Biên độ an toàn cho đầu tư trung và dài hạn

Trong chu kỳ tăng trưởng mới, điều thị trường quan tâm không chỉ là mốc điểm số, mà là mức độ an toàn của mặt bằng định giá và khả năng hấp thụ dòng vốn. Khi thị trường vốn, bao gồm thị trường cổ phiếu và trái phiếu doanh nghiệp, vươn lên đóng vai trò kênh dẫn vốn chủ đạo cho khu vực doanh nghiệp, từng bước giảm phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng, sẽ góp phần hạn chế rủi ro mang tính hệ thống cho nền kinh tế.

Nâng hạng thị trường chứng khoán không còn là mục tiêu mang tính biểu tượng, mà trở thành yêu cầu mang tính cấu trúc. Sau khi cơ bản tháo gỡ các rào cản kỹ thuật trong năm 2025, thị trường chứng khoán Việt Nam đang đứng trước cơ hội mang tính lịch sử.

Việc nâng hạng không chỉ tạo kỳ vọng về dòng vốn ngoại, mà còn đặt ra yêu cầu tái cấu trúc mang tính dài hạn. Ảnh: An Thư

Điểm nhấn đặc biệt là tháng 3/2026, khi FTSE thực hiện đợt đánh giá chuyên biệt liên quan đến tiêu chuẩn “Global Broker”. Đây được xem là bước đệm quan trọng để Việt Nam chính thức gia nhập nhóm thị trường mới nổi vào tháng 9/2026.

Khi quá trình nâng hạng diễn ra, thị trường sẽ đồng thời đón nhận 2 làn sóng: dòng vốn từ các quỹ chủ động giải ngân sớm để đón đầu cơ hội, trong khi các quỹ thụ động, đặc biệt là ETF, sẽ rót vốn mạnh mẽ ngay sau khi quyết định có hiệu lực. Sự cộng hưởng này không chỉ cải thiện thanh khoản, mà còn tái định vị thị trường vốn Việt Nam trên bản đồ tài chính toàn cầu.

Đáng chú ý, làn sóng IPO và thoái vốn nhà nước được kỳ vọng có thể bổ sung khoảng 50 tỷ USD vốn hóa, qua đó mở rộng đáng kể quy mô và chiều sâu thị trường. Với những động lực này, cùng sự hỗ trợ từ các chính sách mang tính thực chất về phát triển kinh tế nhà nước, phát triển kinh tế tư nhân..., VN-Index có cơ sở hướng tới mốc trên 2.000 điểm.

Tuy nhiên, thị trường năm 2026 sẽ không tăng trưởng đồng loạt như các chu kỳ trước. Xu hướng phân hóa sẽ ngày càng rõ nét, khi dòng tiền dịch chuyển có chọn lọc, bám sát chính sách, nghị quyết và định hướng điều hành của Chính phủ. Những doanh nghiệp có nền tảng cơ bản tốt, hưởng lợi trực tiếp từ cải cách thể chế, đầu tư công hoặc sở hữu câu chuyện tăng trưởng nội tại rõ ràng sẽ trở thành tâm điểm, trong khi các doanh nghiệp không theo kịp xu thế sẽ dần bị bỏ lại phía sau.

Chia sẻ tại một hội thảo mới đây, ông Nguyễn Xuân Bình - Giám đốc Khối Phân tích, Công ty Chứng khoán KB Việt Nam (KBSV) cho biết, chỉ số P/E của thị trường chứng khoán Việt Nam vào cuối năm 2025 dao động quanh 16,5 - 17 lần. Nếu tính đầy đủ toàn bộ cấu phần của VN-Index, đây là mức định giá cao nhất trong gần một thập kỷ trở lại đây. Tuy nhiên, mức tăng của VN-Index trong thời gian qua không phản ánh đồng đều toàn thị trường, mà chịu tác động rất lớn từ nhóm cổ phiếu “họ Vin”.

Phân tích của KBSV cho thấy, nếu loại bỏ diễn biến giá của 3 cổ phiếu VIC, VHM và VRE khỏi VN-Index để đánh giá lại mặt bằng chung, bức tranh định giá trở nên khác biệt rõ rệt. “Điều này tạo ra một biên an toàn nhất định cho các nhà đầu tư trung và dài hạn, đặc biệt là với những doanh nghiệp có nền tảng lợi nhuận ổn định, dòng tiền rõ ràng” - ông Bình nhấn mạnh.

Kỳ vọng dòng tiền từ khối ngoại sớm trở lại

Bước sang năm 2026, mặt bằng lãi suất được dự báo khó quay lại vùng thấp như giai đoạn 2023 - 2024. Cạnh tranh huy động tiền gửi dân cư nhiều khả năng gia tăng, thiết lập mặt bằng lãi suất mới khoảng 6 - 7,5%/năm. Dù lãi suất liên ngân hàng được kỳ vọng hạ nhiệt so với cao điểm cuối năm 2025, các nhịp tăng cục bộ vẫn có thể xuất hiện nếu tín dụng tiếp tục tăng nhanh.

Ông Nguyễn Minh Tuấn - Tổng Giám đốc AFA Capital cho rằng, lãi suất sẽ không còn rẻ trong năm 2026. Những tháng cuối năm 2025 đã ghi nhận lãi suất liên ngân hàng có thời điểm vọt lên 6 - 8%, trong khi lợi suất trái phiếu Chính phủ kỳ hạn 10 năm duy trì trên 4%. Năm 2026, kịch bản nhiều khả năng là lãi suất đi ngang hoặc duy trì ở mức cao.

Ở góc độ dòng vốn, ông Trần Đức Anh - Giám đốc Kinh tế vĩ mô và Chiến lược thị trường KBSV cho rằng, trạng thái bán ròng lớn của khối ngoại trong năm 2025 và sự thận trọng kéo dài sang đầu năm 2026 không phản ánh đánh giá tiêu cực về thị trường Việt Nam.

Theo ông Đức Anh, quyết định của nhà đầu tư nước ngoài chịu tác động chủ yếu từ bối cảnh tái phân bổ vốn toàn cầu, áp lực tỷ giá và môi trường lãi suất quốc tế, hơn là các yếu tố riêng của thị trường trong nước. Trong bối cảnh đó, dòng tiền ngoại có xu hướng quan sát và lựa chọn cơ hội một cách chọn lọc, thay vì quay lại mua ròng trên diện rộng.

Các chuyên gia cho rằng, tháng 3 chỉ là một “bài test” nhỏ, trong khi tháng 9 mới là thời điểm chính thức nâng hạng. Khi đó, các ETF buộc phải giải ngân, đồng thời các quỹ chủ động nhiều khả năng cũng gia tăng tỷ trọng, tạo điều kiện để khối ngoại quay lại mua ròng.