Đây cũng là một trong những vấn đề được tập trung thảo luận tại Diễn đàn Toàn cảnh Thương mại điện tử Việt Nam (VOBF) 2026 do Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM) tổ chức ngày 27/5 với chủ đề “Agentic Commerce - Tăng trưởng thần tốc”.

Các chuyên gia cho rằng, TMĐT Việt Nam đang bước sang giai đoạn phát triển mới: tăng trưởng không còn là mục tiêu duy nhất, mà bài toán lớn hơn là xây dựng một hệ sinh thái số minh bạch, giảm thất thu thuế và giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.

Theo bà Lê Duyên Hải - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Tư vấn thuế Việt Nam, đặc thù của TMĐT khiến việc quản lý doanh thu và nghĩa vụ thuế phức tạp hơn nhiều so với mô hình kinh doanh truyền thống. Một giao dịch trực tuyến có thể liên quan cùng lúc tới người bán, sàn TMĐT, đơn vị vận chuyển, trung gian thanh toán và cả nền tảng mạng xã hội.

Trong bối cảnh đó, quản lý theo dòng tiền điện tử được xem là hướng đi hiệu quả nhất. “Dòng tiền đi đến đâu thì quản lý thuế sẽ đi đến đó” - bà Hải nhận định.

Theo xu hướng mới, các đơn vị nắm giữ dòng tiền đầu tiên - đặc biệt là sàn TMĐT tích hợp thanh toán - sẽ không chỉ đóng vai trò kết nối giao dịch, mà còn trở thành “mắt xích” quan trọng trong việc hỗ trợ kê khai, lưu trữ dữ liệu và thực hiện nghĩa vụ thuế thay cho người bán.

Điều này đồng nghĩa vai trò của các nền tảng TMĐT đang thay đổi mạnh mẽ, từ trung gian giao dịch sang tham gia sâu hơn vào hệ thống quản lý tài chính số và thủ tục hành chính điện tử.

Các diễn giả trình bày tại diễn đàn.

Tuy nhiên, cùng với việc siết quản lý là áp lực vận hành ngày càng lớn đối với doanh nghiệp. Hiện nay, mỗi giao dịch bán hàng trên sàn, kể cả đơn hàng nhỏ, vẫn phải xuất hóa đơn riêng thay vì được phép lập hóa đơn tổng cuối ngày. Với các đơn hoàn trả, doanh nghiệp tiếp tục phải lập hóa đơn điều chỉnh hoặc thay thế, khiến chi phí vận hành tăng cao.

Hội Tư vấn thuế Việt Nam đã kiến nghị cơ quan quản lý nghiên cứu cơ chế xuất hóa đơn tổng đối với các giao dịch thanh toán chuyển khoản nhằm giảm bớt thủ tục cho doanh nghiệp. Theo các chuyên gia, dòng tiền điện tử hiện nay đã đủ minh bạch để cơ quan quản lý có thể dễ dàng đối soát dữ liệu.

Không chỉ doanh nghiệp lớn, nhóm hộ kinh doanh cá thể và người bán hàng online cũng đang chịu áp lực ngày càng lớn về kê khai doanh thu. Những cá nhân từng bán hàng qua Facebook, Zalo hay livestream nhưng chưa chú trọng nghĩa vụ thuế nay bắt đầu chủ động tìm hiểu quy định khi các giao dịch điện tử ngày càng minh bạch hơn.

Đặc biệt, livestream bán hàng đang trở thành “điểm nóng” quản lý mới. Theo chuyên gia, cần phân biệt rõ thu nhập từ quảng cáo với hoạt động trực tiếp bán hàng để áp dụng nghĩa vụ thuế phù hợp.

Bên cạnh câu chuyện thuế, VOBF 2026 năm nay còn xoay quanh xu hướng “Agentic Commerce” - mô hình TMĐT nơi trí tuệ nhân tạo (AI) không còn chỉ hỗ trợ, mà bắt đầu trực tiếp tham gia vận hành doanh nghiệp.

Theo các chuyên gia, thế hệ “Agentic AI” có thể tự động thực hiện nhiều hoạt động như marketing, chăm sóc khách hàng, logistics hay quản trị dữ liệu. Điều này mở ra cơ hội tối ưu vận hành và tăng năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp, nhưng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu mới về kiểm soát dữ liệu, trách nhiệm nền tảng và quản lý rủi ro AI.

Chủ tịch VECOM Trần Trọng Tuyến khẳng định, thương mại điện tử Việt Nam đang đứng trước một thời điểm đặc biệt.

Đại diện Cục TMĐT và Kinh tế số (Bộ Công thương) cho biết, TMĐT Việt Nam đang chuyển sang giai đoạn phát triển chú trọng chất lượng và tính minh bạch. Trong đó, các nền tảng số, đặc biệt là hoạt động livestream có sử dụng AI, sẽ phải công khai cơ chế vận hành và làm rõ trách nhiệm đối với nội dung cung cấp.

Khi TMĐT bước vào thời kỳ tăng trưởng nóng, bài toán đặt ra hiện nay không chỉ là mở rộng quy mô thị trường, mà còn là xây dựng một hạ tầng quản lý số đủ minh bạch để kiểm soát dòng tiền, hạn chế thất thu thuế và tạo môi trường cạnh tranh công bằng cho cả doanh nghiệp lẫn người kinh doanh online.

Theo Chủ tịch VECOM Trần Trọng Tuyến, TMĐT Việt Nam đang đứng trước một thời điểm đặc biệt. Trong 5 năm qua, ngành liên tục duy trì tốc độ tăng trưởng hai con số với quy mô doanh thu lên tới hàng chục tỷ USD mỗi năm. Tuy nhiên, thay vì chỉ mở rộng về quy mô, thị trường hiện đang bước vào giai đoạn chuyển dịch mạnh về chất lượng và chiều sâu phát triển.

Theo ông Tuyến, động lực của sự thay đổi này chính là Agentic AI - thế hệ AI có khả năng tự động ra quyết định, phối hợp và thực hiện nhiều nhiệm vụ thay con người trong hoạt động kinh doanh.

Đây được xem là bước chuyển lớn tiếp theo của thương mại điện tử toàn cầu khi AI không còn chỉ đóng vai trò hỗ trợ mà bắt đầu trực tiếp tham gia vào marketing, bán hàng, chăm sóc khách hàng, logistics và quản trị doanh nghiệp; đồng thời tạo ra sự phối hợp mang tính bước ngoặt giữa “AI của người mua” và “AI của người bán”.