Xuất khẩu dịch vụ vận chuyển VN cạnh tranh kém hơn so với DN nước ngoài. Ảnh: ĐT

Tiềm năng lớn

Việt Nam có dư địa rất lớn để có thể phát triển mạnh lĩnh vực xuất khẩu dịch vụ. Các nước cũng đánh giá cao tiềm năng của ta về lợi thế về địa lý kinh tế, vị trí. Đặc biệt, nước ta có đường bờ biển dài với nhiều điểm du lịch hấp dẫn - ông Võ Trí Thành, Phó viện trưởng Viện nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương nói về tiềm năng phát triển ngành xuất khẩu dịch vụ của Việt Nam.

Còn theo TS. Phạm Tất Thắng - Nguyên giám đốc Trung tâm thông tin Thương mại thuộc Bộ Công Thương: Khi gia nhập WTO, Việt Nam đã cam kết tham gia và mở cửa 13 ngành dịch vụ với khoảng 100 phân ngành dịch vụ khác nhau. Như vậy, tiềm năng xuất khẩu dịch vụ của VN rất lớn. Song hiện nay, chúng ta mới có khoảng 70 loại hình dịch vụ được xuất khẩu.

Theo thống kê, 5 năm trở lại đây, kim ngạch xuất khẩu dịch vụ có tốc độ tăng trưởng mạnh. Năm 2010, xuất khẩu dịch vụ chỉ đạt 7,46 tỷ USD, đến năm 2012 xuất đã tăng lên 9,4 tỷ USD.

Tuy nhiên, con số này vẫn chưa tương xứng với tiềm năng mà chúng ta đang sở hữu. Theo đánh giá của các chuyên gia kinh tế, việc tham gia WTO đã mang đến cho Việt Nam những cơ hội lớn trong xuất khẩu dịch vụ. Số lượng các hiệp định thương mại quốc tế với các cam kết tự do hoá thương mại nhằm tiếp cận thị trường dịch vụ của Việt Nam đang ngày càng gia tăng. Bên cạnh đó, DN còn có thể tiếp cận các nguồn lực khác từ thị trường quốc tế như vốn, nhân lực, công nghệ, tri thức.

Quy mô nhỏ

Hiện nay, khi nói đến xuất khẩu dịch vụ đa số người Việt Nam vẫn chỉ nghĩ đến xuất khẩu hàng hóa hoặc chỉ nghĩ đến du lịch. Trong khi, xuất khẩu dịch vụ có 4 hình thức là cung cấp dịch vụ qua biên giới, tiêu dùng ngoài lãnh thổ, người sử dụng dịch vụ di chuyển tới quốc gia cung ứng dịch vụ, nhà cung ứng và người tiêu dùng cùng di chuyển đến một quốc gia thứ ba. Bà Doreen Conrad, Trưởng phòng Thương mại dịch vụ (Trung tâm Thương mại quốc tế thuộc WTO) nói.

Theo chuyên gia kinh tế Võ Trí Thành, trên thế giới, xuất khẩu dịch vụ, thương mại dịch vụ chiếm khoảng 60%. Ngay cả đối với các nước đang phát triển thì con số này cũng đã chiếm trên dưới 50%. Trong khi đó, hiện nay lĩnh vực này của Việt Nam chiếm chưa đến 40% GDP.

Bên cạnh đó, các DN Việt mới chỉ dừng lại ở việc xuất khẩu các mặt hàng đơn giản. Còn nhiều lợi thế khác, hứa hẹn doanh thu lớn thì DN chưa phát huy cũng như chưa khai thác triệt để. TS. Phạm Tất Thắng nhận xét: “Hiện chúng ta mới chỉ mạnh về xuất khẩu dịch vụ cung cấp lao động, xuất khẩu lao động. Và cũng mới xuất khẩu được lao động giản đơn. Chúng ta có xuất khẩu dịch vụ vận chuyển, tàu biển nhưng lại đang rất kém so với các tổ chức và DN nước ngoài".

Trên thực tế, có hàng nghìn DN trong nước kinh doanh dịch vụ vận chuyển, tàu biển nhưng chỉ nắm được 5% thị trường.Thị trường màu mỡ này phần lớn rơi vào tay DN nước ngoài.

"Nhìn chung, hoạt động xuất khẩu dịch vụ của chúng ta chưa nhiều, tỷ lệ xuất khẩu dịch vụ so với GDP do nhóm ngành dịch vụ tạo ra chưa lớn. Do vậy, trong quan hệ xuất nhập khẩu dịch vụ với nước ngoài, Việt Nam vẫn ở thế nhập siêu”, ông Thắng khẳng định./.

Tố Uyên