Vì sao giải ngân đầu tư công chưa đạt như mong muốn?

Theo số liệu báo cáo của Kho bạc Nhà nước TP. Hồ Chí Minh, tính đến ngày 26/7/2024, tổng vốn kế hoạch đầu tư công năm 2024 của thành phố đã giải ngân là 11.805 tỷ đồng, đạt 14,9% số vốn được giao.

Ông Lương Minh Phúc - Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông TP. Hồ Chí Minh (TCIP), cho hay năm 2024, TCIP là một trong những đơn vị được giao số vốn đầu tư công lớn nhất, với 12.380 tỷ đồng. Đến nay, ban đã giải ngân được trên 2.000 tỷ đồng, đạt gần 20% kế hoạch.

Đường hầm Metro Bến Thành - Suối Tiên hướng từ ga Nhà hát thành phố đến ga Ba Son. Ảnh: Đỗ Doãn

Khác với năm trước, năm nay vốn chủ yếu dành cho việc xây lắp với khoảng 9.000 tỷ đồng, trong đó có 5.000 tỷ đồng cho dự án làm đường Vành Đai 3. Bên cạnh đó, có khoảng 2.000 tỷ đồng chi cho 10 dự án bồi thường giải phóng mặt bằng các dự án mới, 760 tỷ đồng chi cho 10 dự án sẽ khởi công vào cuối năm. Qua phân tích, các nhóm nguồn vốn này thường được giải ngân trong quý III và IV.

Theo ông Nguyễn Quốc Hiển - Phó Trưởng ban Quản lý đường sắt đô thị TP. Hồ Chí Minh, năm 2024 các dự án metro (đường sắt đô thị) được giao gần 4.433 tỷ đồng nhưng trong 6 tháng đầu năm, chỉ giải ngân được gần 628 tỷ đồng (hơn 14% kế hoạch). Với tốc độ này, dự kiến cả năm, tỷ lệ giải ngân vốn công chỉ ước đạt 77,7% kế hoạch được giao. Việc giải ngân chậm là do 2 dự án xây tuyến đường sắt đô thị số 1 (Bến Thành - Suối Tiên) và số 2 (Bến Thành - Tham Lương) chiếm tỷ trọng vốn lớn nhất nhưng lại gặp nhiều khó khăn trong quá trình thực hiện.

Cụ thể, tuyến metro Bến Thành - Suối Tiên tuy được hoàn thành 98,31% khối lượng nhưng vẫn cần thi công một số hạng mục phụ trợ, cần chờ cơ quan thẩm duyệt phòng cháy và chữa cháy, đánh giá an toàn hệ thống; phối hợp giữa các nhà thầu, đào tạo, vận hành, bảo dưỡng… Tuyến metro số 2 cũng cần thời gian cập nhật, giải trình, đánh giá tiến độ để xúc tiến được khoản vay ODA bổ sung từ Ngân hàng Tái thiết Đức; đồng thời còn vướng mắc về giải phóng mặt bằng, di dời hạ tầng kỹ thuật.

Giám sát chặt để mỗi tháng giải ngân 10 nghìn tỷ đồng

Từ kết quả giải ngân 7 tháng không đạt như mong muốn, chính quyền thành phố đã đề ra một số nhiệm vụ trọng tâm trong tháng 8/2024, xác định đầu tư công là một trong những nhiệm vụ chính trị trọng tâm, với mục tiêu phấn đấu tỷ lệ giải ngân vốn cả năm phải đạt trên 95% theo như cam kết và kế hoạch đề ra.

Lãnh đạo UBND TP. Hồ Chí Minh khảo sát tuyến Vành đai 3, tại huyện Hóc Môn. Ảnh: Việt Dũng

Chia sẻ về tình hình đầu tư công, ông Phan Văn Mãi – Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh, cho hay trong thời gian còn lại của năm, nhiệm vụ của thành phố là mỗi tháng phải giải ngân 10.000 tỷ đồng. Dù điểm rơi của các dự án bồi thường giải phóng mặt bằng và dự án mới thường vào quý IV/2024 nhưng nếu không theo dõi sát sao sẽ khó đạt tỷ lệ giải ngân 95%.

Thành phố đã đề nghị các chủ đầu tư tập trung đẩy nhanh tiến độ thi công, hoàn thiện hồ sơ để giải ngân và có cam kết số lượng giải ngân hàng tháng từ nay đến tháng 1/2025, đồng thời rà soát kỹ “điểm rơi” giải ngân của từng dự án. Thường trực UBND thành phố cũng sẽ tập trung họp tháo gỡ các vướng mắc, tăng cường đi công trường, tăng cường chỉ đạo để đảm bảo có vướng mắc là tháo gỡ ngay. Còn Sở Kế hoạch – Đầu tư, Văn phòng UBND theo dõi, tham mưu giúp lãnh đạo UBND thành phố chỉ đạo kịp thời, tập trung tháo gỡ khó khăn cho các dự án đầu tư với tinh thần vướng đâu gỡ đó.

Thực tế cho thấy, để giải ngân được 10.000 tỷ đồng/tháng như mục tiêu đề ra, TP. Hồ Chí Minh cần nâng cao năng lực và trách nhiệm của các chủ đầu tư, thủ trưởng các sở, ngành, địa phương liên quan. Đối với công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cho các hộ bị ảnh hưởng từ các dự án, chính quyền cần chủ động vận động, thuyết phục người dân và hoàn tất các thủ tục hành chính;

Đồng thời, các sở, ngành cần rút ngắn ít nhất 40% thời gian giải quyết hồ sơ trong toàn bộ quy trình thủ tục đầu tư. Đặc biệt, UBND thành phố kiên quyết cắt giảm vốn đối với các dự án chậm tiến độ, bổ sung vốn kịp thời cho các dự án triển khai tốt, ưu tiên bố trí vốn cho các dự án có tác động lan tỏa để nâng cao hiệu quả đầu tư.