Khi nhu cầu đầu tư cho hạ tầng, công nghiệp, chuyển đổi năng lượng và công nghệ cao ngày càng lớn, bài toán huy động vốn của nền kinh tế không chỉ nằm ở quy mô mà còn ở khả năng tiếp cận các nguồn vốn dài hạn, ổn định và có chi phí hợp lý. Trong bối cảnh đó, việc phát triển đồng bộ các kênh dẫn vốn, từ tín dụng ngân hàng đến thị trường vốn và dòng vốn quốc tế, đang được xem là hướng đi quan trọng để bổ sung nguồn lực cho tăng trưởng.
Chia sẻ tại Hội thảo “Huy động hiệu quả nguồn vốn, phục vụ mục tiêu tăng trưởng hai con số” được tổ chức mới đây, ông Trần Minh Xuân – Phó Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Thép Việt Nam Vinasteel (VNSTEEL) cho rằng, thị trường tài chính Việt Nam trong hơn một thập kỷ qua đã có những bước phát triển đáng kể, với nhiều kênh huy động vốn mới xuất hiện.
“Trong hơn một thập kỷ qua, thị trường vốn Việt Nam đã có những bước phát triển đáng kể, với sự mở rộng của thị trường cổ phiếu, sự tham gia ngày càng tích cực của các quỹ đầu tư và các hình thức tài trợ vốn mới như hợp tác đầu tư chiến lược hay tài trợ chuỗi cung ứng” - ông Xuân cho biết.
Tuy nhiên, theo ông Xuân, đối với nhiều doanh nghiệp sản xuất công nghiệp, đặc biệt là các dự án có quy mô đầu tư lớn, các kênh huy động vốn mới vẫn chưa thực sự trở thành nguồn tài trợ thường xuyên. Nhìn từ thực tiễn triển khai các dự án công nghiệp, tín dụng ngân hàng vẫn đóng vai trò lớn trong hệ thống cung ứng vốn của nền kinh tế.
 |
| Quá trình công nghiệp hóa, phát triển hạ tầng, chuyển đổi năng lượng và chuyển đổi số đều đòi hỏi nguồn vốn đầu tư rất lớn. Ảnh: T.L |
| Các tiêu chuẩn về sản xuất xanh và phát triển bền vững cũng đang trở thành yếu tố quan trọng trong quá trình tiếp cận vốn, khi ngày càng nhiều tổ chức tài chính gắn hoạt động tài trợ với các tiêu chí môi trường và phát triển bền vững. |
Theo ông Trần Minh Xuân, đặc thù của các dự án sản xuất công nghiệp là quy mô đầu tư lớn, thời gian xây dựng kéo dài và chu kỳ hoàn vốn dài. Điều này khiến việc tiếp cận nguồn vốn ổn định trở thành yếu tố then chốt đối với doanh nghiệp.
Ông Xuân cho biết, một dự án nhà máy cán thép quy mô công nghiệp có thể cần chu kỳ hoàn vốn từ 7 đến 10 năm, trong khi dòng tiền phụ thuộc nhiều vào biến động giá nguyên liệu và nhịp độ của thị trường xây dựng.
“Với đặc thù đó, cơ chế giải ngân theo tiến độ dự án cùng cấu trúc trả nợ linh hoạt của ngân hàng vẫn mang lại sự ổn định cần thiết cho doanh nghiệp trong giai đoạn đầu tư” - ông Xuân chia sẻ.
Tuy nhiên, doanh nghiệp cũng gặp không ít khó khăn trong quá trình huy động vốn. Một trong những vấn đề đáng chú ý là chi phí vốn, bởi đối với các dự án có vòng đời dài, biến động lãi suất có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả tài chính của dự án.
Bên cạnh đó, vấn đề tài sản bảo đảm cũng là rào cản lớn. Trong giai đoạn xây dựng, phần lớn tài sản của dự án là tài sản hình thành trong tương lai, trong khi cơ chế định giá và chấp nhận loại tài sản này làm bảo đảm tín dụng vẫn còn những vướng mắc nhất định.
Ở góc độ vĩ mô, PGS.TS Nguyễn Hữu Huân – Phó Chủ tịch cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh (VIFC-HCMC) cho rằng, nền kinh tế Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhu cầu vốn ở quy mô rất lớn.
“Quá trình công nghiệp hóa, phát triển hạ tầng, chuyển đổi năng lượng và chuyển đổi số đều đòi hỏi nguồn vốn đầu tư rất lớn. Chỉ riêng quá trình chuyển đổi xanh để đạt mục tiêu phát thải ròng bằng ‘0’ vào năm 2050 đã cần lượng vốn lên tới hàng trăm tỷ USD trong nhiều thập kỷ” - ông Huân cho biết.
Theo ông Huân, cấu trúc hệ thống tài chính của Việt Nam hiện vẫn phụ thuộc khá lớn vào tín dụng ngân hàng. Khi hệ thống ngân hàng phải gánh phần lớn nhu cầu vốn của nền kinh tế, khả năng tài trợ cho các dự án quy mô lớn và dài hạn sẽ gặp nhiều hạn chế.
“Điều này cho thấy nền kinh tế đang thiếu những kênh dẫn vốn dài hạn và quy mô lớn từ thị trường vốn cũng như từ các dòng vốn quốc tế” - ông Huân nhận định.
Trong bối cảnh đó, việc hình thành VIFC-HCMC được kỳ vọng sẽ tạo ra một nền tảng kết nối giữa dòng vốn toàn cầu và nhu cầu đầu tư của nền kinh tế Việt Nam. Thông qua trung tâm này, các doanh nghiệp trong nước có thể tiếp cận trực tiếp với các nhà đầu tư quốc tế thông qua phát hành cổ phiếu, trái phiếu quốc tế hoặc các cấu trúc tài chính hiện đại.
Từ góc độ hợp tác quốc tế, đại diện Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) cho rằng, việc xây dựng một hệ thống tài chính cân bằng giữa ngân hàng và thị trường vốn là yếu tố quan trọng để hỗ trợ tăng trưởng kinh tế bền vững.
Theo đại diện JICA, trong nhiều năm qua hệ thống ngân hàng đã đóng vai trò chủ đạo trong việc cung ứng vốn cho nền kinh tế. Tuy nhiên, khi quy mô đầu tư ngày càng mở rộng, việc phụ thuộc quá nhiều vào tín dụng ngân hàng có thể tạo ra những hạn chế đối với sự phát triển cân bằng của hệ thống tài chính.
Vì vậy, thị trường vốn đặc biệt là thị trường chứng khoán cần được phát triển mạnh mẽ hơn để trở thành kênh huy động vốn trung và dài hạn cho doanh nghiệp.
Việc nâng cao chất lượng doanh nghiệp niêm yết, cải thiện quy trình chào bán cổ phiếu và mở rộng khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài được xem là những yếu tố quan trọng giúp thị trường vốn Việt Nam thu hút thêm dòng vốn quốc tế trong thời gian tới./.
