Chứng khoán Việt bước vào hành trình “nâng chất”

Sẵn sàng đón dòng vốn quy mô lớn

Năm 2025 ghi dấu cột mốc lịch sử khi FTSE Russell công nhận Việt Nam đáp ứng đủ tất cả các điều kiện và nâng hạng lên thị trường chứng khoán mới nổi thứ cấp. Đây không chỉ là bước tiến quan trọng của riêng thị trường chứng khoán, mà còn là sự khẳng định mạnh mẽ vị thế mới của nền kinh tế Việt Nam trên bản đồ đầu tư toàn cầu.

Chia sẻ về ý nghĩa của sự kiện này, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Vũ Thị Chân Phương nhấn mạnh, việc được FTSE Russell nâng hạng là cột mốc quan trọng đánh dấu sự phát triển mạnh mẽ của thị trường chứng khoán Việt Nam, ghi nhận những nỗ lực cải cách toàn diện của ngành Chứng khoán thực hiện theo chủ trương của Đảng, Nhà nước nhằm phát triển thị trường chứng khoán minh bạch, hiện đại, hiệu quả theo các chuẩn mực quốc tế cao nhất. Đồng thời, cũng là khởi đầu cho một giai đoạn phát triển mới, yêu cầu cải cách ngày càng sâu, rộng hơn nữa để đạt những mục tiêu dài hạn trong tương lai.

Ảnh: Dũng Minh

Theo nhiều chuyên gia, nâng hạng không phải là đích đến, mà mới chỉ là điểm khởi đầu của một giai đoạn phát triển mới - giai đoạn mà trọng tâm không còn nằm ở việc “đủ điều kiện”, mà là nâng cao chất lượng vận hành, chất lượng hàng hóa, quản trị doanh nghiệp và tầm vóc nhà đầu tư để thị trường tiệm cận chuẩn mực của một thị trường mới nổi.

Việc được nâng hạng mở ra kỳ vọng lớn về dòng vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài (FII). Khi được đưa vào rổ thị trường mới nổi, Việt Nam sẽ có cơ hội lọt vào “mắt xanh” của nhiều quỹ chỉ số toàn cầu và các nhà đầu tư tổ chức dài hạn. Hơn nữa, nâng hạng còn mang ý nghĩa sâu rộng hơn về uy tín tài chính quốc gia. Việc đáp ứng các tiêu chí của FTSE Russell phản ánh mức độ cải thiện rõ rệt về môi trường đầu tư, tính minh bạch, khả năng tiếp cận thị trường và năng lực vận hành hạ tầng.

Do vậy, để dòng vốn quy mô lớn có thể chảy vào thị trường một cách bền vững, bài toán then chốt không chỉ nằm ở hạ tầng kỹ thuật hay cơ chế giao dịch, mà nằm ở chất lượng nội tại của thị trường. Đây cũng là yếu tố quan trọng giúp nâng cao hình ảnh của Việt Nam trong mắt cộng đồng đầu tư quốc tế, qua đó hỗ trợ tích cực cho quá trình huy động vốn của cả khu vực doanh nghiệp và Chính phủ trong dài hạn.

Ông Nguyễn Tài Vinh - Phó Tổng giám đốc Công ty cổ phần Chứng khoán Nhất Việt (VFS) cho rằng, thách thức lớn nhất của thị trường hậu nâng hạng chính là sự chuyển dịch về chất của nhà đầu tư nội địa. “Muốn thị trường phát triển bền vững, cần thay đổi tư duy từ đầu tư ngắn hạn, nặng tính đầu cơ sang tiếp cận chứng khoán như một loại tài sản tích lũy dài hạn” - ông Vinh nhấn mạnh.

Ở góc độ công ty chứng khoán, ông Vinh cho rằng, việc xây dựng thương hiệu gắn với giá trị tri thức thông qua các báo cáo phân tích chuyên sâu và hoạt động đào tạo nhà đầu tư là yếu tố tiên quyết. Khi được trang bị kiến thức và công cụ phù hợp, nhà đầu tư cá nhân sẽ tự tin hơn với chiến lược trung - dài hạn, thay vì phản ứng cảm tính trước những biến động ngắn hạn của thị trường.

Cùng với đó, sự phát triển của các sản phẩm quỹ, đặc biệt là ETF, đang đóng vai trò như một “chất xúc tác” quan trọng giúp chuyên nghiệp hóa hành vi đầu tư. Việc ủy thác vốn thông qua các quỹ chỉ số không chỉ giúp nhà đầu tư cá nhân hạn chế rủi ro từ việc sử dụng đòn bẩy quá mức, mà còn góp phần lan tỏa dòng vốn vào các doanh nghiệp có nền tảng tốt, qua đó hình thành một hệ sinh thái đầu tư ổn định hơn.

Nâng chuẩn thị trường để đi xa

Ông Bùi Văn Huy - Phó Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần FIDT cho rằng, sau 2,5 thập kỷ phát triển, thị trường chứng khoán Việt Nam đã đạt được bước tiến đáng kể về quy mô vốn hóa và thanh khoản. Tuy nhiên, khi câu chuyện nâng hạng đã trở thành hiện thực, trọng tâm phát triển cần dịch chuyển từ “mở rộng quy mô” sang nâng cao chất lượng thị trường.

Theo ông Huy, bài toán nâng chất hiện nay tập trung vào hai nhóm vấn đề lớn, đó là chất lượng hàng hóa và chất lượng vận hành thị trường. Về hàng hóa, cơ cấu niêm yết hiện vẫn thiên về một số nhóm ngành truyền thống, trong khi các lĩnh vực phản ánh động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế chưa hiện diện đủ mạnh. Một thị trường mới nổi đúng nghĩa cần có thêm nhiều doanh nghiệp niêm yết minh bạch, quản trị chuẩn mực, đủ sức hấp dẫn các nhà đầu tư tổ chức dài hạn.

Bên cạnh đó, việc mở rộng bộ công cụ đầu tư và hoàn thiện các sản phẩm phái sinh, nghiệp vụ giao dịch hai chiều, công cụ phòng vệ rủi ro cũng là yêu cầu tất yếu để đáp ứng nhu cầu của dòng vốn tổ chức lớn, nhóm nhà đầu tư luôn đòi hỏi khả năng quản trị rủi ro và tính linh hoạt cao.

Về hạ tầng và quản lý, việc tiếp tục chuẩn hóa quy trình hậu giao dịch, triển khai hiệu quả Cơ chế bù trừ trung tâm (CCP), xử lý dứt điểm các rào cản liên quan đến sở hữu nước ngoài và nâng cao mức độ thuận tiện trong chuyển đổi ngoại tệ sẽ là những bước đi mang tính quyết định. Theo ông Huy, tư duy quản lý cũng cần chuyển sang thiết kế một khung vận hành an toàn, hiệu quả và tiệm cận thông lệ quốc tế, nơi kỷ luật thị trường được thực thi nghiêm minh nhưng không tạo ra các rào cản hành chính không cần thiết.

Ngoài ra, khi bước sang giai đoạn hậu nâng hạng, các doanh nghiệp niêm yết sẽ phải đối mặt với những tiêu chuẩn khắt khe hơn. Minh bạch trong quản trị và công bố thông tin trở thành điều kiện tiên quyết để tồn tại trong danh mục của các quỹ đầu tư quốc tế.

Song song với đó, các công ty chứng khoán cũng đứng trước yêu cầu phải tái định vị vai trò. Theo ông Nguyễn Tài Vinh, việc nâng cao năng lực tài chính, quản trị rủi ro theo các chuẩn mực mới, cùng với ứng dụng công nghệ dữ liệu lớn để cá nhân hóa dịch vụ, sẽ là yếu tố then chốt giúp các công ty chứng khoán thích ứng và phát triển bền vững trong kỷ nguyên nâng hạng.

Cột mốc nâng hạng là niềm tự hào, nhưng cũng đặt ra những yêu cầu mới khắt khe hơn. Khi Chứng khoán Việt bước lên một "đấu trường" mới, thước đo thành công sẽ không đơn thuần nằm ở những con số tăng trưởng, mà đi kèm đó là khả năng xây dựng một nền tảng minh bạch, chuyên nghiệp và bền vững, nơi dòng vốn dài hạn có thể yên tâm đồng hành cùng sự phát triển của nền kinh tế đất nước.