Sôi động dòng hàng qua cảng

Theo ước tính của Bộ Công thương, xuất khẩu 9 tháng năm 2026 đạt 432,76 tỷ USD, tăng 24% so với cùng kỳ; nhập khẩu đạt 454,59 tỷ USD, tăng 36,9%. Các con số trong tháng 9/2026 tiếp tục phản ánh phần nào sự gia tăng trong nhu cầu vận chuyển, xếp dỡ và lưu kho.

Trước đó, nhịp sôi động của dòng hàng cũng được ghi nhận trong tháng 8/2026. Thống kê cho thấy, sản lượng vận chuyển đạt khoảng 324 triệu tấn hàng hóa trong tháng 8 liền trước, cũng tăng 17,6% so với cùng kỳ.

Đáng chú ý, trong cơ cấu nhập khẩu, phần lớn hàng hóa nhập khẩu là tư liệu sản xuất. Cụ thể, trong 8 tháng năm nay, kim ngạch nhập khẩu nhóm tư liệu sản xuất đạt 372,04 tỷ USD, chiếm 94,1% tổng kim ngạch nhập khẩu; trong đó máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng chiếm 57,6% và nguyên, nhiên, vật liệu chiếm 36,5%. Còn lại, hàng tiêu dùng chỉ chiếm 5,9%.

Hàng hóa qua cảng tăng mạnh, hỗ trợ kết quả kinh doanh nhóm cảng và vận tải biển. Ảnh: Đức Thanh

Lượng đầu vào được đưa về nhà máy có thể tạo nguồn hàng thành phẩm để phân phối, xuất khẩu trong những tháng sau. Đây là cơ sở để kỳ vọng nhu cầu logistics tiếp tục tăng nếu hoạt động sản xuất và đơn hàng đầu ra duy trì đà thuận lợi. Hoạt động thương mại sôi động hơn cũng là cơ sở tạo thêm nguồn hàng cho ngành logistics.

Theo Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam, hàng hóa thông qua hệ thống cảng biển và cảng, bến thủy nội địa trong 9 tháng ước đạt 944,18 triệu tấn, tăng 18%. Sản lượng container đạt 27,54 triệu TEU, tăng khoảng 9%. Đáng chú ý, hàng nội địa tăng hơn 28%, nhanh hơn hàng xuất khẩu và nhập khẩu, lần lượt tăng khoảng 6% và 9%.

Lượng hàng tăng là nền tảng thuận lợi cho doanh nghiệp khai thác cảng, vận tải biển và giao nhận, nhất là các chỉ tiêu doanh thu. Tuy nhiên, cơ hội không phân bổ đều. Tại hội nghị thường niên vừa tổ chức trong tháng 9/2026, Hiệp hội Cảng biển Việt Nam nhấn mạnh, năng lực cạnh tranh của cảng ngày càng phụ thuộc vào năng suất khai thác, chất lượng dịch vụ, khả năng kết nối với mạng lưới vận tải phía sau cảng và chi phí. Với doanh nghiệp vận tải, kết quả còn phụ thuộc vào giá thuê tàu và hiệu quả khai thác đội tàu; với doanh nghiệp chuyển phát, chi phí nhiên liệu có thể tăng cùng nhịp với doanh thu.

Động lực lợi nhuận từng khâu

Các yếu tố tác động đến kết quả kinh doanh quý III của ngành không chỉ được đo bằng đà tăng xuất nhập khẩu hay sản lượng qua cảng. Theo các chuyên gia từ Chứng khoán MB (MBS), lợi nhuận nhóm khai thác cảng nước sâu có thể tăng mạnh, trong khi kết quả của vận tải biển và chuyển phát phụ thuộc nhiều hơn vào giá dịch vụ, hợp đồng khai thác và khả năng kiểm soát chi phí. Sự khác biệt ấy thể hiện rõ khi nhìn vào từng doanh nghiệp.

Trong nhóm khai thác cảng, sản lượng hàng tăng có thể tạo ra kết quả rất khác nhau giữa các khu vực tại cùng một doanh nghiệp. Theo báo cáo của Trung tâm Phân tích và Tư vấn đầu tư SSI (SSI Research), trong nửa đầu năm 2026, sản lượng qua Nam Đình Vũ đạt 678.000 TEU, giảm 9% so với cùng kỳ, dù sản lượng toàn khu vực Hải Phòng tăng 11%. Các bến nước sâu mới tại Lạch Huyện đi vào hoạt động đã làm cạnh tranh về nguồn hàng gay gắt hơn. Dù cảng Nam Đình Vũ mở rộng công suất, điều này chưa lập tức chuyển thành tăng trưởng sản lượng.

Ở phía Nam, bức tranh kết quả kinh doanh của Gemadept sáng hơn. Nhóm cảng gồm Gemalink và Phước Long xử lý khoảng 2,2 triệu TEU trong nửa đầu năm, tăng 35% so với cùng kỳ. SSI ước tính giá dịch vụ xếp dỡ tại Gemalink cũng tăng khoảng 10%. Sản lượng và giá cùng cải thiện là cơ sở để MBS dự phóng lợi nhuận sau thuế thuộc cổ đông công ty mẹ của GMD trong quý III đạt khoảng 587 tỷ đồng, tăng 86%.

Trong khi đó, Cảng Hải Phòng (PHP) là trường hợp hưởng lợi rõ hơn từ công suất mới. Bến số 3 - 4 Lạch Huyện bắt đầu khai thác thương mại từ tháng 4/2025 và đang trong giai đoạn tăng sản lượng. Doanh nghiệp đặt mục tiêu xử lý khoảng 700.000 TEU tại hai bến trong năm nay, gấp ba lần năm 2025. Việc bổ sung tuyến tàu và tăng mức sử dụng công suất được kỳ vọng cải thiện kết quả của liên doanh khai thác cảng. Các chuyên gia từ MBS dự phóng, lợi nhuận quý III/22026 của PHP đạt khoảng 430 tỷ đồng, tăng 65% so với cùng kỳ. Các doanh nghiệp cùng hoạt động tại Hải Phòng vẫn có vị thế khác nhau trước sự dịch chuyển của nguồn hàng.

Với Công ty cổ phần Container Việt Nam (Viconship), tăng trưởng lợi nhuận không chỉ đến từ lượng container qua cảng. Sản lượng tại hệ thống cảng của doanh nghiệp tăng khoảng 6%, giá dịch vụ bình quân tăng khoảng 6,5%; lợi nhuận từ các đơn vị liên kết cũng tiếp tục đóng góp. Trên cơ sở đó, lợi nhuận quý III của Viconship được dự báo có thể đạt 146 tỷ đồng, tăng khoảng hơn 80%.

Còn tại Hải An (HAH), trọng tâm chuyển sang hiệu quả đội tàu và các hợp đồng cho thuê. Doanh nghiệp này được MBS dự phóng đạt 339 tỷ đồng lợi nhuận trong quý III, tăng 12%, nhờ khả năng khai thác tàu và duy trì mức giá thuê thuận lợi.

Ở khâu chuyển phát, áp lực chi phí hiện rõ hơn. MBS cho biết, lợi nhuận ròng sáu tháng đầu năm của Viettel Post giảm 33,8% do chi phí vận hành tăng nhanh hơn doanh thu dịch vụ. Lợi nhuận quý III của doanh nghiệp logistics này có thể sẽ phục hồi lên khoảng 95 tỷ đồng, tăng 11% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, theo chuyên gia từ MBS, yếu tố đầu vào nhiên liệu vẫn là biến số ảnh hưởng đến biên lợi nhuận.