Củng cố nền tảng phát triển

Ngay trong những tháng đầu năm 2026, thị trường trái phiếu doanh nghiệp đã cho thấy những tín hiệu phục hồi rõ nét sau giai đoạn điều chỉnh sâu. Dù quy mô phát hành trong quý I chưa thực sự bứt phá về lượng, nhưng cách thức vận hành, chất lượng hàng hóa và định hướng chính sách đang dịch chuyển theo hướng nền tảng hơn, đặt cơ sở cho một chu kỳ phát triển bền vững. Sự thay đổi này không còn dựa vào mở rộng quy mô đơn thuần mà gắn với các chuẩn mực cao hơn về minh bạch và quản trị rủi ro, qua đó mở ra triển vọng phát triển theo chiều sâu cho thị trường trong trung và dài hạn.

Thời gian qua, thị trường trái phiếu doanh nghiệp, đặc biệt là thị trường trái phiếu doanh nghiệp phát hành riêng lẻ đang dần lấy lại đà phục hồi, nhờ niềm tin nhà đầu tư cải thiện và doanh nghiệp đã chú trọng nhiều hơn về chất lượng phát hành. Tuy nhiên, đến thời điểm hiện tại, so với nhiều quốc gia trong khu vực, quy mô của thị trường trái phiếu doanh nghiệp của Việt Nam vẫn là mức khiêm tốn so với nhiều nước trong khu vực. Điều này phản ánh dư địa mở rộng đáng kể và cho thấy khả năng gia tăng vai trò của kênh huy động vốn này trong cấu trúc tài chính quốc gia.

Nguồn: Hiệp hội Thị trường trái phiếu Việt Nam. Đồ họa: Phương Anh

Trong bối cảnh đó, định hướng phát triển thị trường ngày càng được xác lập rõ hơn ở cấp chính sách. Theo ông Bùi Hoàng Hải - Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, việc phát triển kênh huy động vốn qua thị trường chứng khoán, trong đó có trái phiếu doanh nghiệp, là yêu cầu tất yếu nhằm cung cấp nguồn vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế. Điều này không chỉ góp phần giảm phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng mà còn tạo điều kiện để thị trường vốn phát huy vai trò dẫn dắt dòng vốn hiệu quả hơn.

Để hiện thực hóa định hướng đó, khung khổ pháp lý đang được hoàn thiện theo hướng đồng bộ và chặt chẽ hơn. Việc xây dựng nghị định mới thay thế các quy định về phát hành trái phiếu riêng lẻ, cùng với sửa đổi các quy định liên quan đến chào bán ra công chúng, cho thấy cách tiếp cận của cơ quan quản lý đang chuyển sang chuẩn hóa và nâng cao chất lượng thị trường.

Đồng thời, các chính sách liên quan đến trái phiếu dự án PPP cũng đang được nghiên cứu, mở ra khả năng huy động vốn cho các lĩnh vực có nhu cầu vốn lớn và thời gian hoàn vốn dài như hạ tầng. Những điều chỉnh này không chỉ củng cố nền tảng vận hành mà còn tạo điều kiện để thị trường trái phiếu doanh nghiệp mở rộng quy mô và gia tăng vai trò trong việc cung ứng vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế trong giai đoạn tới.

Nâng vai trò cung ứng vốn cho nền kinh tế

Trên nền tảng chính sách và cấu trúc thị trường, thị trường trái phiếu doanh nghiệp đang bước vào giai đoạn phát triển mới. Ở góc nhìn thị trường, bà Trịnh Quỳnh Giao - Thành viên Hội đồng Quản trị kiêm Tổng Giám đốc Công ty CP Quản lý quỹ PVI (PVI AM) cho rằng, quy mô thị trường trái phiếu doanh nghiệp trên GDP của Việt Nam hiện vẫn thấp hơn đáng kể so với nhiều quốc gia trong khu vực như Thái Lan hay

Malaysia. Bên cạnh đó, thanh khoản thứ cấp còn hạn chế, cơ cấu phát hành tập trung vào một số nhóm ngành và chủ yếu ở hình thức riêng lẻ. Tuy nhiên, theo lãnh đạo PVI AM, đây không phải là những rào cản mang tính bế tắc mà là những điểm cần tiếp tục hoàn thiện để thị trường phát triển theo hướng cân bằng và bền vững hơn.

Liên quan đến nhu cầu vốn của nền kinh tế, bà Giao cho biết, trong giai đoạn 2026 - 2030, với mục tiêu tăng trưởng GDP ở mức cao, Việt Nam cần một lượng vốn đầu tư phát triển rất lớn, ước tính khoảng 38,5 triệu tỷ đồng. Trong khi đó, nền kinh tế hiện vẫn phụ thuộc đáng kể vào tín dụng ngân hàng, qua đó đặt ra yêu cầu phát triển các kênh dẫn vốn trung và dài hạn thay thế. Theo FiinRatings, tỷ lệ tín dụng trên GDP đã ở mức khoảng 145 - 146%, thuộc nhóm cao trong khu vực, trong khi quy mô thị trường trái phiếu doanh nghiệp mới tương đương khoảng 11 - 12% GDP. Sự chênh lệch này cho thấy khả năng mở rộng vai trò của thị trường trái phiếu doanh nghiệp trong việc cung ứng vốn trung và dài hạn vẫn còn rất lớn.

Ở khía cạnh vận hành và cấu trúc thị trường, cơ hội mở rộng kênh huy động vốn qua trái phiếu doanh nghiệp trong năm 2026 được đánh giá là tích cực khi các thành phần tham gia đã chủ động xử lý các điểm nghẽn. Theo bà Giao, các doanh nghiệp đã và đang từng bước nâng cao chất lượng quản trị, cải thiện hệ số tín nhiệm và xây dựng hồ sơ tín dụng rõ ràng hơn trên thị trường vốn. Đồng thời, hạ tầng thị trường cũng đang được hoàn thiện, từ việc phát triển năng lực của các tổ chức định mức tín nhiệm, yêu cầu xếp hạng tín nhiệm trước và sau phát hành, đến việc tăng cường giám sát sau đầu tư và vai trò của đại diện người sở hữu trái phiếu.

Song song với đó, việc cải thiện định mức tín nhiệm quốc gia và tiến gần hơn tới ngưỡng mức đầu tư phản ánh nỗ lực củng cố nền tảng vĩ mô và nâng cao chất lượng quản trị. Về dài hạn, quá trình này góp phần tăng tính minh bạch của thị trường, củng cố niềm tin của nhà đầu tư và tạo điều kiện để thu hút dòng vốn trung và dài hạn, qua đó từng bước giảm chi phí vốn cho nền kinh tế.

Đối với các nguồn vốn phục vụ cho các dự án hạ tầng, bên cạnh nỗ lực của doanh nghiệp trong việc nâng cao năng lực tài chính và mở rộng cơ sở nhà đầu tư, bà Giao cho rằng vẫn cần các cơ chế hỗ trợ phù hợp, đặc biệt là các chính sách liên quan đến bảo lãnh và chia sẻ rủi ro. Đây là yếu tố quan trọng để thúc đẩy dòng vốn dài hạn tham gia sâu hơn vào thị trường, nhất là trong các lĩnh vực có chu kỳ đầu tư dài.

Nhìn tổng thể, các yếu tố từ định hướng chính sách, nhu cầu vốn của nền kinh tế đến sự cải thiện trong chất lượng hàng hóa và hạ tầng thị trường đang dần hội tụ theo hướng thuận lợi. Dù quá trình phục hồi chưa đồng đều, nhưng nền tảng vận hành ngày càng được củng cố, niềm tin thị trường từng bước cải thiện và khả năng mở rộng còn lớn đang tạo tiền đề cho một giai đoạn phát triển mới. Trong một cấu trúc tài chính đang chuyển dịch, thị trường trái phiếu doanh nghiệp được kỳ vọng sẽ tiếp tục gia tăng vai trò trong việc cung ứng vốn trung và dài hạn, qua đó mở ra cơ hội ngày càng rõ nét cho thị trường vốn Việt Nam trong thời gian tới./.