Cụ thể, ngày 27/5/2026, Cục Hải quan đã hanh hành Công văn 16759/CHQ-GSQL (ngày 27/5/2026) thành lập Tổ hỗ trợ xử lý vướng mắc hoạt động 24/7, nhằm bảo đảm mô hình thông quan tập trung vận hành ổn định từ ngày 1/6/2026. Tổ hỗ trợ gồm 12 thành viên do ông Đào Duy Tám - Trưởng ban Ban Giám sát quản lý về hải quan làm Tổ trưởng.

Quy trình thông quan tập trung từ ngày 1/6/2026. Nguồn: Cục Hải quan.

Thành viên Tổ công tác là lãnh đạo, công chức thuộc nhiều đơn vị chuyên môn của Cục Hải quan, như Ban Giám sát quản lý về hải quan, Ban Pháp chế, Ban Nghiệp vụ thuế hải quan, Ban Công nghệ thông tin và thống kê hải quan, Ban Quản lý rủi ro.

Đáng chú ý, Cục Hải quan bố trí 3 công chức thuộc các đơn vị nghiệp vụ trực tiếp thường trực tại Chi cục Hải quan khu vực III để hỗ trợ xử lý các phát sinh liên quan đến hệ thống công nghệ thông tin, quy trình thủ tục và nghiệp vụ thuế trong quá trình vận hành mô hình mới.

Trước đó, Chi cục Hải quan khu vực III đã chủ động thành lập Tổ giải quyết vướng mắc của đơn vị gồm 10 thành viên, do Phó Chi cục trưởng Lại An Ninh làm Tổ trưởng, nhằm hỗ trợ doanh nghiệp và công chức hải quan trong quá trình triển khai thông quan tập trung.

Liên quan đến việc triển khai mô hình mới, ngày 25/5/2026, Chi cục trưởng Chi cục Hải quan khu vực III Trần Mạnh Cường đã có Thư ngỏ gửi cộng đồng doanh nghiệp xuất nhập khẩu trên địa bàn.

Theo ông Trần Mạnh Cường, từ ngày 1/6/2026, Chi cục Hải quan khu vực III sẽ chính thức vận hành mô hình thông quan tập trung, mô hình được lãnh đạo Bộ Tài chính và Cục Hải quan lựa chọn thí điểm với kỳ vọng tạo bước đột phá trong cải cách thủ tục hành chính, hiện đại hóa quản lý hải quan và đặt nền móng cho hải quan số, hải quan thông minh trong tương lai.

Thông quan tập trung được đánh giá là xu hướng tất yếu, phù hợp với thông lệ quốc tế và các cam kết của Việt Nam trong Hiệp định Tạo thuận lợi thương mại (TFA) của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) cùng các hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệ mới.

Theo Chi cục Hải quan khu vực III, mô hình mới sẽ giúp rút ngắn thời gian thông quan, tăng tính minh bạch trong xử lý thủ tục, giảm tiếp xúc trực tiếp giữa doanh nghiệp với công chức hải quan và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

Tuy nhiên, trong giai đoạn đầu triển khai có thể phát sinh một số khó khăn về kỹ thuật, quy trình hoặc thao tác nghiệp vụ. Vì vậy, doanh nghiệp được khuyến nghị chủ động liên hệ trực tiếp với các tổ hỗ trợ để được hướng dẫn, xử lý kịp thời khi phát sinh vướng mắc.

Cần sự chung tay của doanh nghiệp

Đề cập lợi ích của việc triển khai thông quan tập trung, Phó Cục trưởng Cục Hải quan Âu Anh Tuấn cho biết, mô hình này được xây dựng với mục tiêu chuyên môn hóa sâu hơn các khâu nghiệp vụ, tăng cường ứng dụng công nghệ và quản lý tập trung dữ liệu nhằm giảm thời gian xử lý, tiết kiệm chi phí cho doanh nghiệp, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

Điểm thay đổi lớn nhất của mô hình là doanh nghiệp không còn phải làm việc với nhiều đầu mối như trước. Toàn bộ công tác tiếp nhận và kiểm tra hồ sơ được xử lý tập trung tại Đội Thông quan, trong khi hải quan cửa khẩu tập trung thực hiện nhiệm vụ kiểm tra thực tế hàng hóa, giám sát hải quan và quản lý hàng hóa chịu sự giám sát.

Mô hình mới được vận hành theo nguyên tắc “xuôi chiều”, tức thủ tục kết thúc ở đơn vị nào thì đơn vị đó chịu trách nhiệm xử lý các công việc phát sinh liên quan. Toàn bộ quy trình hướng tới thực hiện phi giấy tờ, giảm tối đa tiếp xúc trực tiếp giữa doanh nghiệp với công chức hải quan, qua đó tăng tính công khai, minh bạch và hạn chế nguy cơ phát sinh tiêu cực.

Tuy nhiên, để mô hình vận hành hiệu quả, cơ quan hải quan khuyến nghị, doanh nghiệp cần chủ động thích ứng với phương thức quản lý mới và tăng cường tuân thủ pháp luật hải quan, bởi mô hình mới sẽ chuyển mạnh sang hậu kiểm và quản lý rủi ro dựa trên dữ liệu. Những doanh nghiệp có lịch sử tuân thủ tốt sẽ được hưởng lợi lớn hơn từ cơ chế tạo thuận lợi.

Đồng thời, doanh nghiệp cần nâng cao mức độ sẵn sàng về hạ tầng công nghệ thông tin, đẩy mạnh sử dụng chứng từ điện tử, chuẩn hóa dữ liệu và quy trình khai báo nhằm đáp ứng yêu cầu xử lý tập trung, phi giấy tờ. Ngoài ra, việc cập nhật thường xuyên các quy trình nghiệp vụ mới, chủ động phối hợp với cơ quan hải quan trong quá trình chuyển đổi cũng được xem là yếu tố quan trọng để hạn chế phát sinh vướng mắc trong giai đoạn đầu triển khai.

Theo lộ trình của Cục Hải quan, sau khi triển khai thí điểm tại Chi cục Hải quan khu vực III, ngành Hải quan sẽ tổ chức đánh giá tổng thể để hoàn thiện mô hình trước khi mở rộng ra các chi cục hải quan khu vực khác trên phạm vi toàn quốc.