Thị trường chứng khoán Việt Nam đã có bước tiến mạnh mẽ và tương đối toàn diện từ khung khổ pháp lý, hạ tầng công nghệ, đến quy mô, thanh khoản. Trong thành công chung đó có vai trò quan trọng của hệ thống các tổ chức trung gian trên thị trường, bao gồm các công ty chứng khoán.
Hai điểm nhấn quan trọng của thị trường chứng khoán năm qua là Hệ thống KRX đi vào hoạt động và FTSE Russell nâng hạng từ thị trường cận biên lên mới nổi thứ cấp. Cùng với sự quan tâm, chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Tài chính, sự phối hợp của nhiều bộ, ngành, tổ chức và sự quyết tâm của cơ quan quản lý, các công ty chứng khoán đã cho thấy nỗ lực rất lớn trong hai thành công này.
 |
| Năm 2025 thị trường chứng khoán Việt Nam đã có sự phát triển vượt bậc. Ảnh: An Thư |
Đối với các công ty chứng khoán, Hệ thống KRX không đơn thuần là sự thay đổi về công nghệ. Hệ thống mới kéo theo hàng loạt điều chỉnh mang tính cấu trúc, từ nâng cấp hạ tầng, chuẩn hóa kết nối kỹ thuật cho tới rà soát và tái thiết kế quy trình nghiệp vụ nội bộ. Trọng tâm của quá trình này không chỉ dừng ở việc đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, mà hướng tới mục tiêu vận hành thông suốt, an toàn và kiểm soát rủi ro chặt chẽ hơn trong bối cảnh quy mô và tốc độ giao dịch ngày càng gia tăng.
Song song với đó, công tác quản lý dữ liệu và an ninh thông tin được đặt ở vị trí trung tâm trong chiến lược phát triển của khối trung gian. Việc chuẩn hóa dữ liệu khách hàng, dữ liệu giao dịch theo các tiêu chuẩn mới đòi hỏi các công ty chứng khoán phải tăng cường đầu tư cho công nghệ và năng lực quản trị. Đây không chỉ là yêu cầu trước mắt, mà còn là điều kiện cần thiết để bảo đảm tính ổn định của hệ thống, nâng cao chất lượng dịch vụ và củng cố niềm tin thị trường trong dài hạn.
Hơn thế nữa, thị trường nâng hạng cũng là một minh chứng khá rõ nét đối với sự trưởng thành của nhiều công ty chứng khoán tại Việt Nam. Bởi để được nâng hạng, các công ty chứng khoán đóng vai trò rất lớn khi là đơn vị cung cấp dịch vụ cho nhà đầu tư nước ngoài - đây là nơi trải nghiệm dịch vụ và đưa ra quyết định nâng hạng của tổ chức xếp hạng. Trên thực tế, việc triển khai dịch vụ cho phép nhà đầu tư tổ chức nước ngoài được đặt lệnh mà không yêu cầu đủ 100% tiền (Non Pre-funding) là một nỗ lực không nhỏ của một số công ty chứng khoán.
Cùng với tăng cường hạ tầng công nghệ, nâng cao chất lượng dịch vụ, nhiều công ty chứng khoán đã chủ động nâng cấp năng lực tài chính. Theo đó, nhiều công ty chứng khoán đã phát hành thành công để tăng vốn, đồng thời hợp tác với các định chế tài chính để gia tăng nguồn lực đón cơ hội mới trên thị trường. Điển hình trong năm qua, nhiều tên tuổi lớn trong ngành chứng khoán đã IPO rất thành công và niêm yết trên thị trường như VPS hay VPBankS… Điều này dự kiến còn tiếp tục được diễn ra trong năm 2026.
Năm 2025 cũng ghi nhận những bước tiến quan trọng về thể chế liên quan tới các công ty chứng khoán. Luật Chứng khoán sửa đổi có hiệu lực từ đầu năm đã tạo nền tảng pháp lý nhằm tăng cường tính minh bạch, nâng cao hiệu quả thị trường và bảo vệ nhà đầu tư. Trên cơ sở đó, các nghị định và thông tư hướng dẫn tiếp tục được ban hành, từng bước hoàn thiện khung khổ pháp lý cho hoạt động phát hành, niêm yết và cung cấp dịch vụ chứng khoán.
Đáng chú ý, Thông tư 102/2025/TT-BTC về các chỉ tiêu an toàn tài chính đối với công ty chứng khoán được đánh giá là bước đi quan trọng trong quá trình chuẩn hóa năng lực tài chính của khối trung gian. Các yêu cầu chặt chẽ hơn về an toàn vốn và quản trị rủi ro không chỉ nhằm giảm thiểu rủi ro hệ thống, mà còn buộc từng công ty chứng khoán phải rà soát lại mô hình kinh doanh, củng cố nền tảng tài chính và nâng cao năng lực cạnh tranh trong dài hạn.
| Trong quá trình chuẩn hóa thị trường, vai trò của các công ty chứng khoán không chỉ dừng ở cung cấp dịch vụ, mà còn gắn liền với việc nâng cao chất lượng hàng hóa và chuẩn mực niêm yết. |
Theo TS. Nguyễn Sơn - Chủ tịch Hội đồng thành viên Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC), giai đoạn từ năm 2026 trở đi sẽ mở ra nhiều cơ hội khi các cải cách về cấu trúc thị trường, quản trị rủi ro, hạ tầng công nghệ và chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ được triển khai đồng bộ. Theo đó, các cải cách này không chỉ mang ý nghĩa về mặt kỹ thuật, mà còn góp phần nâng cao vai trò của các tổ chức trung gian trong việc kết nối dòng vốn, hỗ trợ doanh nghiệp và thu hút nguồn vốn trung, dài hạn cho nền kinh tế.
Cùng với đó, công tác nâng hạng dự kiến có hiệu lực từ tháng 9/2026, được xem là một dấu mốc quan trọng trong tiến trình hội nhập. Việc nâng hạng gắn liền với yêu cầu nâng cao chuẩn mực vận hành, quản trị và minh bạch, qua đó đặt ra những đòi hỏi cao hơn đối với năng lực tài chính, công nghệ và quản trị của các công ty chứng khoán. Mức độ sẵn sàng về vốn, hạ tầng và năng lực quản trị sẽ quyết định khả năng nắm bắt cơ hội và vai trò của công ty chứng khoán trong giai đoạn phát triển tiếp theo của thị trường vốn.
Theo ông Vũ Duy Khánh - Giám đốc Trung tâm Phân tích, Công ty Chứng khoán Smart Invest (AAS), trong chu kỳ mới, các công ty chứng khoán cần tăng vốn hơn nữa để đi tắt đón đầu trước khi thị trường bùng nổ. Cùng với đó, chuyên gia của AAS còn cho rằng, các công ty chứng khoán cần tăng cường quản trị rủi ro, tuân thủ quy định pháp lý và minh bạch. “Đảm bảo minh bạch trong báo cáo quản trị, áp dụng chuẩn ESG - điều mà nhà đầu tư ngoại rất chú trọng” - ông Khánh nói.
Theo bà Nguyễn Hoàng Bích Ngọc - Giám đốc phân tích Khối khách hàng tổ chức, Công ty Chứng khoán Mirae Asset Việt Nam, các công ty chứng khoán sẽ cần điều chỉnh chiến lược theo hướng nâng cao năng lực tư vấn đầu tư, phát triển sản phẩm cho tổ chức, mở rộng mảng môi giới tổ chức, nghiên cứu, quản lý tài sản và dịch vụ ngân hàng đầu tư.
“Việc đẩy mạnh hiện đại hóa hạ tầng, chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ trong năm 2026 sẽ tác động sâu rộng đến mô hình kinh doanh của các công ty chứng khoán. Với các công ty định hướng phục vụ nhà đầu tư tổ chức, đây là cơ hội để xây dựng lợi thế cạnh tranh thông qua hệ thống giao dịch ổn định, dữ liệu phân tích chuyên sâu, quản trị rủi ro theo chuẩn quốc tế và khả năng cung cấp dịch vụ tổng thể” - bà Ngọc nhận định.
Ông Nghiêm Xuân Huy - Chủ tịch Công ty Chứng khoán Finhay cũng cho rằng, chuyển đổi số đang trở thành xu hướng tất yếu của thị trường chứng khoán khi hành vi giao dịch của nhà đầu tư ngày càng dịch chuyển sang các nền tảng số. Trước thay đổi này, các công ty chứng khoán cần đẩy mạnh quản trị trên nền tảng công nghệ nhằm nâng cao hiệu quả vận hành và chất lượng dịch vụ khách hàng.
