai thuế.

Bãi bỏ các giấy tờ không cần thiết giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.

Đối với lĩnh vực bất động sản và đất đai cũng ghi nhận những cải cách mạnh mẽ. Thời hạn cơ quan thuế ban hành thông báo nộp thuế thu nhập cá nhân từ chuyển nhượng bất động sản, thừa kế, quà tặng đã được rút ngắn từ 5 ngày xuống còn 3 ngày làm việc. Các thành phần hồ sơ (như bản sao chứng minh nhân dân, căn cước công dân hay các hợp đồng góp vốn) đã chứng thực cũng được bãi bỏ hoặc thay thế bằng bản chụp từ bản chính nếu cơ quan thuế đã có kết nối liên thông điện tử. Đối với thuế sử dụng đất phi nông nghiệp, các hộ gia đình và cá nhân sẽ được hưởng lợi từ mẫu tờ khai mới, tích hợp cả quy trình miễn giảm thuế vào nội dung kê khai, giúp họ không phải làm thêm hồ sơ đề nghị miễn giảm riêng biệt như trước.

Một điểm mới quan trọng khác liên quan đến các doanh nghiệp có giao dịch liên kết là việc áp dụng cơ chế thỏa thuận trước về phương pháp xác định giá tính thuế (APA). Nghị định số 373/2025/NĐ-CP đã thay thế hàng loạt mẫu biểu phức tạp bằng một mẫu đơn duy nhất (Mẫu số 01/APA-ĐN) cho các thủ tục đề nghị chính thức, gia hạn hay sửa đổi APA.

Đáng chú ý, nghĩa vụ báo cáo của doanh nghiệp đã được giảm tải tối đa khi quy định về nộp Báo cáo APA thường niên và báo cáo đột xuất trong vòng 30 ngày khi có sự kiện ảnh hưởng đã bị bãi bỏ. Thay vào đó, doanh nghiệp chỉ cần có trách nhiệm báo cáo chung với cơ quan thuế khi phát sinh các sự kiện trọng yếu gây ảnh hưởng đến kết quả sản xuất, kinh doanh và việc thực hiện APA. Điều này giúp doanh nghiệp tập trung nguồn lực vào hoạt động kinh doanh cốt lõi thay vì bị cuốn vào các thủ tục báo cáo định kỳ.

Bên cạnh những cải cách về thủ tục, Nghị định số 373/2025/NĐ-CP còn chú trọng việc thống nhất các quy định pháp luật. Việc bãi bỏ cụm từ "thuê mặt nước" trong nhiều điều khoản nhằm đồng bộ với Nghị định số 103/2024/NĐ-CP về tiền sử dụng đất và tiền thuê đất. Thêm vào đó, trách nhiệm tính tiền sử dụng đất, tiền thuê đất tại các khu kinh tế, khu công nghệ cao cũng được chuyển giao hoàn toàn về cơ quan thuế (thay vì Ban Quản lý như trước ngày 1/8/2024), từ đó tạo ra sự nhất quán trong công tác quản lý nguồn thu ngân sách nhà nước.

Đối với các lĩnh vực đặc thù như khai thác dầu khí, Nghị định số 373/2025/NĐ-CP đã thực hiện một cuộc "cách mạng" về hồ sơ khi gộp nhiều loại tờ khai quyết toán thuế tài nguyên, thuế thu nhập doanh nghiệp và phụ thu vào một hồ sơ duy nhất cho Liên doanh Vietsovpetro tại Lô 09.1. Các hồ sơ khai tạm tính sản lượng dầu khí khai thác và tỷ lệ tạm nộp thuế cũng đã được bãi bỏ, thay thế bằng các mẫu tờ khai tổng hợp mang tính bao quát hơn. Điều này không chỉ giúp giảm bớt số lượng văn bản giấy tờ, mà còn giúp cơ quan quản lý dễ dàng theo dõi biến động thu ngân sách từ lĩnh vực này./.