Chuyển đổi số là đổi mới toàn diện tư duy quản trị

Đại diện Thủ đô, Chủ tịch HĐND thành phố Phùng Thị Hồng Hà khẳng định quan điểm xuyên suốt của Hà Nội: “chuyển đổi số không đơn thuần ứng dụng công nghệ, mà là đổi mới toàn diện tư duy quản trị, phương thức điều hành và cách thức phục vụ Nhân dân”, chuyển từ quản trị theo kinh nghiệm sang quản trị bằng dữ liệu, lấy người dân làm trung tâm.

Chủ tịch HĐND TP. Hà Nội Phùng Thị Hồng Hà phát biểu tại hội nghị.

Xác định lộ trình chuyển đổi bằng 3 giải pháp trọng tâm, Chủ tịch HĐND TP. Hà Nội đưa ra lộ trình chuyển đổi từ số hóa công cụ sang quản trị thông minh bằng 3 giải pháp trọng tâm.

Thứ nhất là tái cấu trúc thiết kế quy trình nghiệp vụ, xây dựng nền tảng điều hành tập trung. Hà Nội xác định không “số hóa cơ học” quy trình cũ, mà tích hợp các hệ thống trên nền tảng điều hành tập trung. Đặc biệt, ứng dụng công dân số iHanoi giúp số hóa toàn diện quy trình tiếp nhận kiến nghị của cử tri.

Thứ hai là xây dựng Kho dữ liệu dùng chung phục vụ giám sát và ra quyết sách theo mô hình tích hợp đồng bộ dữ liệu điều hành, giám sát, tiếp xúc cử tri. Dữ liệu chia sẻ theo thời gian thực giúp Thường trực HĐND theo dõi kịp thời qua các bảng điều khiển trực quan.

Thứ ba là phát triển mô hình “Đại biểu số” ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI). Giải pháp này giúp đại biểu chuyển mạnh hoạt động nghị trường từ nghe báo cáo sang phân tích dữ liệu và phản biện chính sách dựa trên dữ liệu gốc.

Để mô hình phát huy hiệu quả toàn quốc, Hà Nội đề xuất Quốc hội sớm ban hành khung kiến trúc tổng thể cho hoạt động đại biểu Quốc hội và HĐND; xây dựng Kho tri thức lập pháp số; chuyển giao đồng bộ các nền tảng số dùng chung của Quốc hội. Đồng thời, Hà Nội sẵn sàng và mong muốn được Quốc hội, Chính phủ tin tưởng giao nhiệm vụ làm địa phương thí điểm trong triển khai các mô hình HĐND số, từ đó chia sẻ kinh nghiệm, chuyển giao công nghệ cho các địa phương khác.

Chấm dứt tình trạng giám sát thụ động theo báo cáo

Báo cáo về hoạt động giám sát văn bản quy phạm pháp luật, bà Nguyễn Thị Việt Hà - Phó Chủ tịch HĐND tỉnh Hà Tĩnh đề xuất, cần chuyển mạnh từ tư duy “xem xét văn bản” sang tư duy giám sát quyền lực thông qua văn bản. Đại diện tỉnh đề nghị cần chấm dứt tình trạng giám sát thụ động theo báo cáo, thiếu theo dõi thường xuyên và thiếu chiều sâu phân tích chính sách. HĐND phải chủ động xây dựng kế hoạch giám sát văn bản quy phạm pháp luật hằng năm theo từng lĩnh vực; phân công rõ trách nhiệm cho các ban HĐND theo dõi ngay từ khi văn bản được ban hành và trong suốt quá trình tổ chức thực hiện.

Phó Chủ tịch HĐND tỉnh Hà Tĩnh Nguyễn Thị Việt Hà phát biểu tại hội nghị.

Hoạt động giám sát cũng không thể chỉ dừng ở việc kiểm tra thẩm quyền, thể thức hay trình tự ban hành văn bản, mà phải đi sâu đánh giá tính khả thi, tính thống nhất, mức độ phù hợp với thực tiễn và hiệu quả tác động của chính sách khi áp dụng vào đời sống. Qua giám sát, cần kịp thời phát hiện những quy định chồng chéo, thiếu đồng bộ, phát sinh vướng mắc hoặc tạo rào cản cho người dân, doanh nghiệp để kiến nghị sửa đổi, hoàn thiện.

Cùng với đó, cần đổi mới tư duy xây dựng thể chế theo hướng linh hoạt nhưng có kiểm soát, nâng cao năng lực phản ứng chính sách trước những vấn đề mới phát sinh. HĐND cần chủ động phối hợp với UBND và các cơ quan chuyên môn xây dựng sẵn các chính sách khung, các kịch bản điều hành đối với tình huống bất thường như thiên tai, dịch bệnh, biến động thị trường… để có thể thể chế hóa trước, sẵn sàng kích hoạt nhanh khi cần thiết, hạn chế tình trạng bị động, lúng túng trong xử lý thực tiễn.

Hà Tĩnh kiến nghị Trung ương quy định cụ thể hơn về phạm vi phân cấp cho cấp xã theo nguyên tắc “giao quyền phải đi đôi với giao nguồn lực, giao trách nhiệm phải đi đôi với bảo đảm điều kiện thực hiện”. Tỉnh cũng đề nghị ban hành hướng dẫn thống nhất về chuyển đổi số, “HĐND số”.

Kiểm soát quyền lực trong bộ máy chính quyền địa phương hai cấp

Trình bày về chủ đề vai trò của HĐND thành phố trong kiểm soát quyền lực nhà nước đối với bộ máy chính quyền địa phương hai cấp, Phó Bí thư thường trực Thành ủy, Chủ tịch HĐND TP. Cần Thơ Đồng Văn Thanh cho biết, Cần Thơ đã triển khai đồng bộ qua 4 hoạt động cốt lõi: ban hành nghị quyết, giám sát, phân cấp phân quyền và tiếp xúc cử tri. Trong đó, Chương trình “Lắng nghe và Trao đổi” truyền hình trực tiếp đã trở thành diễn đàn hiệu quả để chính quyền giải quyết nguyện vọng cử tri. Cần Thơ đặc biệt chú trọng việc theo dõi các phiên giải trình, bảo đảm các vấn đề phải được “đeo bám đến cùng”.

Phó Bí thư thường trực Thành ủy, Chủ tịch HĐND TP. Cần Thơ Đồng Văn Thanh phát biểu tại hội nghị.

Để siết chặt kỷ luật, HĐND TP. Cần Thơ sẽ đi sâu kiểm soát quyền lực trong công tác cán bộ và thực thi công vụ. Công cụ hữu hiệu nhất được nhấn mạnh là tăng cường lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm đối với các chức danh do HĐND bầu một cách thực chất, định kỳ, nhằm buộc người đứng đầu bộ máy hành chính phải “liên tục tự soi, tự sửa và nâng cao trách nhiệm”.

Tăng trưởng hai con số phải đem lại chất lượng sống tốt hơn cho người dân

Với tham luận về thúc đẩy phát triển kinh tế đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, Phó Chủ tịch thường trực HĐND TP. Đồng Nai Đặng Minh Nguyệt khẳng định, đây không chỉ là chỉ tiêu kinh tế, mà còn là thước đo năng lực quản trị. HĐND TP. Đồng Nai đã đổi mới tư duy ban hành nghị quyết, chuyển từ “phê duyệt” sang “kiến tạo”, kịp thời thông qua nhiều quyết sách đột phá về hạ tầng giao thông quy mô hàng trăm nghìn tỷ đồng.

Phó Chủ tịch thường trực HĐND TP. Đồng Nai Đặng Minh Nguyệt trình bày tham luận.

Hoạt động giám sát tại Đồng Nai cũng được chuyển trọng tâm từ kiểm tra quy trình sang tháo gỡ và đôn đốc thực thi, tập trung nhận diện các điểm nghẽn do chậm thủ tục, thiếu phối hợp và tâm lý e ngại trách nhiệm. Tuy nhiên, địa phương quán triệt nguyên tắc tăng trưởng hai con số chỉ thực sự có ý nghĩa khi mang lại việc làm ổn định và chất lượng sống tốt hơn cho nhân dân.

Từ thực tiễn, Đồng Nai kiến nghị Quốc hội sớm hoàn thiện cơ chế phân cấp, phân quyền và ban hành cơ chế, chính sách đặc thù tạo điều kiện phát triển đô thị sân bay, logistics, thương mại tự do. Bên cạnh đó, địa phương cũng đề nghị Trung ương ban hành hướng dẫn đồng bộ tổ chức hoạt động HĐND sau sắp xếp và tăng cường bồi dưỡng cho đại biểu về kinh tế số, quản trị đô thị, tài chính công và chuyển đổi xanh./.