Áp lực tăng giá theo quy luật mùa vụ

Theo báo cáo tổng hợp tình hình giá cả thị trường trước và trong Tết tính đến hết ngày 21/2/2026 (tức mùng 5 Tết) của Bộ Tài chính, quý I hằng năm luôn là giai đoạn giá cả chịu tác động của yếu tố mùa vụ. Đây là thời điểm diễn ra nhiều lễ hội, nhu cầu du xuân, ăn uống, đi lại tăng cao nên một số nhóm hàng, dịch vụ có xu hướng nhích giá.

Trong 3 ngày đầu năm (mùng 1 - mùng 3 Tết), giao dịch trên thị trường nhìn chung trầm lắng, giá cả ổn định như trước Tết. Tuy nhiên, từ mùng 4 đến mùng 5, khi nhu cầu du lịch, vui chơi, thăm thân gia tăng, một số chợ dân sinh và điểm du xuân ghi nhận hiện tượng tăng giá cục bộ đối với thực phẩm tươi sống, hoa tươi, dịch vụ ăn uống và trông giữ xe.

Bước sang mùng 6 Tết, thị trường dự kiến sôi động hơn do người dân quay lại các thành phố lớn. Nhu cầu mua sắm thực phẩm, đồ dùng thiết yếu, phương tiện đi lại và một số dịch vụ vận tải có thể tăng trong ngắn hạn. Tuy nhiên, khác với giai đoạn cận Tết, áp lực này mang tính ngắn hạn và phân tán.

Bộ Tài chính đánh giá, xu hướng tăng giá (nếu có) chủ yếu diễn ra cục bộ tại một số điểm giao thương đông đúc hoặc khu vực tập trung lao động trở lại làm việc. Khả năng xảy ra biến động diện rộng là không cao, do các yếu tố cung ứng cơ bản đã được bảo đảm.

Điểm đáng chú ý trong dự báo là bên cạnh các yếu tố gây áp lực, thị trường cũng hội tụ nhiều nhân tố giúp “hạ nhiệt” giá cả sau Tết.

Thứ nhất, theo quy luật nhiều năm, giá một số mặt hàng thiết yếu thường nhích tăng trong những ngày Tết, sau đó dần trở lại mặt bằng bình thường khi nhu cầu tiêu dùng giảm và hoạt động lưu thông khôi phục hoàn toàn.

Thứ hai, tại nhiều tỉnh, thành phố lớn, hệ thống siêu thị, cửa hàng tiện lợi đã mở cửa trở lại từ mùng 3 - mùng 4 Tết. Nguồn cung hàng hóa không còn bị gián đoạn như những ngày đầu năm. Điều này góp phần triệt tiêu nguy cơ “tăng giá do khan hiếm”.

Thứ ba, nguồn cung lương thực, thực phẩm trong nước được đánh giá vẫn dồi dào, đáp ứng đầy đủ nhu cầu tiêu dùng của người dân. Sản xuất, chăn nuôi, chế biến thực phẩm không bị gián đoạn trong dịp Tết, tạo nền tảng ổn định cung - cầu.

Đặc biệt, kinh nghiệm điều hành giá trong nhiều năm qua cùng chủ trương kiên định ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát của Quốc hội và Chính phủ đã góp phần củng cố niềm tin thị trường, ổn định kỳ vọng lạm phát. Khi doanh nghiệp và người dân tin tưởng vào môi trường kinh tế vĩ mô ổn định, tâm lý “mua gom” hay “tăng giá đón đầu” sẽ được hạn chế.

Một yếu tố khác cũng làm giảm áp lực giá là tổng cầu phục hồi chưa thực sự mạnh. Trong bối cảnh sức mua chưa bứt phá, người dân có xu hướng tiết kiệm chi tiêu sau Tết, khiến khả năng tăng giá diện rộng càng khó xảy ra.

Theo dõi sát diễn biến cung - cầu và giá cả

Theo nhận định của Bộ Tài chính, mùng 6 Tết, thị trường diễn ra các hoạt động mua bán, tiêu dùng gần như ngày thường do là ngày cuối của kỳ nghỉ lễ, người dân về các thành phố lớn học tập, làm việc.

Để bảo đảm thị trường mùng 6 Tết và những tháng đầu năm vận hành ổn định, các bộ, ngành, địa phương được yêu cầu tiếp tục theo dõi sát diễn biến cung - cầu và giá cả, nhất là với các mặt hàng thiết yếu có nguy cơ tăng giá cao.

Trên phương diện điều hành, năm 2026 được xác định là năm tiếp tục đối mặt với không ít thách thức khi kinh tế thế giới tiềm ẩn nguy cơ bất ổn, căng thẳng địa chính trị gia tăng. Do đó, việc kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô tiếp tục là nhiệm vụ trọng tâm.

Nguồn cung hàng hóa dồi dào đáp ứng nhu cầu của người dân mua sắm dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026. Ảnh: Đức Thanh

Tiếp tục phát huy thành công những năm vừa qua trong công tác quản lý, điều hành giá nhằm mục tiêu kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, Bộ Tài chính sẽ chủ động phối hợp với các bộ, ngành để tham mưu Thủ tướng Chính phủ, Phó Thủ tướng Chính phủ - Trưởng Ban Chỉ đạo điều hành giá và thực hiện theo thẩm quyền đồng bộ các giải pháp, biện pháp chủ động ứng phó với những thách thức trong công tác quản lý giá.

Trong đó, Bộ Tài chính và các bộ, ngành theo chức năng, nhiệm vụ sẽ tập trung các giải pháp trọng tâm như: chủ động cân đối cung - cầu, dự trữ hàng hóa thiết yếu, không để xảy ra tình trạng thiếu hàng, gián đoạn nguồn cung; thực hiện nghiêm các chỉ đạo về tổ chức Tết vui tươi, lành mạnh, an toàn, tiết kiệm; tăng cường thanh tra, kiểm tra, xử lý nghiêm hành vi vi phạm pháp luật về giá;

Đồng thời, triển khai mạnh mẽ các chương trình bình ổn thị trường, kết nối cung - cầu, đưa hàng Việt về nông thôn, khu công nghiệp, vùng sâu, vùng xa; theo dõi sát diễn biến giá hàng hóa chiến lược trên thị trường thế giới để kịp thời cảnh báo và xây dựng kịch bản ứng phó phù hợp;

Đặc biệt, phối hợp chặt chẽ giữa chính sách tài khóa và tiền tệ nhằm góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát; thúc đẩy sản xuất - kinh doanh phát triển, tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp phát triển, giúp tăng nguồn cung, từ đó giảm áp lực tăng giá; tăng cường đấu tranh phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại để ổn định thị trường, bảo vệ quyền, lợi ích của doanh nghiệp, người tiêu dùng trong nước, góp phần ngăn chặn những hành vi cạnh tranh không lành mạnh về giá.

Bên cạnh đó, công tác kê khai giá, niêm yết giá, công khai thông tin về điều hành giá tiếp tục được đẩy mạnh nhằm kiểm soát lạm phát kỳ vọng.