Nâng hạng và IPO có thể tạo “cú hích kép” cho thị trường chứng khoán

Phóng viên Báo Tài chính - Đầu tư đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Khối Nghiên cứu và Phát triển khách hàng cá nhân, Công ty Chứng khoán Yuanta Việt Nam, về triển vọng thị trường năm 2026, tác động của nâng hạng cũng như khả năng bùng nổ làn sóng IPO trong giai đoạn tới.

* PV: Thưa ông, nhiều ý kiến cho rằng năm 2026 có thể là bước ngoặt của thị trường chứng khoán Việt Nam. Ông nhìn nhận như thế nào về triển vọng của thị trường trong năm 2026?

Ông Nguyễn Thế Minh: Nếu đặt trong bối cảnh vĩ mô, năm 2026 có thể xem là năm bản lề của chu kỳ tăng trưởng hai con số. Chính phủ đang đặt mục tiêu tăng trưởng trên 10% cho năm 2026, sau khi nền kinh tế đạt mức trên 8% trong năm 2025. Đây là mức tăng trưởng rất cao và nếu đạt được, sẽ mở ra một chu kỳ phát triển mới cho cả nền kinh tế lẫn thị trường vốn.

Ông Nguyễn Thế Minh

Điểm đáng chú ý là chu kỳ tăng trưởng này nhiều khả năng mang tính đồng đều hơn giữa các nhóm ngành, thay vì phân hóa mạnh như giai đoạn trước. Sự lan tỏa sẽ rộng hơn, từ ngân hàng, bất động sản đến sản xuất và thực phẩm những nhóm có nền tảng cơ bản tốt và hưởng lợi trực tiếp từ tăng trưởng nội địa.

Về định giá, nếu loại trừ một số cổ phiếu vốn hóa đặc thù, mặt bằng chung của thị trường vẫn đang ở mức hấp dẫn. Với kỳ vọng tăng trưởng thu nhập trên mỗi cổ phiếu (EPS) năm 2026 khoảng 19%, chỉ số đánh giá mối quan hệ giữa giá thị trường của cổ phiếu với thu nhập trên một cổ phiếu (P/E) dự phóng quanh 12 lần là tương đối hợp lý và còn dư địa mở rộng. Vì vậy, tôi cho rằng năm 2026 sẽ tiếp tục là một năm tăng trưởng của thị trường chứng khoán Việt Nam, nhưng với cấu trúc vận động cân bằng và bền vững hơn.

* PV: Trong bối cảnh đó, những rủi ro nào nhà đầu tư cần đặc biệt lưu ý, thưa ông?

Ông Nguyễn Thế Minh: Rủi ro năm 2026 chủ yếu mang tính kế thừa từ năm 2025. Thứ nhất là căng thẳng thương mại toàn cầu. Thứ hai là sự thiếu đồng bộ trong chính sách tiền tệ toàn cầu. Trong khi Mỹ có xu hướng nới lỏng, một số quốc gia châu Á lại nghiêng về thắt chặt. Sự chênh lệch này có thể tạo áp lực dịch chuyển dòng vốn, tác động đến tỷ giá và thị trường tài chính khu vực.

Thứ ba là áp lực rút vốn của nhà đầu tư nước ngoài. Dù triển vọng dài hạn tích cực, nhưng nếu các ngân hàng trung ương lớn duy trì chính sách thắt chặt, dòng vốn ngoại có thể chưa quay lại mạnh mẽ ngay lập tức. Ngoài ra, yếu tố địa chính trị toàn cầu dù có dấu hiệu hạ nhiệt nhưng vẫn tiềm ẩn biến số khó lường.

* PV: Theo ông, khi Việt Nam được nâng hạng, thị trường chứng khoán sẽ thay đổi ra sao, đặc biệt về chất lượng hàng hóa?

Ông Nguyễn Thế Minh: Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, trước khi nâng hạng, quy mô vốn hóa/GDP của nhiều quốc gia thường dưới 100%, nhưng sau khi nâng hạng thường vượt ngưỡng này. Điều đó phản ánh sự gia tăng cả về chất lượng lẫn quy mô hàng hóa trên thị trường.

Thứ nhất, nâng hạng sẽ thu hút mạnh dòng vốn ngoại, bao gồm cả quỹ ETF và quỹ chủ động. Nếu quỹ thụ động có thể rót vào Việt Nam khoảng 1–5 tỷ USD, thì dòng vốn chủ động có thể lớn hơn nhiều lần. Đây sẽ là lực đẩy quan trọng giúp cải thiện thanh khoản và định giá.

Nâng hạng và IPO có thể tạo “cú hích kép” cho thị trường chứng khoán năm 2026. Ảnh: T.L

Thứ hai, cơ cấu nhà đầu tư sẽ chuyển dịch theo hướng bền vững hơn. Tỷ trọng nhà đầu tư tổ chức trong nước đã gia tăng từ năm 2025, và khi nâng hạng, sự tham gia của nhà đầu tư tổ chức nước ngoài sẽ tiếp tục tăng. Điều này giúp thị trường giảm bớt biến động do tâm lý ngắn hạn của nhà đầu tư cá nhân.

Quan trọng hơn, nâng hạng sẽ củng cố niềm tin của doanh nghiệp vào thị trường vốn, qua đó giảm phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng và góp phần cân bằng cấu trúc tài chính của nền kinh tế.

* PV: Ông dự báo thế nào về làn sóng IPO trong giai đoạn 2026–2027, đặc biệt trong bối cảnh nâng hạng?

Ông Nguyễn Thế Minh: Chúng ta đã bắt đầu thấy tín hiệu khởi động của làn sóng IPO từ năm 2025, nhất là trong lĩnh vực tài chính chứng khoán. Nếu nhìn lại giai đoạn 2017–2018, thị trường từng chứng kiến một chu kỳ IPO rất mạnh, bao gồm cả doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp nhà nước cổ phần hóa.

Tôi cho rằng giai đoạn 2026–2027 sẽ hình thành một cao điểm mới, trong đó năm 2026 có thể là năm bùng nổ rõ nét nhất. Nâng hạng thị trường, sự quay trở lại của dòng vốn ngoại và quy mô vốn hóa gia tăng sẽ tạo động lực để doanh nghiệp lựa chọn niêm yết.

Bên cạnh đó, áp lực lãi suất khiến chi phí vay vốn tăng lên cũng thúc đẩy doanh nghiệp tìm kiếm nguồn vốn từ thị trường cổ phiếu thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào ngân hàng. Làn sóng IPO tới đây sẽ đến từ cả khu vực tư nhân và khu vực nhà nước. Các chính sách thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân, cùng với việc rút ngắn quy trình IPO và niêm yết, sẽ giảm chi phí cơ hội cho doanh nghiệp. Quan trọng hơn, sự gia tăng hàng hóa mới sẽ giúp thị trường giảm phụ thuộc vào nhóm ngân hàng và bất động sản vốn đang chi phối chỉ số. Khi cấu trúc ngành đa dạng hơn, thị trường sẽ vận động cân bằng và bền vững hơn trong trung và dài hạn.

* PV: Xin cảm ơn ông!