Đằng sau những con số đóng góp hơn 50% GDP và tạo việc làm cho hơn 80% lao động là thực tế khu vực kinh tế tư nhân vẫn đang đối mặt nhiều rào cản về thể chế, thủ tục và khả năng tiếp cận nguồn lực. Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng cao giai đoạn 2026 - 2030, yêu cầu cấp thiết hiện nay là mở rộng không gian phát triển để doanh nghiệp tư nhân đủ sức dẫn dắt đổi mới mô hình tăng trưởng.
Tại Hội nghị “Doanh nghiệp, doanh nhân tư nhân Việt Nam với đổi mới mô hình phát triển đất nước và chính sách đảng viên làm kinh tế tư nhân”, diễn ra chiều ngày 25/5, ông Nguyễn Thanh Nghị - Ủy viên Bộ Chính trị, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương nhấn mạnh tiếp tục khẳng định vai trò của kinh tế tư nhân, đặt khu vực này vào trung tâm của mô hình phát triển mới.
 |
| Tạo dựng niềm tin để kinh tế tư nhân bứt phá. (trong ảnh.: Nhà máy lắp ráp xe ô tô của tập đoàn Thành Công tại khu công nghiệp Việt Hưng Quảng Ninh). Ảnh: Đức Thanh |
Ông Nguyễn Thanh Nghị khẳng định, sau gần 40 năm đổi mới, nhận thức của Đảng về kinh tế tư nhân đã có bước phát triển mạnh mẽ. Nếu Nghị quyết 10-NQ/TW năm 2017 xác định kinh tế tư nhân là “một động lực quan trọng” của nền kinh tế, thì Nghị quyết 68-NQ/TW năm 2025 đã nâng tầm khu vực này trở thành “một động lực quan trọng nhất” của nền kinh tế quốc gia.
Sự thay đổi trong tư duy đó phản ánh yêu cầu cấp thiết phải tìm kiếm động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế trong bối cảnh mô hình phát triển dựa nhiều vào vốn, tài nguyên, lao động giá rẻ và gia công lắp ráp đang bộc lộ ngày càng rõ giới hạn.
Áp lực tăng trưởng xanh, chuyển đổi số, cạnh tranh công nghệ và nguy cơ rơi vào bẫy thu nhập trung bình đang buộc nền kinh tế phải chuyển sang mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và kinh tế tri thức. Trong quá trình đó, khu vực tư nhân được kỳ vọng không chỉ đóng vai trò hỗ trợ, mà phải trở thành lực lượng dẫn dắt.
Tạo dựng niềm tin để kinh tế tư nhân bứt pháTheo VCCI, khu vực kinh tế tư nhân đang đứng trước cơ hội phát triển lớn nhất từ trước tới nay, nhưng để cơ hội đó trở thành động lực tăng trưởng thực sự, điều cần nhất vẫn là một thể chế thông thoáng. Khi doanh nghiệp có niềm tin vào môi trường đầu tư, có khả năng tiếp cận nguồn lực và được trao cơ hội tham gia các lĩnh vực chiến lược, khu vực tư nhân mới có thể trở thành lực lượng dẫn dắt đổi mới mô hình tăng trưởng và nâng sức cạnh tranh của nền kinh tế trong giai đoạn mới. |
Hiện khu vực kinh tế tư nhân chiếm khoảng 97% tổng số doanh nghiệp cả nước, đóng góp hơn 50% GDP, trên 30% thu ngân sách và tạo việc làm cho hơn 80% lực lượng lao động. Tuy nhiên, phần lớn doanh nghiệp vẫn có quy mô nhỏ và vừa, năng lực cạnh tranh còn hạn chế, khả năng chống chịu thấp và chưa tham gia sâu vào các chuỗi giá trị toàn cầu. Điều đó cho thấy khoảng cách không nhỏ giữa kỳ vọng chính sách với năng lực phát triển thực tế của doanh nghiệp.
Ở góc độ đại diện cộng đồng doanh nghiệp, ông Hồ Sỹ Hùng - Chủ tịch Liên đoàn thương mại và công nghiệp Việt Nam (VCCI) cũng cho rằng, khi mô hình tăng trưởng cũ dần chạm ngưỡng, khu vực kinh tế tư nhân đang được kỳ vọng trở thành động lực dẫn dắt tăng trưởng mới của nền kinh tế. Nhưng để doanh nghiệp tư nhân thực sự lớn mạnh, vấn đề không chỉ nằm ở chủ trương khuyến khích phát triển, mà ở khả năng tháo gỡ những điểm nghẽn thể chế, giảm chi phí tuân thủ, mở không gian đổi mới sáng tạo và tạo môi trường chính sách đủ ổn định để doanh nghiệp dám đầu tư dài hạn, dám bước vào các lĩnh vực chiến lược.
Thực tế cho thấy không ít chủ trương lớn đã được ban hành khá sớm, nhưng quá trình triển khai vẫn chậm, thiếu đồng bộ hoặc phát sinh thêm thủ tục khiến doanh nghiệp khó tiếp cận chính sách. Đó cũng là lý do cộng đồng doanh nghiệp liên tục nhắc đến yêu cầu “tháo điểm nghẽn thể chế” như điều kiện tiên quyết để kinh tế tư nhân có thể bứt phá. Không thể đổi mới mô hình tăng trưởng nếu khu vực tư nhân chưa đủ mạnh.
Ở góc độ doanh nghiệp, bà Nguyễn Thị Nga, Chủ tịch Tập đoàn BRG - Quyền Chủ tịch Hội Doanh nhân tư nhân Việt Nam cho rằng, thế giới đang bước vào thời kỳ cạnh tranh hoàn toàn mới khi tài nguyên ngày càng hữu hạn, còn công nghệ đang tái định hình toàn bộ chuỗi giá trị.
Theo bà Nga, với doanh nghiệp tư nhân, công nghệ không còn là công cụ hỗ trợ vận hành mà đã trở thành nền tảng tạo ra năng lực cạnh tranh mới. Trong khi đó, phát triển xanh cũng không chỉ là xu hướng mà phải trở thành chiến lược kinh doanh cốt lõi. Bà Nga kiến nghị cần tiếp tục hoàn thiện môi trường pháp lý theo hướng minh bạch, ổn định; đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính; hạn chế thanh tra, kiểm tra chồng chéo và khơi thông nguồn vốn trung, dài hạn cho khu vực kinh tế tư nhân.
Cùng quan điểm, bà Thái Hương - Nhà sáng lập, kiêm Chủ tịch Hội đồng chiến lược Tập đoàn TH nhấn mạnh, doanh nghiệp tư nhân cần tham gia sâu hơn vào phát triển bao trùm, đặc biệt ở các lĩnh vực y tế, giáo dục, nông nghiệp công nghệ cao và vùng khó khăn. Bà Thái Hương cũng đề xuất xây dựng Luật Dinh dưỡng học đường nhằm cải thiện thể trạng, tầm vóc người Việt, coi đây là nền tảng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong dài hạn.
Thấu hiểu tâm tư của cộng đồng doanh nghiệp, ông Hồ Sỹ Hùng cho rằng, để kinh tế tư nhân thực sự trở thành động lực quan trọng nhất của nền kinh tế, điều quan trọng trước tiên là phải tạo dựng được một môi trường thể chế đủ thông thoáng, minh bạch, ổn định và an toàn để doanh nghiệp yên tâm đầu tư dài hạn.
Thông điệp này phản ánh khá rõ tâm lý của cộng đồng doanh nghiệp hiện nay. Điều doanh nghiệp thiếu không hẳn là khát vọng phát triển, mà là niềm tin vào tính ổn định và khả năng dự báo của môi trường chính sách.
Trong nhiều năm, chi phí tuân thủ vẫn là gánh nặng lớn với doanh nghiệp tư nhân. Từ thủ tục đầu tư, đất đai, giấy phép kinh doanh đến thanh tra, kiểm tra chuyên ngành, nhiều quy trình còn chồng chéo, kéo dài thời gian xử lý và làm tăng đáng kể chi phí vận hành.
Theo Chủ tịch VCCI, cần rà soát toàn bộ các điểm nghẽn pháp lý theo chuỗi hoạt động kinh doanh, xác định rõ các thủ tục gây ách tắc lớn nhất để xử lý theo thời hạn cụ thể.
Đáng chú ý, đề xuất chuyển mạnh sang mô hình chính quyền phục vụ doanh nghiệp trên nền tảng số, với nguyên tắc “một cửa - một lần - một người chịu trách nhiệm” được nhiều doanh nghiệp đánh giá là hướng đi cần thiết.
Khi doanh nghiệp có thể theo dõi hồ sơ theo thời gian thực, biết rõ hồ sơ đang được xử lý ở đâu, ai chịu trách nhiệm và thời hạn hoàn thành ra sao, không chỉ chi phí tuân thủ được cắt giảm mà còn hạn chế tình trạng né tránh, đùn đẩy trách nhiệm giữa các cơ quan quản lý.
Một vấn đề khác được cộng đồng doanh nghiệp đặc biệt quan tâm là khả năng tiếp cận nguồn lực cho đổi mới sáng tạo. Trong khi doanh nghiệp được khuyến khích đầu tư vào công nghệ, AI, chuyển đổi số hay tăng trưởng xanh, thì cơ chế tiếp cận vốn cho các lĩnh vực này vẫn còn nhiều rào cản. Mô hình tín dụng truyền thống vẫn chủ yếu dựa vào tài sản thế chấp, trong khi các doanh nghiệp công nghệ thường sở hữu tài sản trí tuệ nhiều hơn tài sản hữu hình. Bởi vậy, các đề xuất về phát triển tín dụng xanh, quỹ đầu tư công nghệ, quỹ đầu tư mạo hiểm, cơ chế bảo lãnh tín dụng hay từng bước thí điểm tín dụng dựa trên tài sản trí tuệ được xem là những giải pháp cần thiết để mở dòng vốn cho đổi mới sáng tạo.
Theo VCCI, tạo cơ hội phát triển mới, nhiều doanh nghiệp cũng kiến nghị sớm triển khai cơ chế sandbox đối với các lĩnh vực công nghệ mới như fintech, dữ liệu, logistics thông minh, drone hay y tế số. Đây được xem là bước đi quan trọng để tạo “không gian thử nghiệm” cho các mô hình kinh doanh mới trước khi hoàn thiện khung pháp lý chính thức.
