4 điểm nghẽn khiến cải tạo chung cư cũ kéo dài và lời giải trong dự thảo Luật Nhà ở sửa đổi

(TBTCO) - Đồng thuận cư dân, hệ số K, phương án bồi thường và chỗ ở tạm là 4 nút thắt khiến các dự án cải tạo chung cư cũ kéo dài nhiều năm. Dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) đang được Quốc hội xem xét đưa ra hướng xử lý cho từng điểm.
aa

Cải tạo chung cư cũ là bài toán các đô thị lớn đặt ra từ lâu. Năm 2011, Sở Xây dựng Hà Nội cho biết, số công trình đã cải tạo xấp xỉ 1% số cần cải tạo, xây dựng lại. Hiện thành phố đặt mục tiêu cơ bản hoàn thành cải tạo toàn bộ chung cư cũ vào năm 2035.

Ở TP. Hồ Chí Minh, 16 chung cư nguy hiểm cấp D được xác định từ năm 2017. Đến cuối tháng 10, còn 220 hộ tại 2 chung cư đang trong quá trình di dời và 219 hộ tại 2 chung cư chưa di dời.

Khi thảo luận dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) tại Quốc hội, đại biểu Nguyễn Ngọc Việt (đoàn Hà Nội) cho rằng cải tạo chung cư cũ “phải gắn quyền quyết định với trách nhiệm thực hiện đến cùng”. Ông đề nghị làm rõ trách nhiệm “khi dự án chậm triển khai, phương án tạm cư thay đổi hoặc nghĩa vụ của nhà đầu tư không được thực hiện”.

Dưới đây là 4 điểm nghẽn thường được nhắc tới và cách dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) xử lý.

4 điểm nghẽn khiến cải tạo chung cư cũ kéo dài và lời giải trong dự thảo Luật Nhà ở sửa đổi
Cải tạo chung cư cũ tại Hà Nội còn gặp nhiều vướng mắc . Ảnh: Unsplash

1. Đồng thuận và chọn chủ đầu tư

Một tòa chung cư có hàng chục, hàng trăm chủ sở hữu với hoàn cảnh khác nhau. Khi các chủ sở hữu không thống nhất được việc lựa chọn chủ đầu tư, cả dự án có thể phải dừng lại.

Tại hội thảo góp ý hoàn thiện dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) chiều 17/9, luật sư Phạm Thanh Tuấn, Đoàn Luật sư TP Hà Nội, cho rằng các quy định về tỷ lệ đồng thuận “là những vấn đề cơ bản liên quan trực tiếp đến quá trình cải tạo chung cư cũ”, nên cần được quy định ngay trong Luật Nhà ở.

Theo dự thảo trình Quốc hội, cư dân vẫn chọn chủ đầu tư thông qua Hội nghị nhà chung cư. Nếu không chọn được, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh giao chủ đầu tư thực hiện, thay vì để dự án treo.

Hong Kong (Trung Quốc) giải bài toán tương tự bằng ngưỡng đồng thuận. Theo pháp lệnh về bán bắt buộc để tái phát triển, người nắm từ 90% phần sở hữu trở lên được nộp đơn đề nghị bán toàn bộ lô đất. Từ ngày 1/4/2010, ngưỡng này hạ xuống 80% với một số nhóm, trong đó có tòa nhà trên 50 năm tuổi. Từ cuối năm 2024, Hong Kong tiếp tục áp dụng các ngưỡng thấp hơn tùy tuổi công trình và khu vực.

2. Hệ số K

Với chung cư xây từ năm 1994 trở về trước, hệ số K quyết định cư dân được nhận lại bao nhiêu diện tích. Theo Nghị định 98/2024, căn hộ tầng 1 được bồi thường từ 1 đến 2 lần diện tích sử dụng, căn hộ từ tầng 2 trở lên từ 1 đến 1,5 lần.

Dự thảo giữ nguyên nguyên tắc bồi thường theo hệ số K và giao Chính phủ quy định chi tiết. Vì vậy, mức hệ số K cụ thể sẽ được quy định tại nghị định hướng dẫn.

3. Phương án bồi thường

Cùng tại hội thảo chiều 17/9, luật sư Phạm Thanh Tuấn đề xuất ghi rõ: “Chủ sở hữu được lựa chọn hình thức bồi thường bằng tiền hoặc bồi thường theo hình thức tái định cư”.

Dự thảo trình Quốc hội quy định chủ sở hữu chung cư cũ được lựa chọn hình thức bồi thường bằng nhà ở tái định cư, nhà ở xã hội, tiền hoặc quyền sử dụng đất tương đương, nhiều hơn hai lựa chọn của luật hiện hành.

Cư dân chung cư cũ không phải đóng góp kinh phí xây dựng lại; ngân sách nhà nước chi trả chi phí kiểm định, còn kinh phí phá dỡ được tính vào tổng mức đầu tư dự án. Phương án bồi thường, tái định cư chỉ được phê duyệt sau khi quy hoạch được duyệt.

4. Chỗ ở tạm và cưỡng chế di dời

Khi phải di dời, nhiều hộ dân quan tâm đến thời gian tạm cư và khả năng được tái định cư tại chỗ. Theo dự thảo, cư dân được bố trí chỗ ở tạm trong thời gian xây dựng lại và được nhận căn hộ mới tại vị trí cũ nếu quy hoạch cho phép. Cưỡng chế di dời được áp dụng khi người dân không chấp hành việc di dời.

Về cưỡng chế, luật sư Phạm Thanh Tuấn cho rằng, “không nên áp dụng một cơ chế chung cho tất cả trường hợp”. Với trường hợp không khẩn cấp, ông đề xuất quyết định cưỡng chế “chỉ được ban hành sau khi đã bảo đảm các điều kiện cần thiết về chỗ ở, tạm cư”.

Đại biểu Nguyễn Ngọc Việt cũng đề nghị “bảo đảm người dân được tiếp cận đầy đủ thông tin về phương án bồi thường, tái định cư và bố trí chỗ ở tạm thời”.

Ngoài 4 điểm trên, dự thảo gắn cải tạo chung cư cũ với chỉnh trang đô thị, bổ sung hình thức hợp đồng xây dựng – chuyển giao (BT) và giao nhiều thủ tục cho địa phương, nhằm rút ngắn thời gian chuẩn bị dự án.

Một số điểm vẫn chờ văn bản hướng dẫn, như mức hệ số K hay chi tiết lập phương án bồi thường. Giai đoạn chỉnh lý dự thảo tới đây là cơ hội để những đề xuất của đại biểu, chuyên gia được xem xét.

Nếu được thông qua, Luật Nhà ở sửa đổi dự kiến có hiệu lực từ 1/7/2027. Dù tòa nhà phải xây lại, quyền sở hữu căn hộ của cư dân vẫn được bảo đảm bằng một căn hộ mới hoặc giá trị tương đương. Đây là điều kiện để họ sẵn sàng rời nơi ở xuống cấp.

Thúy Ngân

Đọc thêm

Có thể thực hiện 3 thủ tục bảo hiểm xã hội mà không phụ thuộc địa giới hành chính

Có thể thực hiện 3 thủ tục bảo hiểm xã hội mà không phụ thuộc địa giới hành chính

Người tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế có thêm thuận lợi khi thực hiện 3 thủ tục liên quan trực tiếp đến quyền lợi an sinh, nhờ cơ chế giải quyết không phụ thuộc địa giới hành chính trong phạm vi toàn quốc. Quy định mới góp phần giảm thời gian, chi phí đi lại, tạo điều kiện để người dân tiếp cận và thụ hưởng chính sách thuận tiện hơn.
Giao bổ sung dự toán chi ngân sách trung ương thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia

Giao bổ sung dự toán chi ngân sách trung ương thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia

(TBTCO) - Chính phủ giao bổ sung dự toán chi ngân sách trung ương, kế hoạch đầu tư công vốn ngân sách trung ương năm 2026 (đợt 5) cho các bộ, cơ quan trung ương và UBND các tỉnh, thành phố thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia, tại Quyết định số 2185/QĐ-TTg, có hiệu lực ngày 11/11/2026.
Địa phương vào cuộc giữ ổn định mặt bằng giá, kiểm soát lạm phát

Địa phương vào cuộc giữ ổn định mặt bằng giá, kiểm soát lạm phát

(TBTCO) - Trong 10 tháng năm 2026, các địa phương đã triển khai nhiều giải pháp quản lý, điều hành giá, bảo đảm nguồn cung và bình ổn thị trường. Tuy nhiên, CPI bình quân tại 14/34 tỉnh, thành phố vẫn tăng cao hơn mức chung cả nước là 4,57%, đòi hỏi tiếp tục theo dõi sát diễn biến giá cả, nhất là trong 2 tháng cuối năm và dịp Tết Nguyên đán 2027.
Hà Nội tích hợp AI, bản đồ số vào nền tảng du lịch trên iHanoi

Hà Nội tích hợp AI, bản đồ số vào nền tảng du lịch trên iHanoi

(TBTCO) - Ngày 13/11, Hà Nội chính thức ra mắt nền tảng số văn hóa - du lịch, tích hợp trên siêu ứng dụng iHanoi, ứng dụng di động và nền tảng web.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc và Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 tại Hà Nội

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc và Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 tại Hà Nội

(TBTCO) - Sáng 14/11, tại Hà Nội, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc gắn với Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 tại Liên tổ dân phố số 1, 2, 3, 6 phường Ba Đình.
Khai mạc Giải bóng đá thường niên Thanh niên Bộ Tài chính lần thứ 32 - năm 2026

Khai mạc Giải bóng đá thường niên Thanh niên Bộ Tài chính lần thứ 32 - năm 2026

(TBTCO) - Sáng 14/11/2026, tại Hà Nội, Đoàn Thanh niên Bộ Tài chính tổ chức Lễ khai mạc Giải bóng đá thường niên Bộ Tài chính lần thứ 32 - năm 2026. Sự kiện thiết thực hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), đồng thời thúc đẩy phong trào thể dục thể thao, nâng cao sức khỏe và thắt chặt tình đoàn kết giữa các cán bộ, đoàn viên, người lao động trong ngành Tài chính.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Sức mạnh của một dân tộc trước hết được định hình bởi chiều sâu văn hóa

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Sức mạnh của một dân tộc trước hết được định hình bởi chiều sâu văn hóa

(TBTCO) - Dự và phát biểu tại Lễ kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám - Quốc học Việt Nam, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, sức mạnh của một dân tộc không chỉ đo bằng quy mô kinh tế hay tiềm lực quốc phòng, mà trước hết được định hình bởi chiều sâu văn hóa, trí tuệ, bản lĩnh và phẩm giá con người cùng khát vọng vươn lên.
Bộ Tài chính công bố 255 thủ tục hành chính thực hiện không phụ thuộc vào địa giới hành chính

Bộ Tài chính công bố 255 thủ tục hành chính thực hiện không phụ thuộc vào địa giới hành chính

(TBTCO) - 255 thủ tục hành chính thuộc các lĩnh vực hải quan, thuế, kho bạc nhà nước, đấu thầu, doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể, bảo hiểm xã hội được thực hiện không phụ thuộc vào địa giới hành chính trong phạm vi toàn quốc từ ngày 12/11/2026.
Xem thêm

Mới nhất Đọc nhiều