Định hình mô hình nông thôn mới xanh, hiện đại và số hóa

UBND tỉnh Khánh Hòa vừa ban hành Quyết định số 36/2026/QĐ-UBND về Bộ tiêu chí xã nông thôn mới (NTM) và quy định tiêu chí xã NTM hiện đại trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2026 - 2030. Đây được xem là nền tảng quan trọng để các địa phương triển khai xây dựng nông thôn mới (NTM) theo hướng hiện đại, xanh và chuyển đổi số toàn diện.

Nhiều mô hình nuôi biển công nghệ cao đã được ứng dụng trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa. Ảnh: TL

Theo quyết định mới, Bộ tiêu chí xã NTM giai đoạn 2026 - 2030 gồm 10 nhóm tiêu chí và 5 nhóm tiêu chí xã NTM hiện đại, tập trung vào các lĩnh vực như quy hoạch, hạ tầng kinh tế - xã hội, phát triển kinh tế nông thôn, giáo dục, y tế, văn hóa, môi trường và chuyển đổi số.

Điểm nổi bật trong giai đoạn mới là nhiều tiêu chí hiện đại lần đầu tiên được đưa vào áp dụng tại khu vực nông thôn. Trong đó có hệ thống camera AI giám sát an ninh trên toàn xã, mô hình thôn thông minh, thương mại điện tử phục vụ tiêu thụ nông sản, số hóa dữ liệu nông nghiệp và môi trường, phát triển kinh tế tuần hoàn và nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao.

Không chỉ dừng ở yêu cầu hoàn thiện hạ tầng cơ bản, bộ tiêu chí mới hướng mạnh tới nâng cao chất lượng phát triển và tính bền vững của khu vực nông thôn. Theo quy định, các xã phải đạt tốc độ tăng trưởng thu nhập bình quân đầu người từ 9,5% đến 12% mỗi năm, đồng thời bảo đảm 100% khu dân cư và vùng sản xuất được phủ sóng internet.

Các tiêu chí về môi trường, nước sạch, đào tạo lao động và an sinh xã hội cũng được nâng cao so với giai đoạn trước. Đây được xem là bước chuyển từ xây dựng nông thôn mới theo chiều rộng sang phát triển theo chiều sâu, chú trọng chất lượng sống và khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.

Đối với xã NTM hiện đại, yêu cầu được nâng lên ở nhiều tiêu chí. Thu nhập bình quân đầu người phải cao hơn tối thiểu 10% so với xã đạt chuẩn NTM thông thường. Đồng thời, các địa phương phải triển khai mô hình nông nghiệp thông minh, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, trường học số, trạm y tế số và hệ thống quản trị dữ liệu số phục vụ điều hành.

Theo Bộ tiêu chí mới, trên 90% hộ gia đình tại xã NTM hiện đại phải có kết nối internet băng rộng; tối thiểu 70% công trình công cộng được lắp đặt hệ thống năng lượng tái tạo. Bên cạnh đó, tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng cấp, chứng chỉ phải đạt từ 45% trở lên, còn tỷ lệ hộ nghèo đa chiều giảm xuống dưới 1,5%.

Việc đưa tiêu chí kinh tế tuần hoàn và năng lượng sạch vào xây dựng nông thôn mới cho thấy Khánh Hòa đang hướng tới mô hình phát triển nông thôn thân thiện môi trường hơn, trong đó tăng trưởng kinh tế gắn với sử dụng hiệu quả tài nguyên và giảm phát thải.

Để phù hợp với điều kiện thực tế, tỉnh Khánh Hòa chia 48 xã thành 3 nhóm áp dụng tiêu chí khác nhau. Cách tiếp cận này được kỳ vọng sẽ giúp các địa phương triển khai linh hoạt, phù hợp với đặc điểm kinh tế - xã hội từng vùng.

Theo kế hoạch, toàn tỉnh phấn đấu đến năm 2027 có 100% xã đạt chuẩn nông thôn mới.

Kết nối phát triển nông thôn mới với nông nghiệp sinh thái và kinh tế xanh

Song song với việc ban hành Bộ tiêu chí NTM giai đoạn mới, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Khánh Hòa cũng vừa ban hành kế hoạch thực hiện Kết luận số 219 ngày 26/11/2025 của Bộ Chính trị về tiếp tục triển khai Nghị quyết số 19 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về nông nghiệp, nông dân, nông thôn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Đây được xem là định hướng chiến lược nhằm kết nối mục tiêu xây dựng nông thôn mới với phát triển nông nghiệp sinh thái, kinh tế tuần hoàn và bảo vệ môi trường bền vững.

Theo kế hoạch, đến năm 2030, Khánh Hòa hướng tới phát triển nông nghiệp, nông thôn bền vững, hiệu quả, bảo đảm an ninh lương thực gắn với mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương vào năm 2027.

Trong đó, nông thôn được định hướng phát triển toàn diện với hạ tầng kinh tế - xã hội đồng bộ, môi trường sống an toàn, lành mạnh và thích ứng với biến đổi khí hậu. Tỉnh cũng ưu tiên đầu tư cho khu vực miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số nhằm thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng.

Đối với lĩnh vực nông nghiệp, Khánh Hòa đặt mục tiêu tốc độ tăng trưởng ngành nông, lâm, thủy sản bình quân đạt khoảng 3,17%/năm trong giai đoạn 2026 - 2030. Địa phương đồng thời đẩy mạnh nuôi biển công nghệ cao, phát triển chuỗi nuôi trồng, khai thác, chế biến và xuất khẩu thủy sản theo hướng hiện đại, bền vững.

Ở khu vực nông thôn, tỉnh phấn đấu đến năm 2027 có 100% xã đạt chuẩn NTM, trong đó khoảng 10% xã đạt chuẩn NTM hiện đại. Tỷ lệ lao động nông thôn qua đào tạo đạt từ 80 - 90%, trong đó khoảng 40% có bằng cấp, chứng chỉ.

Đáng chú ý, Khánh Hòa đặt mục tiêu tăng cường quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường gắn với phát triển kinh tế xanh. Theo đó, tỉnh duy trì tỷ lệ che phủ rừng ổn định ở mức 47%; bảo đảm 100% chất thải rắn sinh hoạt và chất thải nguy hại được thu gom, xử lý; mở rộng diện tích khu bảo tồn biển và triển khai các chương trình giảm phát thải khí nhà kính theo lộ trình phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.

Tầm nhìn đến năm 2045, Khánh Hòa hướng tới xây dựng khu vực nông thôn có điều kiện sống tiệm cận đô thị, môi trường xanh, sạch, đẹp và giàu bản sắc văn hóa. Nông nghiệp phát triển theo hướng sinh thái, ứng dụng công nghệ cao và liên kết chuỗi giá trị, tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững trong dài hạn.